Vướng mắc của doanh nghiệp tập trung vào 5 nhóm nguyên nhân

Tại cuộc họp, VCCI cho biết, đơn vị đã rà soát, tổng hợp, phân loại các phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề trong 4 lĩnh vực: Đất đai, môi trường, khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu.

Báo cáo được xây dựng trên hai nguồn dữ liệu chính: Báo cáo tổng hợp 53 vấn đề cập nhật ngày 2/7/2026, trên cơ sở gần 900 ý kiến phản ánh trực tiếp tới VCCI và đã phục vụ Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7/2026; báo cáo tổng hợp 65 vấn đề tháng 7/2026, được VCCI thực hiện sau Hội nghị nêu trên, cập nhật những vướng mắc cấp bách phát sinh từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Qua phân tích, VCCI nhận thấy các vướng mắc trong 4 lĩnh vực trên tập trung vào 5 nhóm nguyên nhân mang tính hệ thống: Thứ nhất là độ trễ và tính hai chiều của lệch pha định giá đất; thứ hai là sự tách rời giữa nghĩa vụ tài chính pháp lý và khả năng thụ hưởng quyền sử dụng đất trên thực địa; thứ ba là rủi ro pháp lý hồi tố đối với các quyết định hành chính đã ban hành hợp pháp; thứ tư là thiếu vắng tiêu chí định lượng và đầu mối kết luận trong thủ tục môi trường và quy hoạch; thứ năm là tư duy quản lý chất thải theo hướng loại bỏ thay vì tuần hoàn.

Theo VCCI, việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ có ý nghĩa quan trọng, bởi nếu chỉ xử lý từng vụ việc riêng lẻ, cùng một loại vướng mắc có thể tiếp tục phát sinh tại doanh nghiệp và địa phương khác.

Từ những phân tích, VCCI kiến nghị phân nhóm theo phương thức và thẩm quyền xử lý. Cụ thể, nhóm thứ nhất là các nội dung có thể xử lý ngay trong quý III/2026 thông qua hướng dẫn, chỉ đạo hoặc giải quyết thủ tục thuộc thẩm quyền của Bộ NN&MT mà không cần sửa đổi luật. Nhóm thứ hai là các nội dung cần sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để hoàn thành trong quý IV/2026. Nhóm thứ ba là các nội dung cần có cơ chế tổng thể để xử lý các dự án còn tồn đọng, chưa có chính sách tháo gỡ, nhất là các dự án đang vướng mắc về đất đai.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình xử lý kiến nghị, khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp.  Ảnh: chinhphu.vn.

Tại cuộc họp, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp đã nêu các vướng mắc, kiến nghị cụ thể liên quan quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị, điều kiện năng lực của nhà đầu tư và các dự án đang triển khai nhưng kéo dài do vướng thủ tục…

Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam Nguyễn Hoài Nam kiến nghị nghiên cứu kéo dài thời hạn sử dụng đất đối với các dự án đầu tư lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản. Hiện nay, nhiều diện tích đất nuôi trồng thủy sản được doanh nghiệp đầu tư, thuê hoặc nhận chuyển nhượng nhưng thời hạn sử dụng chỉ 20 năm, trong khi hạ tầng và nguồn vốn đầu tư rất lớn, đến khi hết hạn có trường hợp phải đấu thầu, đấu giá lại thay vì được gia hạn.

Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh đề nghị nghiên cứu cơ chế một đầu mối tiếp nhận và liên thông hồ sơ đối với các thủ tục đầu tư, xây dựng, đất đai, thay vì doanh nghiệp phải làm việc với nhiều sở, ngành. Việc liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý, nhất là đối với các dự án tồn đọng và dự án mới. Đối với các hồ sơ đánh giá tác động môi trường đã thực hiện với Bộ NN&MT trước đây, khi chuyển thẩm quyền về địa phương, doanh nghiệp đề nghị được kế thừa kết quả đã có, tránh phải thực hiện lại toàn bộ thủ tục.

Liên quan quy hoạch khu vực tiếp nhận vật chất nạo vét dùng chung tại các địa phương có cảng biển, Phó Chủ tịch Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ Hàng hải Việt Nam Ngô Khắc Lễ kiến nghị rà soát các quy hoạch và bố trí các khu vực tiếp nhận nạo vét dùng chung do Nhà nước quản lý thống nhất.

Cũng tại cuộc họp, đại diện Bộ NN&MT, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng… đã giải đáp, làm rõ các vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp; đề xuất hướng xử lý đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền và cần phối hợp liên ngành.

