Low carb sai lầm đẩy người trẻ vào vòng xoáy bệnh tật

Tin rằng chế độ ăn low carb có thể giúp giảm cân và ổn định đường huyết, anh Toàn, 25 tuổi, sinh sống tại TP.HCM đã kiên trì áp dụng suốt gần một năm.

Thế nhưng, kết quả nhận lại hoàn toàn trái ngược với mong đợi. Không những không giảm cân, anh còn tăng hơn 20 kg, rơi vào tình trạng béo phì mức độ cao nhất, kèm gan nhiễm mỡ độ 3 và tiểu đường type 2.

Ảnh minh họa.

Theo chia sẻ của anh Toàn, do thói quen sinh hoạt cùng bạn bè, ăn uống thoải mái vào cuối tuần, cân nặng của anh tăng đều theo thời gian. Khi vượt mốc 100 kg, cơ thể bắt đầu xuất hiện các biểu hiện mệt mỏi, nhanh đuối sức. Tự kiểm tra tại nhà thấy đường huyết cao, anh quyết định ăn kiêng để vừa giảm cân vừa kiểm soát đường huyết.

Sau khi tìm hiểu trên mạng, anh Toàn lựa chọn chế độ ăn low carb vì cho rằng đây là phương pháp dễ áp dụng, không cần nhịn đói, chỉ cần hạn chế tinh bột, vẫn có thể ăn thoải mái thịt, cá, trứng, sữa. Anh gần như loại bỏ hoàn toàn tinh bột khỏi khẩu phần hằng ngày, chỉ thỉnh thoảng ăn một lát bánh mì nhỏ, trong khi không kiểm soát lượng đạm và chất béo nạp vào.

Những tháng đầu, cân nặng của anh giảm nhẹ khoảng 3 kg, chỉ số đường huyết có cải thiện nên anh tiếp tục duy trì chế độ ăn này. Tuy nhiên, khi đi khám sức khỏe định kỳ, anh bất ngờ phát hiện cân nặng đã tăng lên 122 kg và phải đến Bệnh viện để thăm khám và điều trị.

TS.Trần Hữu Thanh Tùng, chuyên khoa Nội tiết - Đái tháo đường cho biết, kết quả thăm khám ghi nhận anh Toàn béo phì mức độ cao nhất với chỉ số BMI 39,6, mỡ nội tạng lên tới 250 cm², cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn, gan nhiễm mỡ độ 3. Người bệnh mắc tiểu đường type 2, men gan cao, tăng axit uric và rối loạn lipid máu hỗn hợp.

Theo bác sỹ Tùng, các dấu hiệu sớm của tiền tiểu đường như khát nước, tiểu nhiều, tê bì tay chân đã xuất hiện từ trước. Tuy nhiên, do người bệnh không đi khám, không điều trị y tế mà chỉ tự thay đổi chế độ ăn nên bệnh tiến triển nặng hơn.

Giải thích nguyên nhân ăn low carb kéo dài nhưng không giảm cân mà còn gây gan nhiễm mỡ nặng, bác sỹ cho biết, việc loại bỏ gần như hoàn toàn tinh bột khiến cơ thể không có đủ nguồn glucose để chuyển hóa.

Khi đó, gan buộc phải huy động mỡ làm nguồn năng lượng thay thế, dẫn đến mỡ dồn về gan quá nhiều, tích tụ trong tế bào gan và gây gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó, việc không kiểm soát lượng protein và chất béo khiến tổng năng lượng nạp vào vượt mức cần thiết, dẫn đến tăng cân nhanh chóng.

Sau khi chẩn đoán, bác sỹ đã xây dựng phác đồ điều trị cho anh Toàn bằng thuốc nội tiết thế hệ mới kết hợp tư vấn chế độ ăn khoa học, không kiêng khem cực đoan nhằm vừa kiểm soát đường huyết, vừa giảm cân an toàn.

Người bệnh được hướng dẫn điều chỉnh lại thói quen sinh hoạt, tăng vận động thể lực. Cuối tuần, thay vì ăn uống thoải mái, anh tranh thủ đạp xe, chạy bộ để đốt mỡ.

Nhờ tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống, sau hai tuần anh Toàn giảm được 2 kg, sau ba tháng giảm tổng cộng 10 kg. “Tôi sẽ kiên trì để giảm xuống còn 80 kg”, anh Toàn chia sẻ.

Theo bác sỹ Trần Hữu Thanh Tùng, không ít người hiện nay hiểu sai về các phương pháp ăn kiêng giảm cân. Việc cắt giảm calo quá mức có thể làm chậm quá trình trao đổi chất, gây mất cơ. Nhịn ăn hoặc bỏ bữa dễ kích thích hormone đói ghrelin, làm tăng cảm giác thèm ăn và dẫn đến ăn bù ở bữa sau. Bỏ bữa sáng còn có nguy cơ gây rối loạn chuyển hóa.

