Trường hợp bệnh nhân nam 44 tuổi dưới đây là một ví dụ điển hình của viêm tụy cấp liên quan tăng triglycerid máu là nguyên nhân ngày càng phổ biến hiện nay.

Bệnh nhân N.D.H., (44 tuổi, Hà Nội) đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC thăm khám với lý do đau bụng thượng vị kèm chướng bụng. Theo bệnh sử, tình trạng đau xuất hiện cách thời điểm nhập viện khoảng 2 ngày, đau âm ỉ vùng thượng vị, có cảm giác đầy tức nhưng không kèm theo buồn nôn, nôn hay sốt.

Đáng chú ý, bệnh nhân có tiền sử viêm tụy cấp và tăng triglycerid máu cách đây 5 năm. Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng, làm tăng khả năng tái phát bệnh nếu không kiểm soát tốt chuyển hóa lipid.

Kết quả thăm khám cho thấy bụng mềm, chướng nhẹ, ấn đau vùng thượng vị nhưng không có phản ứng thành bụng.

Kết quả xét nghiệm ghi nhận chỉ số Lipase và Triglycerid máu tăng cao.

Xét nghiệm cận lâm sàng ban đầu ghi nhận chỉ số Lipase và Triglycerid máu tăng cao. Siêu âm ổ bụng cho thấy tụy có kích thước hơi tăng, nhu mô tương đối đồng nhất, chưa ghi nhận tụ dịch quanh tụy. Đáng chú ý, trên hình ảnh chụp cắt lớp vi tính ổ bụng cho thấy tổn thương tụy phù hợp với viêm tụy cấp mức độ trung bình theo phân loại Balthazar C.

Từ các dữ kiện lâm sàng và cận lâm sàng, bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy cấp Balthazar C và được chỉ định nhập viện điều trị.

Ths.Nguyễn Thị Linh, Trung tâm Tiêu hóa, Hệ thống Y tế MEDLATEC cho biết, việc xác định đúng nguyên nhân gây viêm tụy cấp đóng vai trò quan trọng trong định hướng điều trị và phòng ngừa tái phát. Trong thực hành lâm sàng, tăng triglycerid máu là nguyên nhân đứng sau rượu bia và sỏi mật, nhưng có xu hướng gia tăng do thay đổi lối sống và chế độ ăn.

Bác sỹ Linh cho biết thêm, theo khuyến cáo của các Hiệp hội Tiêu hóa Quốc tế, chẩn đoán viêm tụy cấp được xác định khi có ít nhất 2 trong 3 tiêu chí như đau bụng điển hình vùng thượng vị lan ra sau lưng; tăng men tụy (amylase/lipase) gấp ≥3 lần bình thường; hình ảnh học phù hợp với viêm tụy cấp.

Trong ca bệnh nêu trên, bệnh nhân đáp ứng tiêu chí lâm sàng và xét nghiệm lipase tăng, đồng thời được củng cố bằng hình ảnh học. Ngoài ra, việc đánh giá mức độ nặng ngay từ đầu là yếu tố quyết định trong tiên lượng. Các trường hợp nhẹ có thể hồi phục tốt, nhưng nếu chuyển nặng có thể gây suy đa cơ quan, nhiễm trùng và tử vong.

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị và phục hồi ở bệnh nhân viêm tụy cấp. Trước đây, người bệnh thường được chỉ định nhịn ăn hoàn toàn trong thời gian dài để “tụy nghỉ”. Tuy nhiên, theo các khuyến cáo hiện nay, việc nuôi dưỡng sớm qua đường tiêu hóa nếu bệnh nhân dung nạp được sẽ mang lại nhiều lợi ích rõ rệt.

Trong giai đoạn đầu, khi triệu chứng đau bụng còn nhiều hoặc bệnh nhân chưa thể ăn uống, việc bù dịch và điện giải qua đường tĩnh mạch là ưu tiên hàng đầu. Ngay khi tình trạng lâm sàng cải thiện, bệnh nhân nên được bắt đầu ăn sớm bằng chế độ ăn nhẹ, dễ tiêu như cháo loãng, súp hoặc thức ăn ít chất béo.

Từ ca bệnh nêu trên theo các bác sỹ, nguyên tắc dinh dưỡng ở bệnh nhân viêm tụy cấp bao gồm hạn chế chất béo để giảm gánh nặng cho tuyến tụy, đặc biệt quan trọng trong các trường hợp tăng triglycerid máu;

Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng, tránh kích thích tụy; chia nhỏ bữa ăn nhằm giảm áp lực tiêu hóa, tăng khả năng hấp thu; đảm bảo đủ năng lượng và protein nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục và hạn chế suy dinh dưỡng.

Trong các trường hợp nặng hoặc không thể ăn qua đường miệng, bệnh nhân có thể được nuôi dưỡng qua ống thông đường ruột. Đây là phương pháp được ưu tiên hơn so với nuôi dưỡng tĩnh mạch hoàn toàn, do giúp duy trì chức năng hàng rào ruột và giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Sau giai đoạn cấp, người bệnh cần duy trì chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát mỡ máu, hạn chế rượu bia và tái khám định kỳ để phòng ngừa tái phát. Dinh dưỡng hợp lý không chỉ giúp rút ngắn thời gian điều trị mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh viêm tụy cấp.

Theo các chuyên gia y tế, viêm tụy cấp là bệnh lý có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng ngay từ giai đoạn đầu. Qua ca bệnh trên, có thể thấy rằng việc chủ động thăm khám khi xuất hiện các triệu chứng như đau bụng thượng vị, đầy chướng, đặc biệt ở những người có tiền sử rối loạn mỡ máu, đóng vai trò quyết định trong việc hạn chế biến chứng và cải thiện tiên lượng.