Chính sách tiền tệ sẽ thận trọng hơn

Cho đến thời điểm này, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chưa đưa ra mục tiêu định hướng tăng trưởng tín dụng năm 2026. Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) cho hay, trong thời gian tới, NHNN sẽ có chuyển động phù hợp theo hướng chuyển trọng tâm sang ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Khi dư địa cho phép, điều kiện thị trường cho phép, sẽ tiếp tục hỗ trợ đạt mức tăng trưởng cao.

Theo dự đoán của các chuyên gia, tín dụng năm nay dự kiến tương đương với mức tăng trưởng tín dụng năm 2025 (tăng 19%).

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho biết, dự phóng tăng trưởng GDP Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030 ở mức 9-10%/năm. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng nêu trên, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước nhu cầu vốn cực kỳ lớn. Nếu tiếp tục dựa quá lớn vào tín dụng ngân hàng như hiện nay, thì tỷ lệ tín dụng/GDP giai đoạn tới có thể lên tới 180-185%.

“Chúng ta không thể đi theo mô hình tăng trưởng dựa trên khối lượng vốn lớn như Trung Quốc hay Hàn Quốc thời kỳ trước. Việt Nam cần hướng tới sự hiệu quả của đồng vốn. Thay vì huy động bằng mọi giá, chúng ta phải tập trung vào việc phân bổ và sử dụng nguồn lực sao cho tối ưu”, ông Lực đề nghị.

Theo Chủ tịch HĐTV Agribank, để đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, Chính phủ cần quan tâm tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước, nhằm nâng cao năng lực cung ứng tín dụng cho nền kinh tế.

Ông Trần Minh Bình, Chủ tịch HĐQT VietinBank, cũng cho rằng, để hoạt động ngân hàng hiệu quả hơn trong thời gian tới, Chính phủ cần chỉ đạo làm rõ các lĩnh vực mũi nhọn, có lợi thế cạnh tranh để hệ thống ngân hàng có cơ sở phân bổ nguồn lực đầu tư phù hợp.

Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ tín dụng/GDP ở Việt Nam lên đến 146% - mức cao nhất trong nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình thấp. Theo tính toán của các chuyên gia, nếu tốc độ tăng trưởng tín dụng được duy trì như hiện nay, đến năm 2030, tỷ lệ này có thể lên đến 180-185%, là con số rất đáng lo ngại. Đáng chú ý, khoảng 80% nguồn vốn ngân hàng là ngắn hạn, trong khi 50% dư nợ cho vay là trung, dài hạn, tiềm ẩn rủi ro mất cân đối kỳ hạn.

Theo báo cáo của NHNN, hiện 78% dư nợ tiếp tục hướng vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh. Song thực tế cho thấy, ngoại trừ nhóm big 4, tại các ngân hàng TMCP tư nhân, cho vay bất động sản vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng danh mục và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Để giảm áp lực cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng lên nền kinh tế, theo các chuyên gia, NHNN không chỉ cần định hướng mạnh mẽ, mà còn cần cả “cây gậy” lẫn “củ cà rốt” để dòng vốn ngân hàng dịch chuyển sang các lĩnh vực chiều sâu, nâng cao hiệu quả cho nền kinh tế, đặc biệt là khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tất nhiên, để làm được điều này, sự vào cuộc của riêng ngành ngân hàng là chưa đủ. Ngành ngân hàng đã tung ra gói tín dụng 500.000 tỷ đồng cho vay hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược với lãi suất ưu đãi, song doanh số giải ngân chưa nhiều.

Mở rộng các kênh huy động vốn

TS. Cấn Văn Lực nhận xét, hiện nay nền kinh tế vẫn dựa quá lớn vào vốn ngân hàng. Trong giai đoạn vừa qua, tín dụng chiếm hơn 50% kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, trong khi các kênh khác như chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp… còn nhỏ bé. Điều này dẫn tới tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tài chính của nền kinh tế Việt Nam rất lớn, đồng nghĩa với rủi ro tăng cao.

Tính đến cuối năm 2025, huy động vốn đang “hụt” gần 2 triệu tỷ đồng so với tín dụng. Trong bối cảnh này, ông Lực đề nghị cần nhanh chóng phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu để dẫn vốn trung và dài hạn. Cùng với đó, khai thông các kênh dẫn vốn khác như khai thác các nguồn tài chính bền vững, tài chính xanh, nâng hạng thị trường chứng khoán, xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, phát triển thị trường tài sản số…

Theo các chuyên gia, tỷ trọng trái phiếu doanh nghiệp trên tổng dư nợ trái phiếu toàn thị trường của Việt Nam còn thấp so với các nền kinh tế như Singapore, Thái Lan, hay Malaysia. Đáng chú ý, nhà đầu tư nước ngoài sở hữu trái phiếu chính phủ tại Việt Nam gần như bằng 0, trong khi tỷ lệ này ở nhiều nước có thể lên đến 20%. Điều này cho thấy dư địa phát triển thị trường trái phiếu ở nước ta còn rất lớn.

“Thị trường vốn phát triển còn hạn chế là nguyên nhân khiến nền kinh tế vẫn phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng. Chỉ khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển tốt, nền kinh tế hoàn toàn có thể quy đổi dư nợ tín dụng ngân hàng sang dư nợ trái phiếu”, ông Nguyễn Bá Hùng, Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), khuyến nghị.

Các chuyên gia lưu ý, tăng trưởng tín dụng giai đoạn 2026 - 2030 không thể tiếp tục chạy theo quy mô, mà buộc phải chuyển sang chiều sâu, gắn với tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao hiệu quả phân bổ và kiểm soát rủi ro hệ thống. Khi tín dụng được đặt đúng vai trò trong một cấu trúc tài chính cân bằng hơn, với thị trường vốn và đổi mới sáng tạo làm trụ cột, tăng trưởng kinh tế Việt Nam sẽ đạt được những mục tiêu đề ra.