Tiết kiệm gần 190 tỷ đồng chi phí tuân thủ

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (Dự thảo) là một trong các dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ vào đầu tháng 8 tới đây.

Cũng như nhiều dự án luật khác, luật này được ban hành nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh là bước đi có tính chất đột phá nhằm tháo gỡ nút thắt pháp lý, dọn đường cho doanh nghiệp nông nghiệp bứt phá. Ảnh: Đ.T

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, Dự thảo tập trung vào 2 nhóm nội dung chính là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính tại 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (gồm các luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật, Trồng trọt, Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản, Thủy lợi, Đê điều, Tài nguyên nước, Khí tượng thủy văn, Địa chất và Khoáng sản).

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Dự thảo đề xuất kéo dài thời hạn giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 năm lên 10 năm; bỏ thủ tục cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật; phân quyền cho cấp tỉnh chấp thuận trao đổi quốc tế nguồn gen vật nuôi quý hiếm; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với nhập khẩu giống gia súc.

Tương tự, trong lĩnh vực thú y, Dự thảo phân quyền cho cấp tỉnh cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y (bao gồm cả vắc-xin) và thực hiện một số nội dung kiểm dịch xuất nhập khẩu; cho phép tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng; bãi bỏ quy định về cơ sở đóng mới, cải hoán tàu cá; giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt nội dung bảo đảm thoát lũ, an toàn đê điều cho các dự án tại bãi sông, bãi nổi mà không cần lấy ý kiến Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Dự thảo cũng phân quyền mạnh cho cấp tỉnh trong việc cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép thăm dò và phê duyệt đề án đóng cửa mỏ khoáng sản…

Sẽ thiết kế cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm chặt chẽ

Tiếp thu ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu rõ, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương trong quá trình xây dựng nghị định và thông tư hướng dẫn sẽ tập trung bảo đảm thực thi, nhất là rà soát đơn giản các thủ tục nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tế. Sẽ thiết kế cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm bảo đảm chặt chẽ, bởi vì những quy định tại Dự thảo liên quan rất thiết thực với đời sống của người dân, một mặt luật tạo điều kiện cho sản xuất, tiêu thụ hàng hóa, nhưng đồng thời phải kiểm soát chặt chẽ.

Tổng thể, Dự thảo và các văn bản quy định chi tiết cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh, tương đương cắt giảm được 904 ngày và tiết kiệm được 189,9 tỷ đồng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024.

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, phạm vi sửa đổi của Dự án luật là phù hợp. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc phân quyền cho địa phương cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y đạt tiêu chuẩn GMP/GMP-WHO, do các tổ chức quốc tế (như WHO) chỉ công nhận hệ thống quản lý quốc gia tập trung; việc phân cấp có thể tạo rào cản kỹ thuật khiến thuốc thú y Việt Nam khó xuất khẩu.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị đánh giá kỹ việc phân cấp mạnh đối với khoáng sản chiến lược, giá trị lớn để tránh rủi ro thất thoát tài nguyên và phù hợp với năng lực thực thi của địa phương.

Không để vô tình tạo giấy phép con

Nỗ lực cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính tại Dự thảo nhận được sự đánh giá cao của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ghi nhận tinh thần cải cách của lần sửa đổi này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, cắt giảm điều kiện kinh doanh là một bước đi có tính chất đột phá nhằm tháo gỡ nút thắt pháp lý, dọn đường cho doanh nghiệp nông nghiệp và tài nguyên bứt phá.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng nêu một số vấn đề cần chú ý để luật thật sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc rơi vào tình trạng “bình mới rượu cũ”. Trong đó, lưu ý đầu tiên là không để địa phương quá tải.

Theo Chủ tịch Quốc hội, chủ trương chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, như tự chịu trách nhiệm trong việc công bố hợp quy giống, thức ăn chăn nuôi hay kiểm tra chất lượng thuốc thú y nhập khẩu, là rất đúng. Tuy nhiên, áp lực sẽ dồn hoàn toàn lên công tác thanh tra, hậu kiểm của địa phương. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành nông nghiệp và tài nguyên tại nhiều tỉnh, thành phố hiện nay rất mỏng, thiếu trang thiết bị kiểm định nhanh.

Cho rằng, phải đánh giá đầy đủ tình hình để đầu tư cho địa phương, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần quy định rõ trong luật cơ chế hậu kiểm tự động bằng công nghệ như quét mã QR, truy xuất nguồn gốc sản phẩm lưu hành. Dự thảo cũng cần bổ sung điều kiện quy định trách nhiệm, kinh phí cho hoạt động giám sát hậu kiểm của địa phương, tránh tình trạng thả nổi chất lượng đầu vào của nông nghiệp dẫn đến thiệt hại dây chuyền cho người nông dân.

Lần sửa đổi này, Dự thảo phân quyền 21 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện. Việc này, theo Chủ tịch Quốc hội, cần đi kèm với quy chuẩn rõ ràng.

“Dự thảo phân quyền mạnh mẽ thủ tục, như cấp phép nhập khẩu, kiểm tra chất lượng thú y, quản lý ranh giới giữa vùng giáp ranh từ Bộ về cho UBND cấp tỉnh hoặc sở chuyên ngành. Nếu các tiêu chí quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chưa được ban hành đồng bộ, rõ ràng, mỗi địa phương sẽ hiểu, áp dụng một kiểu, điều này vô tình tạo ra giấy phép con hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh làm một kiểu. Đây là một thách thức cần phải lưu tâm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội cũng góp ý, Dự thảo cần bổ sung điều khoản chuyển tiếp quy định là Bộ quản lý chuyên ngành có trách nhiệm ban hành đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật tối thiểu 3 tháng trước khi luật có hiệu lực. Địa phương chỉ thực hiện cấp phép kiểm tra dựa trên các tiêu chí cứng đã được lượng hóa, tuyệt đối không được tự ý sinh ra các điều kiện bổ sung ngoài luật.

Nêu ý kiến về nội dung phân cấp, phân quyền, Tổng thư ký Quốc hội Lê Quang Mạnh nhận xét, những thủ tục được phân cấp đều có tính chuyên môn, tính chất kỹ thuật rất cao, đòi hỏi cán bộ địa phương phải có nghiệp vụ vững vàng. Vì vậy, bên cạnh việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần xây dựng quy trình triển khai thật tốt và đơn giản để cán bộ cấp dưới có thể thực hiện được ngay mà không gây ách tắc.

Sau khi thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí báo cáo Quốc hội bổ sung Dự án luật vào chương trình lập pháp 2026 và trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn.