Chính sách phải tìm đến đúng doanh nghiệp

Một doanh nghiệp có công nghệ xử lý chất thải mới, đã hình thành sản phẩm bước đầu nhưng chưa được kiểm chứng ở quy mô thực tế, chưa có khách hàng lớn và cần thêm vốn. Doanh nghiệp ấy phải bắt đầu từ đâu để tiếp cận các cơ chế hỗ trợ của Thành phố?

Đây là tình huống giả định được ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, đưa ra tại Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số chiều 30/9/2026. Qua ví dụ này, ông đặt yêu cầu thay đổi cách tổ chức thực hiện chính sách, giúp doanh nghiệp có một đường đi cụ thể từ hoàn thiện công nghệ đến thử nghiệm, thương mại hóa và huy động vốn.

Ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: BTC.

Theo cách tiếp cận cũ, doanh nghiệp phải tự tìm hiểu từng chính sách, đọc nhiều nghị quyết, quyết định và xác định cơ chế nào phù hợp với mình. Theo cách tiếp cận mới, cơ quan quản lý phải nhận diện doanh nghiệp đang ở giai đoạn nào, thiếu điều kiện gì để phát triển và điều hướng tới công cụ hỗ trợ tương ứng.

Khi cần nghiên cứu, hoàn thiện hoặc chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp được hướng dẫn tiếp cận công cụ phù hợp. Khi cần thiết bị, đo kiểm, kiểm định, doanh nghiệp được kết nối với phòng thí nghiệm. Khi công nghệ cần kiểm chứng trong thực tế, cơ quan quản lý hướng dẫn tiếp cận cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Sau khi được kiểm chứng, sản phẩm tiếp tục được hỗ trợ bảo hộ tài sản trí tuệ, thương mại hóa, kết nối bên có nhu cầu và tìm nguồn vốn mở rộng.

Từ 124 kiến nghị được tiếp nhận trước hội nghị, ông Trương Việt Dũng nhìn nhận một vấn đề lớn hơn các vướng mắc riêng lẻ. Các công cụ chính sách của thành phố “chưa được nối thành một đường đi thông suốt từ chính sách đến doanh nghiệp, từ công nghệ đến thị trường và từ nguồn lực công đến kết quả cuối cùng”.

Hà Nội đã có nhiều cơ chế, chính sách, nhưng việc tổ chức thực thi, truyền thông và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận còn hạn chế. Công bố văn bản trên cổng thông tin rồi chờ doanh nghiệp tự tìm hiểu chưa đủ để chính sách phát huy tác dụng.

“Chính sách phải chủ động tìm đến đúng đối tượng”, ông Trương Việt Dũng yêu cầu.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, trước ngày 30/11 hoàn thành thiết kế các luồng chính sách theo vòng đời doanh nghiệp và công nghệ. Mỗi luồng phải giúp doanh nghiệp xác định được mình đang ở đâu, sử dụng công cụ nào, ai hướng dẫn, cần hồ sơ gì, bao lâu có kết quả và kết quả cuối cùng phải tạo ra giá trị gì.

Các luồng cần làm rõ hành trình hỗ trợ nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển và hạ tầng dùng chung; khởi nghiệp sáng tạo; thử nghiệm có kiểm soát; thương mại hóa, giao dịch công nghệ; tiếp cận vốn và đầu tư. Mỗi luồng có đầu mối điều hướng, tư vấn hồ sơ, tài liệu hướng dẫn, cán bộ phụ trách và trạng thái xử lý có thể theo dõi.

Yêu cầu đặt ra là chủ động xác định nhóm doanh nghiệp có nhu cầu, thông tin, mời, hướng dẫn và theo dõi quá trình tiếp cận. Với nguồn lực nhân sự có hạn, cơ quan quản lý có thể tập trung vào những nhóm cụ thể trước, tạo kết quả thực chất để củng cố niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: BTC.

