Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định quy chế đào tạo, kiểm tra, thi và xét công nhận tốt nghiệp đối với các trình độ của giáo dục nghề nghiệp để lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Đây là văn bản được xây dựng trên cơ sở Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025, hướng tới việc hình thành một quy chế đào tạo thống nhất cho toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Dự thảo tiếp tục trao quyền chủ động cho các cơ sở đào tạo trong việc tổ chức đào tạo và xây dựng các quy định nội bộ phù hợp với đặc thù ngành nghề cũng như điều kiện thực tế của từng đơn vị.

Theo dự thảo, quy chế mới sẽ thay thế 5 thông tư hiện hành đang điều chỉnh riêng các hoạt động đào tạo ở các trình độ và loại hình khác nhau, bao gồm đào tạo trung cấp, cao đẳng, sơ cấp, đào tạo thường xuyên, đào tạo từ xa, tự học có hướng dẫn cũng như các quy định về hồ sơ, sổ sách đào tạo. Đồng thời, dự thảo bổ sung các quy định liên quan đến chương trình giáo dục trung học nghề và đào tạo đối với các ngành, nghề đặc thù.

Việc xây dựng một quy chế thống nhất được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quản lý và tổ chức đào tạo. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong xây dựng chương trình, kế hoạch đào tạo, tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, thi và xét công nhận tốt nghiệp. Bên cạnh đó, quy định mới cũng góp phần giảm bớt thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng chồng chéo trong quá trình triển khai thực hiện.

Một điểm đáng chú ý là dự thảo tiếp tục trao quyền chủ động cho các cơ sở đào tạo trong việc tổ chức đào tạo và xây dựng các quy định nội bộ phù hợp với đặc thù ngành nghề cũng như điều kiện thực tế của từng đơn vị. Đi đôi với quyền tự chủ là trách nhiệm bảo đảm chất lượng đào tạo và công khai thông tin theo quy định.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, một trong những đổi mới nổi bật của dự thảo là quy định thống nhất các phương thức đào tạo trong cùng một quy chế. Ngoài hình thức học trực tiếp, dự thảo bổ sung các quy định về đào tạo trực tuyến, đào tạo từ xa và đào tạo kết hợp giữa trực tiếp với trực tuyến.

Không chỉ đa dạng hóa phương thức học tập, dự thảo còn mở rộng cơ chế công nhận kết quả học tập và năng lực nghề nghiệp đã được tích lũy trước đó. Những kiến thức, kỹ năng người học có được thông qua quá trình học tập, làm việc, tự học hoặc các chứng chỉ liên quan có thể được xem xét công nhận nếu đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.

Trên cơ sở đó, người học có thể được miễn, giảm hoặc thay thế các môn học, mô-đun tương đương, tránh phải học lại những nội dung đã hoàn thành và tạo điều kiện thuận lợi để tiếp tục học ở trình độ cao hơn hoặc chuyển đổi chương trình đào tạo.

Dự thảo cũng quy định các chương trình đào tạo phải được đăng ký trên cơ sở dữ liệu chuyên ngành giáo dục nghề nghiệp trước khi tuyển sinh và tổ chức đào tạo. Mọi thay đổi liên quan đến chương trình đều phải được công khai trước khi áp dụng. 

Một trong những nội dung được đánh giá có ý nghĩa thực tiễn lớn là việc bổ sung quy định về đào tạo tại doanh nghiệp như một hình thức phối hợp tổ chức đào tạo giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. 

Theo dự thảo, người học sẽ được học tập, thực hành và thực tập trong môi trường làm việc thực tế của doanh nghiệp dưới sự hướng dẫn của nhà giáo, chuyên gia và kỹ thuật viên có kinh nghiệm. 

So với quy định hiện hành, doanh nghiệp sẽ tham gia sâu hơn vào toàn bộ quá trình đào tạo. Không chỉ tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập, doanh nghiệp còn có thể tham gia hướng dẫn, hỗ trợ rèn luyện kỹ năng nghề, đánh giá kết quả học tập và phối hợp bảo đảm chất lượng đầu ra của chương trình đào tạo.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp không chỉ giúp người học nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với công việc sau tốt nghiệp mà còn tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp kịp thời cập nhật yêu cầu về kỹ năng, công nghệ và nhu cầu nhân lực của thị trường lao động.