Tháo gỡ thực chất, xử lý đến cùng vướng mắc của doanh nghiệp

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, thời gian tới sẽ tiếp tục có các cuộc làm việc để giải quyết khó khăn, kiến nghị của doanh nghiệp. Tinh thần là những vấn đề có thể giải quyết ngay thì phải trả lời ngay; những nội dung cần hướng dẫn thì hướng dẫn cụ thể cho địa phương để thống nhất cách thực hiện; những vấn đề vướng mắc về cơ chế, chính sách thì phải sửa nghị định, thông tư hoặc luật.

Phó Thủ tướng cho biết, tới đây sẽ sửa đổi các luật có liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, trong đó có Luật Đất đai. Do đó, Bộ NN&MT cần tiếp thu đầy đủ các ý kiến của hiệp hội, doanh nghiệp tại cuộc họp, nhất là những vấn đề liên quan đến đất đai, để nghiên cứu, cập nhật vào quá trình sửa đổi Luật Đất đai hoặc các nghị định hướng dẫn.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ NN&MT nhận diện rõ những bất cập để nghiên cứu sửa đổi trong Luật Bảo vệ môi trường, nhất là các vấn đề về kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, đánh giá tác động môi trường và các quy định, hướng dẫn liên quan; khi sửa đổi, bổ sung chính sách phải bảo đảm yêu cầu dễ hiểu, dễ làm, dễ thực hiện.

"Không chỉ trả lời mà phải tìm cách giải quyết để doanh nghiệp làm được" là tinh thần xuyên suốt được Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Theo đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT cần lắng nghe, cầu thị, xử lý tận cùng các vấn đề, thực sự tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng kết luận cuộc họp - Ảnh: chinhphu.vn

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, với hơn một triệu doanh nghiệp đóng góp quan trọng vào ngân sách và GDP, việc doanh nghiệp bị ách tắc, nguồn lực không được khơi thông sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng.

Do đó, các bộ, ngành cần xác định việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp cũng chính là góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước và của chính ngành, lĩnh vực mình phụ trách.

Phó Thủ tướng yêu cầu ngay trong tháng 8/2026 tiếp tục tổ chức cuộc làm việc để phân loại, xử lý cụ thể các kiến nghị. Những vấn đề đã rõ phải trả lời rõ ràng, khẳng định cụ thể việc có thể hay không thể giải quyết; những vấn đề cần hướng dẫn thì phải hướng dẫn; những nội dung còn vướng mắc thì phải xử lý, sửa đổi.

Trong lĩnh vực đất đai, các vấn đề liên quan đến đơn giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh, tiền thuê đất, cưỡng chế thuế, quy hoạch… cần được rà soát, xử lý. Trong lĩnh vực môi trường, cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc về tham vấn cộng đồng, thủ tục nạo vét, duy tu luồng lạch cảng biển, ký quỹ nhập khẩu phế liệu, kinh tế tuần hoàn, sản xuất và tái chế.

Thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý kiến nghị của doanh nghiệp hiệu quả

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT nghiên cứu, hướng dẫn rõ các vấn đề về sản xuất, tái chế trong kinh tế tuần hoàn, đồng thời rà soát kinh nghiệm quốc tế để có cách tiếp cận phù hợp. Các vấn đề liên quan đến sử dụng tro, xỉ, bùn thải, khai thác khoáng sản và bãi thải cũng cần được xem xét, tháo gỡ.

Phó Thủ tướng đề nghị VCCI tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, nhất là Bộ NN&MT, thường xuyên tổng hợp ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội để xử lý theo đúng thẩm quyền. Việc xử lý phải được thực hiện khẩn trương, cởi mở, hiệu quả và đến cùng, bảo đảm tháo gỡ thực chất khó khăn, vướng mắc.

"Không né tránh, không đùn đẩy" là yêu cầu Phó Thủ tướng đặt ra đối với các bộ, ngành, trong đó phải xác định rõ vấn đề thuộc trách nhiệm của cơ quan nào, chỉ rõ đầu mối chịu trách nhiệm và đưa ra câu trả lời cụ thể, qua đó tạo niềm tin cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng lưu ý các bộ, ngành không được để xảy ra tình trạng các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh đã cắt giảm lại được chuyển hóa thành những quy định khác dưới dạng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc giấy phép con, không được "bỏ chỗ này nhưng chuyển chỗ khác".

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT cần thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh và trả lời kiến nghị của doanh nghiệp theo hướng kịp thời, đơn giản, hiệu quả; có thể nghiên cứu triển khai thông qua đường dây nóng hoặc hình thức phù hợp khác, đồng thời phối hợp với VCCI trong quá trình thực hiện.