Quy mô nợ xấu hiện đã lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng. Ảnh: Đức Thanh

Nợ xấu tăng, ngân hàng dồn dập rao bán

Mới đây, Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) vừa thông báo về việc bán đấu giá khoản nợ xấu của một nhóm khách hàng với tổng giá trị khoản nợ lên đến 1.500 tỷ đồng.

Trước đó, hàng loạt khoản nợ giá hàng trăm, hàng ngàn tỷ đồng khác cũng được nhiều ngân hàng rao bán. Đơn cử, VietinBank Tây Ninh vừa thông báo đấu giá khoản nợ hơn 1.200 tỷ đồng của Lavifood. BIDV Bến Thành cũng đang tìm cách xử lý toàn bộ khoản nợ của nhóm khách hàng cá nhân và Công ty cổ phần Quốc tế Ngọc Viễn Đông với tổng dư nợ gần 120 tỷ đồng. Ngân hàng Vietcombank, chi nhánh Đông Anh cũng rao bán khoản nợ của Công ty CP Xây dựng và Thương mại Thép Nam Khánh trị giá 63 tỷ đồng…

Mặc dù nhiều thông báo rao bán nợ xấu được đưa ra, song số thương vụ thành công rất ít. Cho đến nay, các ngân hàng chủ yếu vẫn phải xử lý bằng cách “cắt” miếng bánh lợi nhuận của chính mình để trích lập dự phòng rủi ro, tăng bao phủ nợ xấu.

Đáng chú ý, lãi suất tăng nhanh từ cuối năm 2025 tới nay khiến nợ xấu có nguy cơ tăng mạnh trở lại, nhất là nợ xấu bất động sản. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế, sau giai đoạn lãi suất rẻ 2 năm trước, lãi vay mua nhà của nhiều khách hàng đã đến giai đoạn thả nổi và lãi suất hiện nay đang phổ biến ở mức 11-15%/năm. Mức lãi suất này ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của cả cá nhân lẫn doanh nghiệp bất động sản nửa cuối năm 2026.

Báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy, tổng quy mô nợ xấu đã lên tới gần 300.000 tỷ đồng, tăng 28.000 tỷ đồng so với cuối năm trước (tăng 11% về quy mô). Trong đó, nợ có khả năng mất vốn (nợ xấu nhóm 5) lên tới gần 169.000 tỷ đồng, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Tại một số ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP), quy mô nợ xấu tăng tới 50-60% so với cuối năm ngoái.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký Hiệp hội ngân hàng Việt Nam cảnh báo, quy mô nợ xấu hiện đã lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng. Nếu không có giải pháp quyết liệt, lượng tài sản khổng lồ này tiếp tục bị đóng băng.

Mặc dù tính đến cuối quý I/2026, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống vẫn trong giới hạn cho phép, song các chuyên gia cho rằng, con số này chưa phản ánh hết rủi ro của nền kinh tế mà nhà băng có nguy cơ phải “gánh” trong thời gian tới. Nhìn vào báo cáo tài chính quý I/2026, có thể thấy, nợ cần chú ý của nhiều ngân hàng TMCP tăng vọt.

Tính đến cuối quý I/2026, nợ cần chú ý của SaigonBank chiếm tới 9,1% tổng dư nợ của ngân hàng này, tăng từ mức 8,5% cuối năm trước. Tỷ lệ này tại VPBank là 3,1%; tại PGBank là 2,7%; tại HDBank là 2,6%; tại TPBank và VIB là 2,5%...

Theo ông Đặng Đình Thích, Tổng giám đốc VAMC, dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng đang được kiểm soát trong giới hạn cho phép, nhưng quy mô nợ xấu tiềm ẩn và các khoản nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn của khu vực doanh nghiệp chưa được xử lý triệt để.

Đáng chú ý, rủi ro nợ xấu hiện nay có xu hướng tập trung theo ngành, đặc biệt ở các lĩnh vực bất động sản, xây dựng, xuất khẩu và các ngành phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế. Trong bối cảnh thanh khoản thị trường tài sản chưa cải thiện rõ nét và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn hạn chế, một phần nợ xấu chưa được phản ánh đầy đủ.

Thận trọng với “hòn than” bất động sản

Trong bối cảnh lãi suất tăng, thanh khoản thị trường bất động sản chậm lại, nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo về rủi ro nợ xấu gia tăng. Tuy vậy, dường như các lãnh đạo ngân hàng vẫn khá tự tin với khả năng thu hồi nợ xấu khi sở hữu “kho” tài sản thế chấp lớn bằng bất động sản.

Ông Hồ Hùng Anh, Chủ tịch HĐQT Techcombank cho rằng, trong vòng 5-10 năm nữa, bất động sản vẫn là một lĩnh vực sẽ phát triển ở Việt Nam và vẫn là lĩnh vực rất tiềm năng với ngân hàng, vấn đề là ngân hàng sẽ kiểm soát rủi ro như thế nào.

Lãnh đạo Techcombank cho hay, ngân hàng chỉ lựa chọn những dự án thực sự thanh khoản tốt, pháp lý đầy đủ, chỉ tập trung vào việc khai thác và dựa trên những khách hàng tốt, kể cả khách hàng doanh nghiệp và cá nhân. Đến nay, tỷ lệ nợ xấu của Techcombank trong lĩnh vực bất động sản ở cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp luôn nằm ở mức dưới 1%, tỷ lệ thu hồi vốn thực tế là 100%.

