Bà Lê Minh Trang​ - Phó giám đốc Bộ phận Nghiên cứu Bán Lẻ NielsenIQ - Ảnh: Chí Cường

Chia sẻ tại Hội thảo “Sửa thuế để thúc đẩy hoạt động doanh nghiệp”, bà Lê Minh Trang​, Phó giám đốc Bộ phận Nghiên cứu Bán Lẻ, NielsenIQ cho biết, nếu tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) tăng có thể gây áp lực cho người tiêu dùng. Trước đó, với sự thay đổi của Nghị Định 100 về tăng mức xử phạt đối với các tài xế sử dụng đồ uống khi tham gia giao thông, có thể thấy, doanh thu của các nhà hàng, quan ăn phân phối sản phẩm bia đã bị ảnh hưởng. Người tiêu dùng cũng bắt đầu giảm tần suất uống bia bên ngoài và điều này trực tiếp ảnh hưởng đến doanh thu của ngành bia tại kênh này, và cụ thể hơn là phân khúc cao cấp của ngành bia.

Đến quý I/2024, ngành bia đã có sự tăng trưởng dương so với cùng kỳ năm trước. Nhìn ở giai đoạn dài hơi hơn, ngành đã chứng kiến sự sụt giảm 3,9% từ quý I/2023, chủ yếu do giảm nhu cầu.

Báo cáo nghiên cứu về hành vi người tiêu dùng trong quý II/2024 của NielsenIQ cho thấy, hai trong những cách phổ biến được 50% người tiêu dùng tại 2 thành phố lớn - Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh áp dụng là cắt giảm những chi tiêu không cần thiết, bao gồm ăn uống tại các nhà hàng bên ngoài và tối ưu việc nấu ăn tại nhà. Sự thay đổi này trực tiếp ảnh hưởng đến sự sụt giảm doanh thu sản của chuỗi nhà hàng, quán ăn liên tục từ tháng 1/2023 đến nay. Tính trong 12 tháng gần đây, mức sụt giảm này là 6% trên cả nước và 11% tại 6 thành phố lớn, bao gồm Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Nha Trang, Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, từ hơn 2 năm trở lại đây, NielsenIQ ghi nhận, nhóm các sản phẩm bia có nồng độ cồn thấp đang được người tiêu dùng đón nhận với việc gia tăng gần 35% sản lượng trong 12 tháng gần đây so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt tại khu vực 6 thành phố lớn và kênh hiện đại Việt Nam.

Xu hướng trên đều bắt nguồn từ mối quan tâm lớn của người tiêu dùng Việt Nam đến vấn đề sức khỏe trong vài ba năm trở lại đây. Và xu hướng này có khả năng tiếp tục được duy trì và tác động đến ngành bia trong tương lai tới.

Cũng trong hai năm gần đây, NielsenIQ nhận thấy xu hướng tiêu dùng phân cực liên quan đến phân khúc giá của sản phẩm diễn ra trong ngành bia với sự tăng trưởng ở cả 2 phân khúc khác biệt là bình dân và siêu cao cấp.

Tuy nhiên, với tác động của việc tăng thuế TTĐB, NielsenIQ cho rằng nhóm phân khúc tiết kiệm có thể vẫn giữ được vị thế, là phân khúc chính, đóng góp khoảng 55 - 60% sản lượng của ngành hàng như hiện nay, còn phân khúc siêu cao cấp sẽ cần quan sát thêm. Điều này, sẽ mang lại tiềm năng tăng trưởng cho các doanh nghiệp có sản phẩm ở phân khúc tương ứng.

“Trong xu hướng cắt giảm chi tiêu của người tiêu dùng, ngoài cắt giảm về liều lượng, người tiêu dùng cũng có thể cắt giảm kinh phí cho sở thích uống bia, rượu. Theo đó, phân khúc bình dân sẽ ngày càng gia tăng tầm quan trọng, ngày càng được ưa chuộng hơn, và người tiêu dùng phân khúc cao cấp có thể cân nhắc về chi tiêu để phù hợp với ngân sách”, bà Trang phân tích.

Ngành đã chứng kiến sự sụt giảm 3,9% từ quý I/2023 - Nguồn: NIQ

Từ góc nhìn của đơn vị nghiên cứu thị trường, đại diện NielsenIQ cho rằng các doanh nghiệp nên thấu hiểu những hạn chế từ người tiêu dùng trong giai đoạn còn nhiều khó khăn. Khi phải gia tăng chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu, có tới 55% người được khảo sát nói rằng việc trả tiền cho bất cứ thứ gì giúp họ tiết kiệm thời gian là xứng đáng.

Thứ hai, các nhãn hàng cũng cần đảm bảo sự hiện diện với người tiêu dùng, nhất là trong bối cảnh hành vi người tiêu dùng dịch chuyển linh hoạt giữa các kênh mua sắm. Đồng nghĩa, việc tăng trưởng sẽ đến từ một chiến lược cân bằng kênh trực tuyến và trực tiếp. Các doanh nghiệp cũng nên dành sự chú ý cho yếu tố sức khoẻ và bền vững, khai thác yếu tố truyền thông và nhấn mạnh thông điệp sản phẩm phù hợp để đánh vào sự quan tâm của khách hàng tới sức khoẻ và phát triển bền vững.