Xây nền móng cho kinh tế số từ lực lượng hộ kinh doanh

Mới đây tại Thái Nguyên, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ cùng UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số.

Sự kiện có sự tham dự của Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn, Phó cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Hoàng Ninh cùng lãnh đạo các sở, ngành, doanh nghiệp công nghệ số, ngân hàng và gần 500 hộ kinh doanh.

Lễ ký thỏa thuận hợp tác bốn bên giữa Bộ KH&CN, Bộ Công thương, UBND tỉnh Thái Nguyên và các doanh nghiệp công nghệ số, ngân hàng.

Phát biểu mở đầu, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn khẳng định, chuyển đổi số đang trở thành trụ cột tăng trưởng mới của tỉnh. Theo ông Tuấn, cộng đồng hộ kinh doanh là lực lượng đông đảo, linh hoạt và giữ vai trò sống còn với sự vận hành của thị trường địa phương. Bối cảnh quản lý thuế, yêu cầu minh bạch dữ liệu và thói quen tiêu dùng thay đổi từng ngày đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức kinh doanh, từ cách bán hàng đến cách quản trị.

Ông Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh, triển khai thí điểm không đơn thuần là hỗ trợ kỹ thuật mà là bước đi giúp hộ kinh doanh làm quen với phương thức quản lý hiện đại, nâng cao năng suất, tạo lập thói quen số hóa trong vận hành và hướng đến hoạt động kinh doanh minh bạch, hiệu quả. Lãnh đạo tỉnh cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ và doanh nghiệp công nghệ để bảo đảm chương trình đi vào thực chất, đồng thời tạo điều kiện để hộ kinh doanh được tiếp cận các nền tảng dễ dùng và phù hợp với đặc thù sản xuất, thương mại tại địa phương.

Đánh giá về lựa chọn Thái Nguyên làm địa phương thí điểm, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng, đây là quyết định dựa trên cả năng lực và nền tảng đã được chứng minh. Năm 2024, Thái Nguyên xếp thứ 8/34 tỉnh, thành về mức độ chuyển đổi số; luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trong cải cách thủ tục hành chính. Hầu hết hộ kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn đã áp dụng hóa đơn điện tử, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng các giải pháp số toàn diện.

Ông Quân nhấn mạnh, chuyển đổi số muốn “thẩm thấu vào mạch máu” của nền kinh tế phải bắt đầu từ hàng triệu cửa hàng nhỏ lẻ. Công nghệ được đưa vào sử dụng phải dễ hiểu, dễ dùng và đem lại lợi ích rõ ràng như quản lý dòng tiền tốt hơn, bán hàng thuận lợi hơn và tuân thủ pháp luật hiệu quả hơn. Từ đó, lực lượng hộ kinh doanh sẽ trở thành động lực quan trọng để mở rộng kinh tế số.

Theo kế hoạch, đến cuối tháng 6/2026, Thái Nguyên sẽ hoàn thành khảo sát, đánh giá mức độ chuyển đổi số của hộ kinh doanh.

Mô hình ba bên cùng hành động và cam kết đồng hành của doanh nghiệp

Một trong những điểm nổi bật của chương trình là mô hình “ba bên cùng hành động”. Theo Phó cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Hoàng Ninh, Nhà nước giữ vai trò định hướng và giám sát; doanh nghiệp công nghệ và ngân hàng cung cấp giải pháp; hộ kinh doanh là trung tâm của tiến trình chuyển đổi.

Ông Hoàng Ninh nhận định Thái Nguyên có nền kinh tế bán lẻ đa dạng, hệ sinh thái thương mại điện tử phát triển nhanh, từ chợ truyền thống đến tuyến phố thương mại, các làng nghề chè và nông sản chế biến. Đây là lý do tỉnh được chọn làm điểm xuất phát của chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho khu vực bán buôn, bán lẻ.

