Thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và doanh nghiệp

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đất nước ta đã xác định rõ: đây không đơn thuần là chủ trương mà là “cuộc cách mạng” toàn diện - đặt mục tiêu kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP vào năm 2030. 

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, hàng loạt cơ chế pháp lý mới được ban hành như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị định số 268/2025/NĐ-CP về doanh nghiệp khoa học công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo, hay Nghị định số 101/2026/NĐ-CP về chuyển giao công nghệ đã mở ra hành lang pháp lý quan trọng cho doanh nghiệp đổi mới.

“Đây là thời điểm mà những người làm khoa học công nghệ, những doanh nghiệp tiên phong trong đổi mới phải chủ động nắm bắt cơ hội để chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh mới”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh phát biểu.

Hiện Quảng Ninh có 35 doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đứng thứ 4 cả nước cùng với Bắc Ninh, chỉ sau Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng. Các doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, cơ khí chính xác, vật liệu mới, dược phẩm, công nghệ môi trường và sản xuất truyền thống theo hướng đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh thẳng thắn nhìn nhận, không ít doanh nghiệp vẫn chưa tiếp cận đầy đủ các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, quỹ đổi mới công nghệ hoặc chưa hoàn thiện thủ tục để được công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ dù đủ điều kiện.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương. Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp biết, hiểu và có khả năng tiếp cận để sử dụng.

Khác với mô hình hội nghị hành chính truyền thống, Tech Cafe Quảng Ninh được tổ chức theo hình thức “cà phê kết nối”, tạo không gian trao đổi mở giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Với chủ đề "Khơi nguồn Đổi mới sáng tạo - Bứt phá cùng doanh nghiệp" sự kiện là không gian nơi doanh nghiệp cùng các cơ quan quản lý trao đổi, đối thoại.

Trong khuôn khổ chương trình, các chuyên gia đến từ Bộ Khoa học và Công nghệ, cơ quan Thuế tỉnh Quảng Ninh đã cập nhật nhiều quy định mới liên quan đến thẩm định công nghệ dự án đầu tư, tiêu chí công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo cũng như các cơ chế ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Ông Bùi Văn Hùng, Phó Vụ trưởng Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã giới thiệu những điểm mới của Nghị định số 101/2026/NĐ-CP liên quan đến công tác thẩm định công nghệ đối với các dự án đầu tư. 

Nội dung tập trung vào yêu cầu đánh giá trình độ công nghệ, kiểm soát nguy cơ nhập khẩu công nghệ lạc hậu, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp tiếp cận công nghệ tiên tiến, công nghệ sạch và công nghệ có giá trị gia tăng cao.

Trong khi đó, bà Dương Thị Thu Nga, Phó Trưởng phòng Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ đã cập nhật các tiêu chí mới về công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và trung tâm đổi mới sáng tạo theo Nghị định số 268/2025/NĐ-CP. Các cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ cũng được phân tích cụ thể nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận chính sách.

Trong khuôn khổ sự kiện, nhiều doanh nghiệp đã thẳng thắn nêu các vướng mắc liên quan đến thủ tục công nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ, cơ chế chuyển giao công nghệ, cũng như khả năng tiếp cận các chính sách tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Ông Phạm Xuân Phi, Giám đốc Công ty Cổ phần Chế tạo máy Vinacomin – VMC cho biết, VMC hiện đang vận hành nhiều dây chuyền công nghệ sản xuất quy mô lớn, trong đó có dây chuyền thép cán nóng và dây chuyền sản xuất vì chống lò phục vụ khai thác than hầm lò, đóng góp phần lớn doanh thu hằng năm của doanh nghiệp. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đã triển khai đề tài nghiên cứu chế tạo máy nắn thẳng thép hình phục vụ dây chuyền cán thép với tổng kinh phí 7,5 tỷ đồng và đã được Tập đoàn TKV nghiệm thu cuối năm 2025.

Ông Phạm Xuân Phi, Giám đốc Công ty Cổ phần Chế tạo máy Vinacomin phát biểu.

Tuy nhiên, doanh nghiệp băn khoăn liệu kết quả nghiệm thu do TKV công nhận đã đủ điều kiện để thay thế “Giấy xác nhận kết quả nghiên cứu ngoài ngân sách nhà nước” hay vẫn phải tiếp tục thực hiện thủ tục xác nhận tại Sở KH&CN nhằm hoàn thiện hồ sơ công nhận doanh nghiệp KH&CN.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đề nghị được hướng dẫn cụ thể cách xác định mức chi tối thiểu 2% doanh thu cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo; đồng thời làm rõ tiêu chí xác định công nghệ thuộc danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao.

Trao đổi tại hội nghị, đại diện Sở KH&CN Quảng Ninh cho biết thủ tục đánh giá, xác nhận kết quả nghiên cứu ngoài ngân sách nhà nước hiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở với thời gian xử lý trung bình khoảng 30 ngày. Sở cam kết đồng hành, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ và tổ chức thẩm định trong thời gian sớm nhất.

Đối với nội dung xác định chi phí dành cho hoạt động khoa học và công nghệ, Sở KH&CN cho biết Chính phủ đã có quy định cụ thể tại Nghị định số 265/2025/NĐ-CP, đồng thời khẳng định sẽ hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình rà soát, đối chiếu các khoản chi phù hợp với quy định hiện hành.

Một nội dung đáng chú ý khác đến từ Công ty TNHH Công nghiệp Jinko Solar Việt Nam – doanh nghiệp FDI đang đầu tư tại Quảng Ninh. Đại diện doanh nghiệp cho rằng nhiều doanh nghiệp nước ngoài có nhu cầu hợp tác, chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp trong nước, song vẫn còn tồn tại khoảng cách về năng lực tiếp nhận công nghệ cũng như những rào cản trong chiến lược kinh doanh.

Trả lời vấn đề này, các chuyên gia Bộ KH&CN và Sở KH&CN Quảng Ninh cho biết tỉnh đang thúc đẩy phát triển thị trường công nghệ, tăng cường hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các mô hình chuyển giao công nghệ phù hợp, đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo 

Đề xuất gợi mở cho các hoạt động phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ của Quảng Ninh, bà Dương Thị Thu Nga đã đưa ra nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ trên địa bàn.

Quảng Ninh hiện có 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ được cấp giấy chứng nhận. Đây được xem là lực lượng nòng cốt trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh.

Để tiếp tục mở rộng hệ sinh thái này, bà Dương Thị Thu Nga cho rằng Quảng Ninh cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo; đồng thời xây dựng chương trình hỗ trợ phát triển doanh nghiệp KH&CN chuyên biệt của tỉnh.

Một trong những định hướng trọng tâm là tăng cường kết nối doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và các đơn vị chuyển giao công nghệ nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Cùng đó, nghiên cứu cơ chế ưu tiên mua sắm công đối với các sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo do doanh nghiệp khoa học và công nghệ trên địa bàn phát triển.

Viện Hóa học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng 4 doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh chính thức ký kết hợp tác.

Điểm nhấn đáng chú ý của hội nghị là lễ trao các bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả khoa học công nghệ giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với 4 doanh nghiệp của Quảng Ninh.

Cụ thể, Công ty TNHH Đầu tư - Thương mại - Dịch vụ và Du lịch Vung Viêng; Công ty TNHH nuôi trồng, sản xuất và chế biến dược liệu Đông Bắc; Công ty TNHH Thanh Tùng Vân Đồn và Công ty cổ phần sữa An Sinh đã ký kết hợp tác với Viện Hóa học nhằm thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ.

Bên cạnh đó, Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh cũng trao giấy chứng nhận tổ chức khoa học và công nghệ công lập cho Bệnh viện Bãi Cháy và Bệnh viện Lão khoa – Phục hồi chức năng Quảng Ninh.

Các đại biểu thực hiện nghi lễ ra mắt cổng hỗ trợ doanh nghiệp.

Cũng trong khuôn khổ chương trình, Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh ra mắt Cổng hỗ trợ doanh nghiệp về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại địa chỉ techhub.quangninh.gov.vn.Sự kiện ra mắt Cổng thông tin đánh dấu bước đi đầu tiên của Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh trong việc số hóa dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, đưa mọi thông tin về chính sách, thủ tục và cơ hội hợp tác đến với doanh nghiệp chỉ bằng một cú click.

Nền tảng này được kỳ vọng trở thành “ngôi nhà số” của cộng đồng doanh nghiệp, tích hợp thông tin về chính sách, thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu công nghệ, cơ hội hợp tác và các nguồn lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo trên một hệ thống thống nhất.