Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết nhờ duy trì tỷ lệ tiêm chủng vắc-xin bại liệt luôn đạt trên 95% trong nhiều năm, Việt Nam đã không ghi nhận ca mắc bại liệt nào và được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công nhận thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000.

Ngành y tế khuyến nghị người dân hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh an toàn thực phẩm, ăn chín uống chín, sử dụng nước sạch và xử lý chất thải đúng quy định.

Tuy nhiên, tình hình tại Lào đang diễn biến phức tạp khi tỉnh Svannakhet đã phát hiện một trường hợp liệt mềm cấp vào cuối tháng 8 và hai trường hợp trẻ khỏe mạnh tiếp xúc có kết quả dương tính với vi rút bại liệt tuýp 1 biến đổi gen vào đầu tháng 10. Ngày 17/10, Lào chính thức công bố dịch bại liệt trên toàn quốc.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, WHO coi ổ dịch tại Lào không chỉ là vấn đề nội bộ mà là ổ dịch của cả khu vực, đồng thời khuyến cáo các quốc gia có chung đường biên giới, trong đó có Việt Nam, khẩn trương triển khai các biện pháp đáp ứng. WHO cảnh báo nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam là “rất cao và hiện hữu”.

Cục Phòng chống bệnh truyền nhiễm cũng đánh giá Việt Nam có nguy cơ lớn do lượng người qua lại biên giới với Lào đông, điều kiện vệ sinh môi trường còn hạn chế ở một số khu vực, tình hình thiên tai, lũ lụt xảy ra thường xuyên, và đặc biệt là sự gia tăng di biến động dân cư trong dịp Tết cùng bài học từ dịch sởi giai đoạn 2024-2025.

Trong thời gian qua, Bộ Y tế đã khẩn trương chỉ đạo các đơn vị trực thuộc và các địa phương tăng cường giám sát ca liệt mềm cấp, củng cố năng lực xét nghiệm, duy trì và nâng cao tỷ lệ tiêm chủng thường xuyên, đồng thời đánh giá nguy cơ và chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó.

Việc tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc lần này nhằm rà soát tiến độ thực hiện các nhiệm vụ, đánh giá nguy cơ xâm nhập tại từng địa phương và thống nhất giải pháp phòng, chống dịch trong thời gian tới.

WHO cảnh báo trẻ không được tiêm vắc-xin phòng bại liệt khi mắc bệnh có thể gặp biến chứng nặng và để lại di chứng liệt suốt đời.

Hiện chương trình tiêm chủng mở rộng đang sử dụng song song hai loại vắc-xin: OPV dạng uống (sống giảm độc lực) và IPV dạng tiêm (bất hoạt). Trẻ cần uống OPV và tiêm IPV đúng lịch để đạt miễn dịch bền vững. Theo chuyên gia, nếu tiêm đủ liều, vắc-xin có thể bảo vệ tới 99% nguy cơ liệt do vi rút Polio.

Ngành Y tế sẽ tiếp tục đẩy mạnh truyền thông để người dân nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của tiêm chủng đúng lịch. Các trạm y tế xã, phường được yêu cầu rà soát tất cả đối tượng trong độ tuổi tiêm chủng, đặc biệt là trẻ trong khu vực nguy cơ cao; khẩn trương tiêm bù cho trẻ chưa được uống/tiêm hoặc chưa đủ liều vắc-xin IPV, bOPV.

Trong tháng 12/2025, các địa phương phải hoàn thành tiêm bù cho trẻ thuộc chương trình tiêm chủng mở rộng năm 2024 và cho trẻ đang theo học tại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học. Bộ Y tế cam kết cung ứng đầy đủ vắc-xin theo nhu cầu các địa phương.

Ba thể bệnh bại liệt và dấu hiệu cần nhận biết. Bệnh bại liệt gồm ba thể: Thể nhẹ (không điển hình): Biểu hiện giống các bệnh vi rút thường gặp như sốt cao, đau đầu, đau họng, buồn nôn, rối loạn tiêu hoá và thường tự hồi phục sau vài ngày.

Thể không liệt (viêm màng não vô khuẩn): Đau đầu, cứng cổ, thay đổi ý thức. Thể liệt (thể nặng): Khởi đầu bằng sốt, đau đầu, đau lưng, cứng cổ, táo bón; sau đó người bệnh giảm vận động chi dưới, xuất hiện liệt mềm không đối xứng. Trường hợp nặng có thể tổn thương tủy sống, hành tủy gây suy hô hấp và tử vong.

Ngành y tế khuyến nghị người dân hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh an toàn thực phẩm, ăn chín uống chín, sử dụng nước sạch và xử lý chất thải đúng quy định.

Việc đưa trẻ đi tiêm đầy đủ các vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng, gồm 3 liều vắc-xin bại liệt đường uống lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi, cùng 2 liều vắc-xin đường tiêm lúc 5 tháng và từ 9 đến dưới 12 tháng tuổi là biện pháp quan trọng nhất để phòng bệnh.

Khi trẻ có các dấu hiệu sốt, buồn nôn, cứng gáy, đau cơ, đau chi hoặc liệt mềm cấp, cần đưa đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.