Theo ông Ninh, từ ngày 1/1/2026, phương pháp tính thuế khoán sẽ được thay thế bằng kê khai dựa trên doanh thu thực tế. Điều này đòi hỏi hộ kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử và công cụ quản lý doanh thu chính xác. Chương trình thí điểm tại Thái Nguyên vì vậy đóng vai trò như “cầu nối”, giúp hộ kinh doanh thích ứng sớm, tránh rủi ro trong tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Tại Hội nghị, các doanh nghiệp công nghệ và ngân hàng mang đến nhiều chính sách hỗ trợ. VNPT, Viettel, MISA, Bkav, Sapo, VTC và BIDV đều cam kết hỗ trợ 6 tháng miễn phí phần mềm quản lý bán hàng, cung cấp 5.000 hóa đơn điện tử miễn phí ban đầu, 6 tháng miễn phí chữ ký số và hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt. BIDV đồng hành bằng việc mở tài khoản, hướng dẫn thanh toán điện tử và hóa đơn số, thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, yếu tố then chốt trong quản trị hiện đại.

Ông Hoàng Ninh cũng cho rằng Thái Nguyên có tiềm năng trở thành “điểm sáng xuất khẩu số” nhờ lợi thế trà và nông sản chế biến. Sau các thỏa thuận thương mại điện tử xuyên biên giới, tỉnh sẽ được lựa chọn nhóm sản phẩm mũi nhọn để chuẩn hóa hồ sơ và đưa lên các kênh bán hàng quốc tế.

Hợp tác được đẩy lên mạnh mẽ khi Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh Thái Nguyên ký kết Kế hoạch phối hợp triển khai thí điểm; tiếp theo là lễ ký thỏa thuận hợp tác bốn bên giữa Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ KH&CN), Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên và các doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng. Những văn bản này tạo nền tảng để thống nhất cơ chế phối hợp, phân công trách nhiệm và bảo đảm nguồn lực triển khai.

Chương trình đặt mục tiêu phấn đấu 100% doanh nghiệp, cửa hàng, hộ kinh doanh bán lẻ được tiếp cận, khảo sát và đánh giá mức độ chuyển đổi số.

Kỳ vọng tạo cú hích mạnh mẽ

Theo kế hoạch, từ nay đến cuối tháng 6/2026, Thái Nguyên sẽ hoàn thành khảo sát, đánh giá mức độ chuyển đổi số của gần 20.000 hộ kinh doanh, tổ chức hơn 180 hội thảo và lớp tập huấn kỹ năng số, đồng thời lựa chọn và vinh danh mô hình điển hình. Đây sẽ là cơ sở để nhân rộng trên toàn quốc trong giai đoạn tiếp theo khi hai Bộ Khoa học và Công nghệ, Công thương đặt mục tiêu hỗ trợ hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số đến năm 2030.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá cao sự chủ động và tinh thần hợp tác của tỉnh Thái Nguyên. Theo ông, doanh nghiệp công nghệ và ngân hàng cần coi chương trình là trách nhiệm xã hội và cũng là cơ hội đầu tư dài hạn. Chính quyền tỉnh phải tuyên truyền sâu rộng, phối hợp chặt chẽ tại cơ sở và ưu tiên nguồn lực để hộ kinh doanh sớm tiếp cận công cụ mới.

Về phía địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh mục tiêu hình thành lực lượng kinh doanh chuyên nghiệp, có năng lực quản trị hiện đại, góp phần phát triển doanh nghiệp tư nhân và hướng tới mục tiêu đến năm 2030 có 30 doanh nghiệp trên 1.000 dân.

Chương trình thí điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số tại Thái Nguyên được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến sâu rộng trong lĩnh vực bán buôn, bán lẻ. Khi từng cửa hàng được trang bị công cụ bán hàng số, từng hộ kinh doanh làm quen với hóa đơn điện tử và thanh toán trực tuyến, kinh tế số sẽ không còn là khái niệm xa vời mà trở thành hành trình đổi mới mỗi ngày.

Từ nền tảng đó, Thái Nguyên đang tạo ra mô hình mẫu để nhân rộng trên cả nước, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của lực lượng kinh doanh nhỏ lẻ và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số Việt Nam.