Giải ngân chậm do thiếu nguồn cung, điều kiện chặt chẽ

Theo Phó thống đốc NHNN Phạm Quốc Dũng, hiện NHNN được giao thực hiện 3 chương trình tín dụng liên quan đến việc phát triển nhà ở xã hội. Chương trình thứ nhất là chương trình 120.000 tỷ đồng, đến nay đã có 9 ngân hàng đăng ký tham gia với số tiền 145.000 tỷ đồng, vượt mức quy định 120.000 tỷ đồng. Chương trình thứ hai đang triển khai là chương trình tín dụng cho người dưới 35 tuổi. Chương trình thứ ba là chương trình cho vay nhà ở xã hội theo Nghị định 100 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ. 

Về kết quả giải ngân, đến 30/6, các ngân hàng thương mại cam kết 8.300 tỷ đồng cho 41 dự án nhà ở xã hội, tức mới đạt khoảng 5,7%. Ngoài ra, Ngân hàng Chính sách xã hội, dư nợ cho vay nhà ở xã hội theo Nghị định 100 đạt con số hơn 19.000 tỷ đồng.

Đối với nhóm người dưới 35 tuổi, có hai chương trình. Một là chương trình vay nhà ở xã hội. Tuy nhiên do chính sách này mới triển khai và nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế nên dư nợ cho vay đối với người dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội hiện nay khá khiêm tốn, mới chỉ vài chục tỷ đồng.

Ngoài mục đích cho vay phát triển nhà ở xã hội, các ngân hàng cũng đã triển khai các gói cho vay với các loại hình nhà ở khác. Chỉ trong thời gian ngắn triển khai, cho vay với các loại hình nhà ở khác chỉ tính tại 4 ngân hàng thương mại nhà nước đã giải ngân gần 20.000 tỷ đồng.

Theo Phó thống đốc, nguyên nhân lớn nhất khiến giải ngân gói 145.000 tỷ đồng chậm là thiếu nguồn cung. Báo cáo của Bộ Xây dựng đã đề cập đến hết tháng 7 này, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công chỉ đạt 59,6% tiến độ. Nghị quyết 201 của Quốc hội đã tháo gỡ rất nhiều khó khăn, vướng mắc nhưng Nghị quyết này mới ban hành và Nghị định 192 của Chính phủ hướng dẫn thực hiện Nghị quyết này cũng chỉ có hiệu lực từ 1/7, chưa kịp phát huy tác dụng. Phó Thống đốc kỳ vọng khi tất cả các chính sách này phát huy tác dụng thì nguồn cung nhà ở xã hội sẽ tăng lên, khi đó việc giải ngân của ngành ngân hàng sẽ khả dĩ hơn.

Khó khăn thứ hai liên quan đến đối tượng vay. Quy định về đối tượng vay hiện nay khá chặt chẽ, áp dụng đồng loạt trên cả nước trong khi mức thu nhập bình quân ở các địa phương lại khác nhau là không hợp lý. Vì vậy, NHNN tán thành với kiến nghị của Bộ Xây dựng về xem xét điều chỉnh tiêu chí về thu nhập như đã đề cập.

Lãi vay mua nhà của hộ nghèo đang quá cao

Theo NHNN, gói 120.000 tỷ đồng (hiện là 145.000 tỷ đồng) từ khi ban hành đến nay đã có 6 lần điều chỉnh lãi suất cho vay. Theo đó, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay từ mức 8,2% ngày đầu xuống hiện chỉ còn 6,4% và cho người vay chỉ còn 5,9%/ năm. Mức cho vay này đang thấp hơn mức cho vay hộ nghèo theo Nghị định 100 mà Ngân hàng Chính sách xã hội đang cho vay là 6,6%/năm.

Về nội dung này, Phó tổng giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội Vương Văn Minh cho biết, tính đến 31/7, các địa phương đã ủy thác trên 1.600 tỷ đồng lên hệ thống cho vay nhà ở xã hội. Về lãi suất, Ngân hàng Chính sách sẽ phối hợp để triển khai giảm lãi suất phù hợp với thời điểm hiện nay và phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới. 

Theo kế hoạch từ nay đến năm 2030, nhu cầu nguồn vốn (đặc biệt là 2 năm cuối) dự kiến hoàn thành trên 500.000 căn hộ. Ngân hàng Chính sách đã chủ động phối hợp với các địa phương để rà soát nhu cầu, dự kiến, đến năm 2030, tín dụng nhà ở xã hội tại Ngân hàng Chính sách khoảng 33.000 tỷ đồng. Do đó, Ngân hàng Chính sách đề nghị Bộ Tài chính đảm bảo cân đối chuyển nguồn vốn ngân sách đủ để thực hiện chương trình.

Để đẩy mạnh giải ngân tín dụng nhà ở xã hội thời gian tới, Phó thống đốc Phạm Quang Dũng kiến nghị Bộ Xây dựng cố gắng rà soát tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án để đẩy nhanh tiến độ, tăng nguồn cung cho thị trường. Đồng thời, sớm trình Chính phủ ban hành Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia theo yêu cầu tại Nghị quyết 201 của Quốc hội. 

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, NHNN kiến nghị sớm hoàn thành các chỉ tiêu về nhà ở xã hội theo đúng kế hoạch để đảm bảo nguồn cung ra thị trường, sớm ban hành các quy định chi tiết về hỗ trợ nhà ở xã hội cho những người có nơi ở xa nơi làm việc, cụ thể là quy định chi tiết về khoảng cách...