Theo đề xuất của Bộ GTVT, trong giai đoạn đến năm 2030, mạng cảng hàng không được quy hoạch theo mô hình trục nan với 2 đầu mối chính tại khu vực Thủ đô Hà Nội và khu vực TP.HCM, hình thành 30 cảng hàng không.

Đây là một trong những thông tin đáng chú ý nhất trong báo cáo mới nhất của Bộ GTVT về tình hình triển khai nhiệm vụ của Tổ công tác 1121.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1121/QĐ-TTg về việc thành lập Tổ công tác nghiên cứu, đánh giá tổng thể khả năng khai thác hàng không dân dụng tại sân bay quân sự Thành Sơn (tỉnh Ninh Thuận) và sân bay quân sự Biên Hòa (tỉnh Đồng Nai); nghiên cứu Đề án xã hội hóa đầu tư theo phương thức PPP khai thác các cảng hàng không Nà Sản (tỉnh Sơn La), Vinh (tỉnh Nghệ An), Chu Lai (tỉnh Quảng Nam), Cần Thơ (TP. Cần Thơ) và một số cảng hàng không khác khi có nhu cầu.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, thời gian vừa qua, Bộ GTVT đã nhận được đề xuất của 10 địa phương kiến nghị bổ sung quy hoạch cảng hàng không mới trong Quy hoạch hệ thống cảng hàng không (Hà Giang, Yên Bái, Tuyên Quang, Hà Tĩnh, Kon Tum, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Đắk Nông, Tây Ninh). Bộ GTVT đã chỉ đạo Cục Hàng không Việt Nam chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức làm việc với các địa phương có kiến nghị bổ sung quy hoạch cảng hàng không mới trong Quy hoạch hệ thống cảng hàng không; đánh giá sơ bộ khả năng hình thành cảng hàng không tại các địa phương.

Theo Bộ GTVT, pháp luật về Hàng không dân dụng đã quy định 3 khái niệm gồm: Cảng hàng không; sân bay, sân bay chuyên dùng.

Việc khai thác hàng không dân dụng được phân loại theo 2 mô hình là cảng hàng không và sân bay chuyên dùng, với điểm khác nhau chính là cảng hàng không phục vụ mục đích vận tải công cộng, trong khi  sân bay chuyên dùng phục vụ mục đích vận chuyển hành khách, hành lý, hàng hóa, bưu phẩm, bưu kiện mà không phải vận chuyển công cộng hoặc khai thác hàng không chung (các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, tìm kiếm cứu nạn, y tế, hoạt động bay cá nhân…).

Vì vậy, mục đích chính khi Tổ công tác 1121 làm việc với các địa phương là nhằm xác định: nhu cầu, mô hình khai thác hàng không dân dụng của các địa phương; đánh giá sơ bộ các yếu tố kỹ thuật về khả năng thiết lập được sân bay, khả năng thiết kế phương thức bay, tổ chức vùng trời.

Bộ GTVT khẳng định, kết quả đánh giá chỉ là những nhận định sơ bộ, chưa thể đầy đủ các điều kiện để hình thành được cảng hàng không.

Kết quả đánh giá sơ bộ cho thấy, trong số 10 vị trí được các địa phương đề xuất, có 2/10 vị trí (Hà Giang, Tuyên Quang) không khả thi bố trí đường cất hạ cánh, thiết kế phương thức bay do địa hình hiểm trở, tuy nhiên các đơn vị đề xuất địa phương có thể nghiên cứu ở vị trí khác khả thi hơn.

Có 8/10 vị trí có khả năng bố trí đường cất hạ cánh, thiết kế phương thức bay, tuy nhiên phần lớn có sự xung đột và chồng lấn về vùng trời, một số vị trí cần có số liệu khảo sát, đánh giá cụ thể về tĩnh không đầu, tĩnh không sườn để đánh giá khối lượng san, gạt và số liệu liên quan khác. Về cơ bản, các vị trí đề xuất cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng cả về điều kiện địa hình và tổ chức vùng trời.

Trên cơ sở kết quả làm việc, đến nay Bộ GTVT đã nhận được ý kiến của 9/10 địa phương (Sơn La, Hà Giang, Yên Bái, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Kon Tum, Đắk Nông, Khánh Hòa, Tây Ninh) đối với nội dung bổ sung quy hoạch cảng hàng không mới.

Trong đó, UBND tỉnh Sơn La đề nghị tiếp tục tập trung quy hoạch cảng hàng không Nà Sản trong Quy hoạch hệ thống cảng hàng không, đề xuất quy hoạch sân bay Mộc Châu theo hướng là sân bay chuyên dùng, phục vụ mục tiêu phát triển du lịch.

Các địa phương còn lại đều đề xuất bổ sung quy hoạch cảng hàng không mới và kiến nghị giao địa phương xây dựng đề án nghiên cứu, phát triển cảng hàng không dân dụng đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, xác định lộ trình, nguồn lực đầu tư bảo đảm tính khả thi, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Bộ GTVT nhận định nhu cầu quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông nhằm phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương là chính đáng. Đây đều là các địa phương có tiềm năng về thị trường vận tải hàng không. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi về quy hoạch cần tiếp tục nghiên cứu, khảo sát, đánh giá tổng thể các yếu tố về kinh tế - kỹ thuật, cần có đơn vị tư vấn thực hiện để bảo đảm đầy đủ số liệu.

Đồng thời để phát huy tính chủ động và phù hợp với đề xuất của các địa phương, Bộ GTVT kiến nghị báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao UBND các tỉnh, thành phố tổ chức tổ chức lập đề án đánh giá khả năng quy hoạch cảng hàng không bao gồm tính khả thi, hiệu quả, đảm bảo huy động được nguồn vốn để đầu tư theo phương thức đối tác công tư, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét việc bổ sung quy hoạch và đầu tư xây dựng cảng hàng không.