Theo ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Thành phố đã có hệ thống cơ chế mới, đặc biệt sau Nghị quyết số 57-NQ/TW và việc HĐND thành phố ban hành 6 nghị quyết thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bước khó hơn là biến cơ chế thành năng lực, tăng trưởng và cơ hội cụ thể cho doanh nghiệp.

Ông Trang dẫn phản ánh của một doanh nghiệp gửi tới Ban Tổ chức: “Ưu đãi có trên văn bản, nhưng doanh nghiệp không biết bắt đầu từ đâu”.

Tại hội nghị, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất mở cổng kiến nghị dành cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số, theo hướng một kênh đối thoại trực tuyến. Những vướng mắc về thuế, đất đai hoặc chính sách ưu đãi có thể được doanh nghiệp cung cấp hồ sơ, tài liệu trực tuyến, giảm việc phải cung cấp nhiều lần.

Theo đề xuất, Sở sẽ cố gắng kết nối cổng với các cơ quan thuế, bảo hiểm, hải quan và các sở, ngành của thành phố để từng bước xử lý trực tuyến, minh bạch hơn. Qua đó, nội dung vướng mắc và trách nhiệm của từng cơ quan được xác định rõ.

Ông Trương Việt Dũng nhất trí với đề xuất thành lập cổng kiến nghị, đồng thời thống nhất thành lập tổ liên ngành giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp. Ông đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tham gia phối hợp xử lý những vấn đề liên quan.

Cách tổ chức này hướng tới việc tiếp nhận và giải quyết vướng mắc thường xuyên, giúp doanh nghiệp có đầu mối trao đổi khi cần, thay vì phải chờ một cuộc đối thoại tiếp theo.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: BTC.

Đặt hàng sản phẩm, đo kết quả thương mại hóa

Đưa chính sách tới doanh nghiệp phải gắn với việc đưa công nghệ tới nơi sử dụng. Theo ông Trương Việt Dũng, nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, có đầu bài và hướng tới sản phẩm cuối cùng.

Ông cho biết TP. Hà Nội định hướng đặt hàng đầu bài, mua sản phẩm cuối cùng và giải ngân theo lộ trình, kết quả. Cách làm này nhằm tập trung nguồn lực vào sản phẩm cần thiết, đồng thời giảm việc các nhà khoa học phải dành nhiều thời gian cho chứng từ, thủ tục thanh toán.

Hà Nội đã công bố 30 bài toán lớn giai đoạn 2026 đến 2030 và mời doanh nghiệp đề xuất giải pháp. Để những bài toán này trở thành cơ hội phát triển sản phẩm, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu xây dựng quy trình thống nhất từ bài toán thực tế, tiếp nhận giải pháp, lựa chọn, thử nghiệm có kiểm soát, đánh giá kết quả đến đặt hàng, thuê, mua sắm hoặc nhân rộng.

Lễ trao Giấy chứng nhận Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ. Ảnh: BTC.

Nhu cầu sử dụng phải được xác định trong quá trình nghiên cứu và thử nghiệm. Không thể để nghiên cứu hoàn thành mới đi tìm người dùng, hoặc thử nghiệm kết thúc mà doanh nghiệp vẫn phải quay lại hỏi cần đến đâu và ai mua sản phẩm.

Theo ông Dũng, thành phố cần đóng vai trò kết nối, hỗ trợ và xem xét phương án trở thành khách hàng đầu tiên. Khi có nơi ứng dụng, sản phẩm được kiểm chứng và hình thành nhu cầu thị trường, doanh nghiệp có thêm cơ sở tiếp cận vốn, huy động nguồn lực phát triển.

Với thử nghiệm có kiểm soát, ông lưu ý phải chấp nhận rủi ro. Trường hợp chưa thành công, cần tính toán cách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục hoạt động, rút kinh nghiệm và hoàn thiện công nghệ.

Một yêu cầu khác là khẩn trương công khai bản đồ năng lực nghiên cứu, phòng thí nghiệm, đo lường, kiểm định có thể dùng chung trên địa bàn. Doanh nghiệp phải biết ở đâu có thiết bị mình cần, đáp ứng tiêu chuẩn nào, chi phí và chính sách hỗ trợ ra sao.

