Quản lý dựa trên mức độ rủi ro, tăng hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc, kiểm soát thực phẩm trên môi trường số, đồng thời làm rõ mô hình một cơ quan thống nhất quản lý từ Trung ương đến địa phương là những nội dung tiếp tục được hoàn thiện trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), với yêu cầu xuyên suốt đặt sức khỏe, tính mạng người dân lên trên hết.

Hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc vì vậy được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ hơn, giúp cơ quan chức năng có khả năng xác định nguồn gốc, cảnh báo, thu hồi và xử lý sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên vừa chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo nhằm thống nhất việc tiếp thu, giải trình ý kiến của thành viên Chính phủ đối với hồ sơ dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), một bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe của hàng triệu người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành và thành viên Tổ soạn thảo tập trung rà soát ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp tại Báo cáo thẩm định số 458/BCTĐ-BTP ngày 23/8/2026. Trong 19 ý kiến thẩm định được bổ sung, Cục An toàn thực phẩm đã tiếp thu 17 ý kiến, hai ý kiến còn lại được tiếp thu và giải trình.

Quá trình chỉnh lý cũng bám sát yêu cầu của Chính phủ tại Nghị quyết số 257/NQ-CP ngày 28/8/2026, trong đó nhấn mạnh việc thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng về quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cùng hệ thống pháp luật liên quan.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý được đặt ra trong quá trình hoàn thiện dự thảo là xây dựng cơ chế quản lý dựa trên mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc, đồng thời rà soát các thủ tục công bố, đăng ký, kiểm nghiệm thực phẩm theo hướng đơn giản, minh bạch và khả thi.

Sự thay đổi này gắn với yêu cầu vừa bảo đảm an toàn thực phẩm, vừa nâng hiệu quả quản lý, tránh để nguồn lực kiểm tra dàn trải mà không tập trung đúng vào những sản phẩm, cơ sở hoặc khâu có nguy cơ cao. Hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc vì vậy được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ hơn, giúp cơ quan chức năng có khả năng xác định nguồn gốc, cảnh báo, thu hồi và xử lý sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử cũng đặt ra những yêu cầu quản lý mà khuôn khổ pháp luật hiện hành cần tiếp tục hoàn thiện. Chính phủ yêu cầu bổ sung các quy định phù hợp đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số, nâng cao hiệu quả cảnh báo, thu hồi và xử lý thực phẩm không an toàn.

Thực phẩm hiện không chỉ được kinh doanh tại chợ, cửa hàng, siêu thị hay các hệ thống phân phối truyền thống mà ngày càng được quảng bá, giao dịch và đưa đến người tiêu dùng thông qua nền tảng số. Cùng với sự thuận tiện trong mua bán, khả năng xác định chủ thể chịu trách nhiệm, kiểm soát nguồn gốc và xử lý sản phẩm vi phạm cũng trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi quy định pháp luật phải theo kịp những thay đổi của thị trường.

Một vấn đề lớn khác được Chính phủ yêu cầu làm rõ là cơ chế hoạt động của mô hình cơ quan quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương theo hướng giao một cơ quan thống nhất quản lý. Nội dung này nhận được sự quan tâm bởi quản lý an toàn thực phẩm liên quan đến nhiều công đoạn từ sản xuất, chế biến, lưu thông đến tiêu dùng, trong khi hiệu quả phối hợp và phân định trách nhiệm có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng xử lý các vụ việc phát sinh.

Với những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, đặc biệt các quy định tác động trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, Tổ soạn thảo tiếp tục rà soát để thống nhất trước khi hoàn thiện hồ sơ dự án Luật.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu Cục An toàn thực phẩm cùng các thành viên Tổ soạn thảo tiếp tục tiếp thu đầy đủ ý kiến thẩm định, đóng góp của Chính phủ, các thành viên Chính phủ và Bộ Tư pháp, hoàn thiện dự thảo với nguyên tắc lấy sức khỏe, tính mạng của người dân là trên hết, trước hết, đồng thời nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước và hiệu lực thực thi.

Theo Bộ Y tế, một số quy định trong luật hiện hành còn thiếu tính đồng bộ, nhiều nội dung không còn phù hợp với thực tiễn, chưa theo kịp sự phát triển của ngành thực phẩm và xu hướng hội nhập quốc tế. Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm vẫn tồn tại sự chồng chéo, chưa thống nhất, dẫn đến việc giám sát, kiểm tra chất lượng thực phẩm, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung còn nhiều lỗ hổng.

Công tác hậu kiểm sau khi cơ sở tự công bố hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm chưa thực sự hiệu quả, trong khi tình trạng thực phẩm kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái vẫn diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong xã hội và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân.

Hiện tại, vẫn còn thiếu cơ chế thu hồi giấy chứng nhận hoặc tạm dừng cung cấp dịch vụ công đối với các cơ sở vi phạm. Việc phân định trách nhiệm giữa cơ sở sản xuất và đơn vị đứng tên công bố sản phẩm chưa rõ ràng, dễ gây khó khăn trong xử lý vi phạm.

Đặc biệt, một số nhóm sản phẩm đặc thù như thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dành cho trẻ em chưa bị bắt buộc áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến như HACCP (Hệ thống Quản lý an toàn thực phẩm). Đây là một thiếu sót cần được khắc phục trong lần sửa đổi này.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, việc sửa đổi luật lần này cần đảm bảo tính thống nhất, khả thi, phù hợp thực tiễn và giải quyết được những vấn đề bức thiết đang đặt ra trong xã hội.