Kết quả biểu quyết thông qua Luật Dẫn độ.

Với đa số đại biểu tán thành, sáng nay (26/11) Quốc hội đã thông qua Luật Dẫn độ, Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, Luật Tương trợ tư pháp về dân sự và Luật Tương trợ tư pháp về hình sự.

Trước khi bấm nút, Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý những vấn đề lớn của 4 dự thảo luật.

Các dự thảo Luật sau khi được tiếp thu, chỉnh lý đã được gửi lấy ý kiến và đạt sự thống nhất cao của các cơ quan trình là Chính phủ và Viện kiểm sát nhân dân tối cao, ông Tùng cho hay.

Luật Dẫn độ gồm 4 chương, 45 điều quy định nguyên tắc, thẩm quyền, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dẫn độ giữa Việt Nam với nước ngoài; trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước Việt Nam trong dẫn độ.

Theo quy định của luật, người có thể bị dẫn độ là người có hành vi phạm tội mà pháp luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài quy định hình phạt tù có thời hạn từ 1 năm trở lên, tù chung thân hoặc tử hình hoặc đã bị tòa án của nước yêu cầu dẫn độ xử phạt tù mà thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người đó còn lại ít nhất 6 tháng.

Nội dung mới đáng chú ý là luật quy định rõ việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu dẫn độ.

Theo đó, tại Điều 33, Luật Dẫn độ quy định cả thủ tục và điều kiện giữ người trong cả 2 trường hợp: Việt Nam và nước ngoài cùng là thành viên của điều ước quốc tế; Việt Nam và nước ngoài không cùng là thành viên của điều ước quốc tế về dẫn độ.

Bộ Công an sẽ kiểm tra tính hợp lệ của văn bản yêu cầu giữ người theo quy định. Nếu văn bản yêu cầu hợp lệ thì Bộ Công an sẽ chuyển cho cơ quan Công an có thẩm quyền quyết định giữ người và đưa vào cơ sở lưu trú.

Văn bản yêu cầu giữ người trong trường hợp khẩn cấp phải có lý do và mục đích; thông tin về tội danh và khung hình phạt; cam kết bồi thường thiệt hại trong trường hợp có oan, sai đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu dẫn độ.

Thời hạn giữ người trong trường hợp khẩn cấp là 45 ngày kể từ ngày đưa vào cơ sở lưu trú. Bộ trưởng Bộ Công an sẽ quy định chi tiết về việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu dẫn độ.

Về dẫn độ có điều kiện, luật quy định trường hợp nước ngoài yêu cầu Việt Nam phải đáp ứng điều kiện nhất định để đồng ý dẫn độ, Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam có thể chấp nhận một phần hoặc toàn bộ điều kiện này trên cơ sở phù hợp với nguyên tắc dẫn độ được quy định tại luật này.

Trường hợp cần yêu cầu nước ngoài đáp ứng điều kiện nhất định để Việt Nam đồng ý dẫn độ, Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài chấp nhận và cam kết thực hiện điều kiện này.

Chính phủ sẽ quy định chi tiết về dẫn độ có điều kiện.

Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù có 4 chương, 48 điều, quy định nguyên tắc, thẩm quyền, điều kiện, trình tự, thủ tục chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù giữa Việt Nam với nước ngoài; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước Việt Nam trong chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù.

Một trong những nội dung mới đáng chú ý của luật này là chuyển đổi hình phạt tù. Cụ thể, trường hợp hình phạt tù trong bản án, quyết định mà tòa án của nước chuyển giao đã tuyên với người đang chấp hành án phạt tù không phù hợp với quy định của Bộ luật Hình sự và các quy định khác của pháp luật Việt Nam thì phải chuyển đổi cho phù hợp.

Việc chuyển đổi hình phạt tù căn cứ vào các tình tiết của vụ án được nêu trong bản án, quyết định đã được tòa án của nước chuyển giao tuyên.

Hình phạt tù chuyển đổi không được nghiêm khắc hơn hình phạt tù mà tòa án của nước chuyển giao đã tuyên về tính chất và thời hạn. Thời gian đã chấp hành án phạt tù ở nước chuyển giao được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù tại Việt Nam. 

Người đang chấp hành án phạt tù được tiếp nhận về Việt Nam không bị kết án lần thứ hai về tội phạm đã được tuyên trong bản án, quyết định của tòa án nước chuyển giao.

Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chuyển đổi hình phạt tù là vấn đề phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền của người đang chấp hành án phạt tù, trong khi chính sách hình sự của Việt Nam với các nước có nhiều điểm khác biệt.

Do đó, để bảo đảm quy định của luật khả thi, ổn định, thuận lợi khi áp dụng, luật giao “Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Chánh án TAND Tối cao và Viện trưởng Viện KSND Tối cao quy định chi tiết điều này”, để quy định cụ thể các nội dung có liên quan như: chuyển đổi hình phạt tù trong trường hợp hình phạt tù mà nước chuyển giao đã áp dụng với người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn trên 30 năm với nhiều tội, trên 20 năm đối với một tội…

“Quá trình triển khai thi hành luật, nếu phát sinh vướng mắc, bất cập thì Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao căn cứ vào Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Tổ chức TAND để ban hành nghị quyết hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử”, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích.

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự có 4 chương, 38 điều, quy định nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự giữa Việt Nam với nước ngoài; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước Việt Nam trong tương trợ tư pháp về dân sự.

Luật Tương trợ tư pháp về hình sự có 4 chương, 42 điều, quy định nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện tương trợ tư pháp về hình sự giữa Việt Nam với nước ngoài; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước Việt Nam trong tương trợ tư pháp về hình sự.

Cả 4 luật nói trên đều có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.