"Bất kỳ bất động sản nào, kể cả rơi vào nợ xấu, sau khoảng 2-3 năm, Techcombank thu hồi toàn bộ tiền, ít nhất là gốc", ông Hùng Anh cho biết.

Tương tự, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VPBank cũng khẳng định, nợ xấu bất động sản, đặc biệt là phân khúc khách hàng doanh nghiệp, luôn trong nhóm thấp nhất của ngân hàng, chỉ ở mức khoảng 1-1,5%. Từ bài học thực tế, lãnh đạo VPBank cho rằng, nợ xấu bất động sản cao trước đây là do tài trợ cho các dự án thiếu tính khả thi (bất động sản nghỉ dưỡng, bất động sản cao cấp…). Do đó, để hạn chế nợ xấu, VPBank ưu tiên rót vốn vào các phân khúc có nhu cầu thực tế cao như nhà ở xã hội và nhà ở trung cấp.

Thực tế, tại các ngân hàng lớn, nợ xấu bất động sản không đáng báo động, vì các ngân hàng này thường có hệ sinh thái tốt, lựa chọn được chủ đầu tư lành mạnh. Tuy vậy, với các ngân hàng “mắc kẹt” với những chủ đầu tư có dự án gặp vướng mắc về pháp lý hoặc đang sa lầy vào các dự án bất động sản nghỉ dưỡng, khả năng nợ xấu là hiện hữu.

Đặc biệt, nợ xấu bất động sản thời gian tới có nguy cơ được kích hoạt thêm từ nợ xấu trái phiếu. Việc Ngân hàng Nhà nước “hãm phanh” tín dụng trong bối cảnh áp lực đáo hạn trái phiếu tăng cao khiến nhiều chủ đầu tư đứng trước áp lực kép.

Số liệu của FiinGroup cho thấy, quý I/2026, thị trường có 12.800 tỷ đồng trái phiếu có vấn đề, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái, gần 55% trong đó thuộc nhóm bất động sản. Các chuyên gia cho rằng, mặt bằng lãi suất tăng mạnh trong quý I và nhiều khả năng duy trì trong các quý tiếp theo có thể gây áp lực lên khả năng trả nợ, buộc nhà phát hành của các lô trái phiếu lãi suất thả nổi phải cân đối tài chính hoặc đàm phán với trái chủ nhằm giãn, hoãn, chuyển đổi nghĩa vụ nợ.

Theo FiinGroup, áp lực đáo hạn thời gian tới rơi vào khoảng 42.200 tỷ đồng trong quý II và 73.300 tỷ đồng trong quý III, ngành bất động sản chiếm tới hơn 57% giá trị đáo hạn.

Các chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định, rủi ro nợ xấu của hệ thống ngân hàng năm 2026 vẫn cần được theo dõi chặt chẽ, đặc biệt khi tín dụng bất động sản đã tăng rất mạnh trong năm 2025. Tại một số ngân hàng TMCP, tỷ trọng cho vay kinh doanh bất động sản đã vượt 30% tổng dư nợ, làm gia tăng áp lực kiểm soát rủi ro.

Trong khi nợ xấu tăng mạnh thì điều đáng lo là tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn hệ thống đang giảm dần. Nếu năm 2021, tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng là trên 141,8%, thì đến cuối năm 2025, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 83-84% và đến cuối quý I/2026 chỉ còn khoảng dưới 80%.

Báo cáo tài chính quý I/2026 của các ngân hàng thương mại cho thấy, tính đến cuối quý I/2026, có tới 2/3 ngân hàng thương mại có tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm so với cuối năm ngoái, nhiều ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm 30-40%. Hiện chỉ còn 5 ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu trên 100%.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cảnh báo, quy mô nợ xấu hiện đã lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng. Nếu không có giải pháp quyết liệt, lượng tài sản khổng lồ này tiếp tục bị đóng băng.

Theo các ngân hàng và công ty mua bán nợ, thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Mặc dù sàn giao dịch nợ đã ra đời, song các ngân hàng chưa thể rao bán nợ, hoặc chào bán nhưng không tìm được nhà đầu tư. Do đó, các doanh nghiệp, ngân hàng đề nghị phải có những giải pháp kích thích “cầu” mua nợ, trong đó có việc cho phép bán nợ xấu dưới giá gốc, tạo điều kiện cho nhà đầu tư tham gia xử lý và hiện thực hóa lợi nhuận trong vòng 2-3 năm…

Ngoài sự hỗ trợ về mặt thể chế, các chuyên gia cũng kiến nghị, bản thân các ngân hàng cũng phải cân bằng giữa tăng trưởng và quản trị rủi ro hệ thống. Việc tăng cường tỷ lệ bao phủ nợ xấu và củng cố đệm an toàn vốn không chỉ là yêu cầu cấp thiết từ các cơ quan quản lý, mà còn là “chiến lược phòng thủ” khôn ngoan của mỗi ngân hàng.

Trong một thị trường đầy biến số, những nhà băng chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để ưu tiên sự an toàn hệ thống sẽ là những cái tên trụ vững và bứt phá mạnh mẽ trong tương lai. Việc “chậm một nhịp” này có thể không làm đẹp lòng cổ đông trong ngắn hạn, song sẽ xây dựng được niềm tin với khách hàng và góp phần giữ ổn định nền kinh tế.