Ông Torben Minko, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham).

Mô hình đối tác công tư (PPP) trong lĩnh vực y tế được đánh giá có tiềm năng lớn ở Việt Nam. Thưa ông, các doanh nghiệp thành viên của EuroCham đã khai thác tiềm năng này như thế nào?

Việt Nam có tiềm năng phát triển mô hình PPP, song hiện tại, PPP vẫn chưa được áp dụng trong lĩnh vực dịch vụ. PPP trong lĩnh vực dịch vụ có thể mở ra cơ hội để khu vực tư nhân tham gia đóng góp nhằm hướng tới một hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện, tiên tiến và bền vững. Khung pháp lý chính là chiếc chìa khóa giúp tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, tạo ra môi trường bền vững và có thể dự đoán được.

Diễn đàn Y tế của EuroCham bao gồm 3 tiểu ban ngành nghề: Tiểu ban Dược phẩm (PG); Tiểu ban Thuốc chất lượng quốc tế - Generic và Sinh phẩm tương tự (IQMED); Tiểu ban Trang thiết bị y tế và Chẩn đoán (MDD). Mối quan tâm chính của các thành viên EuroCham trong PPP bao gồm mô hình đặt máy tại cơ sở y tế công lập, giải quyết các mối quan tâm về sức khỏe cộng đồng, củng cố hệ thống y tế và tăng cường khả năng tiếp cận của bệnh nhân với các loại thuốc mới, chất lượng cao.

Dù chưa có khung pháp lý rõ ràng, các thành viên PG vẫn tham gia vào các dự án hợp tác tư nhân với các trường đại học và bệnh viện nhằm nâng cao năng lực cũng như chất lượng tổng thể của hệ thống chăm sóc sức khỏe qua các chương trình giáo dục liên quan đến y tế, nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm lâm sàng.

Thời gian qua, các quy định pháp lý liên quan đến lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đã có nhiều thay đổi nhằm tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tư nhân trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Trong quá trình triển khai dự án PPP tại Việt Nam, các doanh nghiệp thành viên EuroCham có gặp khó khăn, thách thức gì không?

Chúng tôi hoan nghênh mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đầu tư có giá trị gia tăng cao trong lĩnh vực dược phẩm trong số các quốc gia ASEAN của Chính phủ.

Tuy nhiên, vẫn còn những rào cản kinh doanh tại Việt Nam. Chính sách và những vấn đề trong quá trình thực thi chính sách là một trong những rào cản làm suy yếu khả năng dự đoán và tính bền vững cần thiết để hỗ trợ quyết định đầu tư. Ngoài ra, chi phí kinh doanh cao hơn theo năm đối với các công ty dược đa quốc gia cũng tác động đến niềm tin đầu tư.

Theo tôi, cần có khung pháp lý phù hợp hơn để thúc đẩy PPP trong lĩnh vực y tế và phát huy tiềm năng của hình thức đầu tư này.

Ví dụ, mô hình đặt máy tại các cơ sở y tế công lập đã được các thành viên MDD triển khai từ nhiều năm, nhưng chưa được quy định về mặt pháp lý, mặc dù đã có văn bản thống nhất giữa Bộ Y tế và Bảo hiểm Xã hội cho mô hình này. Tuy nhiên, chúng tôi được biết, dự thảo nghị định về xã hội hóa và liên doanh, liên kết trong lĩnh vực y tế, trong đó có mô hình đặt máy tại các cơ sở y tế công lập, đã được xây dựng và đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Thưa ông, các doanh nghiệp châu Âu có kế hoạch gì trong tương lai để khai thác thành công lĩnh vực này? Ông có khuyến nghị gì nhằm tăng sức hấp dẫn cho mô hình PPP trong lĩnh vực y tế?

Một khung khổ pháp lý về PPP hướng tới tương lai hơn, đặc biệt là đối với lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và tích hợp vào chiến lược hỗ trợ tài chính y tế quốc gia, đang rất được mong đợi. Các thành viên của Diễn đàn Y tế EuroCham cam kết hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam để phát triển một khung khổ pháp lý như vậy.

Trong lĩnh vực trang thiết bị y tế và chẩn đoán, chúng tôi mong muốn, nghị định quy định về mô hình đặt máy tại các cơ sở y tế công lập sẽ sớm được thông qua và ban hành trong năm nay.

Các chính sách bền vững và thực hiện hiệu quả cần được đưa ra với 3 trụ cột chính là đăng ký thuốc, thanh toán tiền thuốc và mua sắm công.

Ngoài ra, cần phổ biến rộng rãi các chính sách về mô hình đặt máy, tổ chức tập huấn cho các bên liên quan để giúp hiểu rõ hơn về chính sách, cũng như tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật…