Sản lượng sản xuất và đơn hàng trong tháng 3/2026 đã chậm lại do áp lực chi phí, ảnh hưởng của chiến sự tại Trung Đông.

Sáng 1/4/2026, S&P Global công bố chỉ số Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 3/2026 với nhiều chỉ dấu đáng chú ý.

Dưới tác động của chiến sự tại Trung Đông kéo dài từ ngày 28/2, hoạt động sản xuất và thương mại đã có sự biến động đáng kể. Nổi bật là chi phí đầu vào tăng mạnh khiến giá cả đầu ra tăng với tốc độ nhanh nhất trong 15 năm; tốc độ tăng sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới chậm lại, thời gian giao hàng bị kéo dài với mức độ lớn nhất trong 4 năm.

Báo cáo của S&P Global cho biết, cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những tác động dây chuyền mạnh mẽ lên ngành sản xuất của Việt Nam, khiến chi phí đầu vào leo thang và đẩy giá bán hàng tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2011.

Áp lực lạm phát tăng cao đã trực tiếp làm hạn chế nhu cầu thị trường, dẫn đến sự sụt giảm đáng kể trong tốc độ tăng trưởng sản lượng cũng như số lượng đơn đặt hàng mới. Bên cạnh đó, tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng cũng trở nên trầm trọng khi thời gian giao hàng bị kéo dài.

Chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam đạt 51,2 điểm trong tháng 3, giảm so với mức 54,3 điểm của tháng 2.

Đặc điểm nổi bật nhất trong kỳ khảo sát lần này là ảnh hưởng tiêu cực của chiến sự tại Trung Đông đối với lạm phát. Sự leo thang của giá dầu thế giới đã kéo theo cước phí, chi phí nhiên liệu và vận tải tăng vọt. Kết quả là gần một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết chi phí đầu vào của họ đã tăng mạnh trong tháng 3 với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2022.

Để đối phó với gánh nặng này, các nhà sản xuất buộc phải chuyển chi phí sang phía khách hàng, khiến giá cả đầu ra tăng với tốc độ mạnh nhất trong gần 15 năm và là một trong những mức tăng cao nhất kể từ khi chuỗi khảo sát bắt đầu vào năm 2011.

Giá cả tăng cao đã bắt đầu gây xói mòn nhu cầu của người tiêu dùng. Tốc độ tăng trưởng đơn đặt hàng đã giảm xuống mức yếu nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Đặc biệt, nhu cầu từ thị trường quốc tế có dấu hiệu suy giảm đáng kể khi số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới quay đầu giảm.

Sản lượng sản xuất trong tháng 3 cũng ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn nhất trong vòng 11 tháng trở lại đây. Triển vọng kinh doanh kém sắc sảo cũng khiến niềm tin của các doanh nghiệp rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 6 tháng qua do những lo ngại về biến động giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu trên thị trường quốc tế.

Theo báo cáo, căng thẳng địa chính trị không chỉ tác động đến giá cả mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng.

Các doanh nghiệp sản xuất đang phải đối mặt với tình trạng chậm trễ giao hàng từ phía nhà cung cấp ở mức nghiêm trọng nhất trong 4 năm qua, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng cao gây cản trở hoạt động vận tải.

"Trước áp lực chi phí và đơn hàng mới chậm lại, các nhà sản xuất đã trở nên thận trọng hơn khi quyết định cắt giảm hoạt động mua hàng đầu vào, chấm dứt chuỗi tăng trưởng kéo dài tám tháng trước đó", Báo cáo chỉ rõ.

Đồng thời với việc giảm hoạt động mua hàng, các nhà sản xuất cũng giảm số lượng việc làm. Số lượng nhân viên trong ngành đã giảm lần đầu tiên trong 6 tháng. 

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence cho biết: "Chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam đã nêu bật những ảnh hưởng ban đầu của chiến tranh ở Trung Đông đối với các công ty ngành sản xuất".

Đặc biệt, khi quốc gia đang phụ thuộc vào dầu nhập khẩu từ khu vực chịu ảnh hưởng của chiến sự, tác động lên giá cả và chuỗi, tốc độ tăng chi phí đầu vào đã nhanh hơn, kéo theo giá bán hàng tăng, và tốc độ tăng là nhanh nhất trong gần 15 năm, cho thấy những ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể mà các doanh nghiệp đang phải gánh chịu.

Sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới vẫn nằm trên vùng tăng trưởng trong tháng 3, nhưng tốc độ tăng đã giảm hẳn so với tháng 2 và ít nhất một phần tăng trưởng đến từ việc khách hàng đã cố gắng đặt đơn hàng trước khi hàng hóa tăng giá.

Do đó, ông Andrew Harker nhận định, triển vọng trong ngắn hạn có vẻ ảm đạm, trừ khi có được một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến tranh và sự gián đoạn qua Eo biển Hormuz.