Ảnh minh họa.

Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam về việc triển khai đầu tư Dự án xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt.

Theo Bộ Xây dựng, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các phiên họp Ban Chỉ đạo các công trình, Dự án đường sắt quan trọng quốc gia, việc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề xuất nghiên cứu, triển khai Dự án xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt là có cơ sở.

Để triển khai Dự án theo quy định của pháp luật về đầu tư công, Bộ Xây dựng đề nghị Tổng công ty Đường sắt Việt Nam căn cứ Điều 29 Luật Đầu tư công năm 2024, có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam làm cơ quan chủ quản Dự án.

Trong đó, báo cáo cần làm rõ cơ sở đề xuất (cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn), sự cần thiết, sơ bộ thông tin về Dự án (mục tiêu, phạm vi, quy mô, tổng mức đầu tư, thời gian thực hiện, hiệu quả đầu tư…).

“Trường hợp được Thủ tướng Chính phủ giao làm cơ quan chủ quản, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư và phối hợp với Bộ Tài chính để được bố trí kinh phí thực hiện Dự án”, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết.

Trước đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao cho Tổng công ty – doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước – là đơn vị chủ quản thực hiện Dự án xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt với 100% vốn theo hình thức đầu tư công và bố trí nguồn kinh phí để thực hiện các bước chuẩn bị Dự án và triển khai Dự án theo quy định của pháp luật.

Dự án có tổng vốn đầu tư 17.286 tỷ đồng được đề xuất xây dựng tại phía Nam TP. Hà Nội, thuộc khu vực các xã: Chuyên Mỹ, Ứng Hòa (TP. Hà Nội) với quy mô khoảng 250 ha.

Ông Hoàng Năng Khang, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, cho biết trong thời gian qua, đơn vị đã chủ động triển khai nhiều nội dung để chuẩn bị sẵn sàng cho Dự án xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt nhằm bảo đảm tiến độ, năng lực, công nghệ của ngành, đặc biệt là kịp thời đáp ứng nhu cầu của tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai – Hải Phòng.

Cụ thể, đối với các đối tác trong nước, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã làm việc với các doanh nghiệp như Thành Công, Z125, Hòa Phát, Trường Hải, VEAM, Vinspeed để hợp tác phát triển công nghiệp đường sắt. Các doanh nghiệp này có thế mạnh về cơ khí, luyện kim, sẵn sàng tham gia hệ sinh thái sản xuất, lắp ráp, sửa chữa phương tiện đường sắt.

Tổ hợp Công nghiệp đường sắt sẽ giữ vai trò trung tâm, các đơn vị trong chuỗi cung ứng đảm nhận sản xuất, cung cấp linh kiện, cụm sản phẩm phù hợp với quy hoạch phát triển đường sắt.

Đối với các đối tác Trung Quốc, từ tháng 9 đến tháng 11/2025, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã làm việc với Tập đoàn Trung Xa và các doanh nghiệp sản xuất, thiết kế phương tiện đường sắt của Trung Quốc (như Đại Liên, Trường Xuân, Trường Giang, Đường Sơn… và Công ty hữu hạn Công trình liên hợp Đường sắt).

Đặc biệt, Tập đoàn Trung Xa đã cử Công ty Đầu máy Đại Liên làm đầu mối phối hợp khảo sát, lập Dự án, thiết kế, xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và chuyển giao công nghệ.

Hiện nay, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang tích cực phối hợp với tư vấn trong và ngoài nước để hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của Dự án. Từ ngày 17/12/2025 đến ngày 25/12/2025, tư vấn Trung Quốc (Công ty hữu hạn Công trình liên hợp Đường sắt) đã sang Việt Nam và tiến hành khảo sát sơ bộ phục vụ việc lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

“Tổng công ty và đối tác sẽ hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt trong 3 tháng tới”, lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết.

Dự án đầu tư xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt do Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề xuất có mục tiêu sản xuất trong nước và từng bước nội địa hóa linh kiện phần cứng, phần mềm về thông tin, tín hiệu và hệ thống cấp điện.

Với Dự án này, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hướng tới việc làm chủ toàn bộ công tác vận hành, bảo trì và từng bước sản xuất một số linh kiện, phụ tùng thay thế đối với đường sắt tốc độ cao; nhận chuyển giao công nghệ, đầu tư máy móc, thiết bị và sản xuất đầu máy, toa xe cho đường sắt quốc gia với tốc độ nhỏ hơn 200 km/h, đồng thời mua thiết kế và sản xuất đối với đường sắt đô thị.

Dự án cũng sẽ xây dựng phân khu chức năng thực hiện việc sửa chữa lớn đối với toàn bộ phương tiện, thiết bị đường sắt, trước mắt là đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị.

Cụ thể, đối với các tuyến đường sắt đô thị và các tuyến đường sắt mới, trong giai đoạn đầu (từ năm 2029 đến năm 2031), Tổ hợp Công nghiệp đường sắt sẽ lắp ráp đầu máy điện, đầu máy năng lượng sạch; sản xuất toa xe khách cho đường sắt tốc độ dưới 160 km/h; lắp ráp các đoàn tàu điện động lực phân tán (EMU) cho đường sắt đô thị; sản xuất toa xe hàng tốc độ 120 km/h cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Trong giai đoạn tiếp theo (từ năm 2032 đến năm 2035), Tổ hợp đặt mục tiêu làm chủ sản xuất đối với toa xe khách, toa xe hàng tốc độ dưới 160 km/h; lắp ráp đầu máy điện, nâng dần tỷ lệ nội địa hóa lên 30%; sản xuất các vật tư, phụ tùng phục vụ sửa chữa phương tiện, phụ kiện kết cấu hạ tầng, thông tin tín hiệu…

Đối với tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Tổ hợp sẽ tham gia lắp ráp các đoàn tàu EMU theo hợp đồng mua sắm và chuyển giao công nghệ. Đến năm 2035, làm chủ công nghệ lắp ráp và nâng dần tỷ lệ nội địa hóa lên 20%.

“Đích đến cuối cùng là đến giai đoạn 2040–2050, Tổ hợp phấn đấu làm chủ nội địa hóa đạt 80% đối với đoàn tàu EMU và sản xuất các vật tư, phụ tùng phục vụ khai thác, vận hành tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam”, lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết.