Thực tế những năm gần đây cho thấy, nhiều dịch bệnh có xu hướng bùng phát hoặc tăng nhanh ngay trong và sau kỳ nghỉ Tết, đặt ra yêu cầu cảnh giác cao độ đối với cả người dân lẫn ngành y tế.

Trong bối cảnh thời tiết lạnh, cúm mùa cũng là bệnh truyền nhiễm gia tăng rõ rệt. Virus cúm dễ phát tán qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần.

Một trong những bệnh truyền nhiễm đáng lo ngại nhất dịp đầu năm là sởi. Sởi là bệnh lây lan rất nhanh qua đường hô hấp. Virus sởi có khả năng tồn tại trong không khí và trên bề mặt đồ vật nhiều giờ, khiến nguy cơ lây nhiễm tăng mạnh tại các không gian kín, đông người như nhà ở, phương tiện công cộng hay các buổi tụ họp gia đình.

Đặc biệt, sởi không chỉ gây sốt và phát ban thông thường mà còn có thể dẫn tới các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, viêm tai giữa, tiêu chảy kéo dài, nhất là ở trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai nếu chưa được tiêm phòng đầy đủ.

Cùng với sởi, thủy đậu cũng là bệnh truyền nhiễm thường gia tăng trong giai đoạn giao mùa đông – xuân. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các nốt phỏng nước hoặc qua đường hô hấp, dễ lan nhanh trong gia đình và cộng đồng.

Dù đa số trường hợp diễn tiến nhẹ, thủy đậu vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu người bệnh gãi làm vỡ mụn nước, gây bội nhiễm da, hoặc nếu bệnh xảy ra ở người lớn, người có bệnh nền. Việc tiêm vaccine phòng thủy đậu giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc và biến chứng.

Không kém phần đáng lo là các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus, trong đó có virus hợp bào hô hấp (RSV). Đây là tác nhân thường gặp ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, dễ gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp khi diễn tiến nặng.

Dịp Tết, việc di chuyển xa, thay đổi môi trường sinh hoạt và tiếp xúc với nhiều nguồn lây khiến RSV có điều kiện lan rộng, nhất là trong các gia đình nhiều thế hệ.

Trong bối cảnh thời tiết lạnh, cúm mùa cũng là bệnh truyền nhiễm gia tăng rõ rệt. Virus cúm dễ phát tán qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần.

Không chỉ gây sốt, mệt mỏi, đau cơ, cúm còn có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não, đặc biệt ở người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Tiêm vắc-xin cúm hằng năm vẫn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.

Nói về các biện pháp hạn chế ca mắc, diễn biến nặng cũng như tử vong do cúm mùa, theo bác sỹ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tiêm vắc-xin phòng cúm giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, giảm mức độ tổn thương phổi và hạn chế khả năng tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp.

Đối với người mắc bệnh tự miễn hoặc người ghép thận đang sử dụng thuốc chống thải ghép, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp bảo vệ cần thiết, an toàn và không ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. Việc tiêm trước mùa cúm khoảng bốn đến sáu tuần giúp cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch, từ đó hạn chế tối đa các trường hợp diễn biến nặng.

Bác sỹ Lê Thị Kim Hoa, đại diện Hệ thống tiêm chủng Safpo Potec cho biết, dù cúm mùa thường diễn biến nhẹ, bệnh vẫn có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí dẫn đến tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng khác nhau, trong đó có cúm A H1N1, cúm A H3N2 và hai chủng cúm B, với khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục qua từng năm.

Các chủng cúm B cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Do đó, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm hằng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Theo chuyên gia, Tổ chức Y tế Thế giới duy trì hệ thống giám sát virus cúm trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nhằm theo dõi và xác định các chủng virus lưu hành theo từng khu vực.

Từ dữ liệu này, tổ chức dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông và Xuân của Bắc bán cầu và mùa tương ứng tại Nam bán cầu, đồng thời hướng dẫn sản xuất vắc-xin phù hợp với từng mùa.

Việt Nam thuộc Bắc bán cầu, vì vậy người dân được khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, trước khi mùa cúm bắt đầu, để được bảo vệ trong suốt mùa Đông và Xuân.

Cũng theo chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, vắc-xin cúm được khuyến cáo cho tất cả mọi người từ sáu tháng tuổi trở lên, đặc biệt quan trọng đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.

Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi và nguy cơ dịch bệnh luôn tiềm ẩn, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh đơn giản, chủ động và hiệu quả nhất. Bảo vệ sức khỏe bản thân cũng chính là góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng.

Bên cạnh các bệnh lây qua đường hô hấp, uốn ván là mối nguy tiềm ẩn thường bị bỏ quên trong dịp Tết. Vi khuẩn uốn ván tồn tại phổ biến trong đất, cát, bụi bẩn và có thể xâm nhập qua những vết thương nhỏ.

Trong những ngày đầu năm, khi người dân lao động ngoài trời, sửa sang nhà cửa hoặc tham gia các hoạt động vui chơi, tai nạn sinh hoạt dễ xảy ra, làm tăng nguy cơ nhiễm uốn ván nếu không được tiêm phòng đầy đủ.

Đáng chú ý, sốt xuất huyết vẫn là bệnh truyền nhiễm có nguy cơ bùng phát ngay trong và sau Tết. Việc tích trữ nước sinh hoạt, chậu cảnh, bình hoa, vật dụng chứa nước không được che đậy kỹ tạo điều kiện cho muỗi vằn sinh sản.

Sốt xuất huyết không chỉ gây sốt cao, đau đầu, mệt mỏi mà còn có thể dẫn tới sốc, xuất huyết nội tạng, suy đa cơ quan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Trước nguy cơ gia tăng các bệnh truyền nhiễm trong dịp Tết, ngành y tế khuyến cáo người dân cần chủ động các biện pháp phòng bệnh như tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hạn chế tiếp xúc đông người khi có triệu chứng sốt, ho. Đồng thời, cần duy trì vệ sinh môi trường sống, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và đến cơ sở y tế sớm khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Tết chỉ thực sự trọn vẹn khi sức khỏe được bảo vệ. Chủ động phòng bệnh không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng trong những ngày đầu năm mới.