Việc kết nối hạ tầng nghiên cứu với doanh nghiệp sẽ giúp các công cụ hỗ trợ trở nên cụ thể hơn. Thay vì chỉ biết có chính sách dành cho phòng thí nghiệm, doanh nghiệp có thể xác định địa chỉ đáp ứng yêu cầu hoàn thiện và kiểm chứng sản phẩm.

Trong lĩnh vực tài sản trí tuệ, ông Dũng đề nghị tăng trao đổi trực tiếp với chuyên gia và cơ quan chuyên môn để làm rõ những vấn đề triển khai thực tế. Có quy định về quyền quyết định chưa đồng nghĩa doanh nghiệp đã giải quyết được khó khăn về dữ liệu định giá hoặc xác định giá trị phù hợp. Chính sách cần được cụ thể hóa thành công việc có thể thực hiện.

Ban Tổ chức tri ân các doanh nghiệp đồng hành cùng hội nghị. Ảnh: BTC.

Để mở thị trường cho doanh nghiệp công nghệ trong nước, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đề nghị tổ chức ngay trong tháng 10 hai đợt kết nối theo ngành với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong khu công nghiệp. “Lấy nhu cầu trước, tìm giải pháp sau”, ông nhấn mạnh.

Trước mỗi đợt kết nối, cần làm việc trực tiếp với bên có nhu cầu để xác định họ đang cần công nghệ gì, phần mềm gì, tự động hóa khâu nào và tiêu chuẩn ra sao. Từ đó mới lựa chọn doanh nghiệp công nghệ trong nước có khả năng đáp ứng.

Đây cũng là cách gắn hỗ trợ công nghệ với cơ hội kinh doanh cụ thể. Giá trị của hoạt động kết nối nằm ở khả năng hình thành quan hệ cung ứng, ứng dụng và hợp đồng giữa các bên.

Đối với 124 kiến nghị, ông Trương Việt Dũng yêu cầu coi đây là 124 công việc phải theo dõi đến kết quả cuối cùng. Nếu doanh nghiệp nhận được văn bản dẫn lại nghị quyết nhưng vẫn chưa biết bước tiếp theo phải làm gì, công việc chưa thể coi là hoàn tất.

Những nội dung đã trả lời cần được rà soát để doanh nghiệp biết hồ sơ phải chuẩn bị, nơi nộp, người tiếp nhận và thời hạn. Nội dung thuộc thẩm quyền TP. Hà Nội phải được quyết định, hướng dẫn; vấn đề cần cơ chế mới phải có phương án tham mưu; nội dung vượt thẩm quyền phải được tổng hợp cụ thể để kiến nghị Trung ương.

Từ dữ liệu xử lý kiến nghị, thành phố sẽ hình thành hệ thống đánh giá hiệu quả chính sách hằng năm. Việc đánh giá phải theo dõi sau 6 tháng, 12 tháng đã tạo ra bao nhiêu sản phẩm, ứng dụng, hợp đồng, doanh thu, việc làm và nguồn vốn xã hội huy động thêm.

Ông Dũng yêu cầu đánh giá theo toàn bộ chu trình, từ thiết kế chính sách, xác định đúng đối tượng, chủ động đưa chính sách tới doanh nghiệp, tổ chức thực hiện đến đo lường kết quả và điều chỉnh. Một chính sách không thể tồn tại nhiều năm chỉ vì đã ban hành mà chưa xác định được ai sử dụng và sử dụng có hiệu quả hay không.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng, doanh nghiệp vẫn chịu trách nhiệm về sản phẩm, công nghệ, thị trường và hiệu quả kinh doanh. Nhiệm vụ của chính quyền là làm cho hành trình từ ý tưởng đến sản phẩm, từ sản phẩm đến thử nghiệm, từ thử nghiệm đến thị trường và từ thị trường đến vốn ngắn hơn, rõ hơn, có người chịu trách nhiệm ở từng bước.