Ngoài ra, ăn kiêng kéo dài thường khiến cơ thể thiếu protein, trong khi protein đóng vai trò quan trọng trong duy trì khối cơ, tăng trao đổi chất và tạo cảm giác no. Thiếu protein làm giảm hiệu quả đốt mỡ và khiến người ăn kiêng dễ thèm ăn hơn.

Việc sử dụng thực phẩm gắn mác “zero calo” nhưng chứa đường ẩn hoặc áp dụng chế độ ăn khắc nghiệt, thiếu bền vững cũng dễ dẫn đến hiệu ứng giảm cân rồi tăng cân trở lại.

Bác sỹ khuyến cáo, để giảm cân hiệu quả và an toàn, mỗi người cần có chế độ ăn cân đối, phù hợp thể trạng và tình trạng sức khỏe, kết hợp vận động hợp lý. Trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp giảm cân nào, đặc biệt là các chế độ ăn kiêng phổ biến trên mạng, người dân nên tham khảo ý kiến của bác sỹ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để tránh những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.

Ba thời điểm dễ kích hoạt đột quỵ

Đột quỵ không xảy ra ngẫu nhiên mà thường bùng phát vào những thời điểm cơ thể dễ tổn thương nhất trong ngày. Theo các chuyên gia thần kinh, sáng sớm vừa thức dậy, đi vệ sinh ban đêm và lúc tắm rửa là ba thời điểm nguy cơ đột quỵ tăng cao, đặc biệt trong điều kiện thời tiết lạnh.

Bác sỹ Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, nhiệt độ môi trường giảm khiến cơ thể kích hoạt cơ chế giữ nhiệt bằng cách co mạch máu ngoại vi.

Hệ quả là huyết áp có thể tăng đột ngột, tạo áp lực lớn lên thành mạch. Với những người có mạch máu yếu hoặc nhiều mảng xơ vữa, tình trạng này dễ dẫn đến vỡ mạch gây xuất huyết não hoặc bong mảng xơ vữa gây tắc mạch, dẫn tới nhồi máu não.

Không chỉ vậy, thời tiết lạnh còn làm tăng độ nhớt của máu, khiến dòng máu lưu thông chậm hơn, tương tự dầu máy bị đặc lại trong điều kiện nhiệt độ thấp. Nếu cục máu đông hình thành và di chuyển lên não, nguy cơ đột quỵ tăng lên đáng kể.

Trong ngày, có ba thời điểm được các bác sỹ cảnh báo là đặc biệt nhạy cảm. Thứ nhất là sáng sớm ngay sau lúc thức dậy. Đây là thời điểm cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động, huyết áp có xu hướng tăng cao.

Sự chênh lệch nhiệt độ giữa phòng ngủ ấm và không khí lạnh bên ngoài khiến mạch máu co lại đột ngột. Việc bật dậy nhanh, rời giường và ra ngoài ngay có thể trở thành yếu tố kích hoạt biến cố tim mạch và não.

Thứ hai là lúc đi vệ sinh ban đêm. Nhiều người chủ quan rời khỏi chăn ấm để vào nhà vệ sinh lạnh mà không mặc đủ áo. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột trong trạng thái cơ thể còn buồn ngủ dễ gây co mạch mạnh, làm tăng nguy cơ đột quỵ trong đêm.

Thứ ba là lúc tắm rửa. Tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào thời điểm nhiệt độ xuống thấp khiến huyết áp dao động mạnh. Với người cao tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch, đây là tình huống tiềm ẩn rủi ro cao.

Ngoài các thời điểm trên, thói quen sinh hoạt mùa lạnh cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ. Nhiều người cho rằng uống rượu giúp làm ấm cơ thể, nhưng đây là quan niệm sai lầm. Rượu bia gây giãn mạch tạm thời, tạo cảm giác ấm giả, sau đó làm mất nhiệt nhanh hơn và khiến huyết áp biến động mạnh. Cùng với việc ít vận động và chế độ ăn nhiều chất béo, nguy cơ đột quỵ càng bị đẩy lên cao.

Để hạn chế rủi ro, bác sỹ Nguyễn Tiến Dũng khuyến cáo người dân cần giữ ấm đúng cách, đặc biệt vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân. Việc áp dụng nguyên tắc “chậm lại ba phút” vào mỗi buổi sáng được đánh giá rất quan trọng, giúp cơ thể có thời gian thích nghi trước khi vận động.

Người mắc các bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường cần tuân thủ điều trị, không tự ý bỏ thuốc, đồng thời theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà. Chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học, hạn chế rượu bia, thuốc lá, giảm muối, uống đủ nước ấm và duy trì vận động nhẹ nhàng trong nhà cũng là những yếu tố then chốt.

Bên cạnh đó, việc nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc FAST có ý nghĩa quyết định. Mặt méo lệch, tay chân yếu hoặc tê bì, lời nói khó khăn là những dấu hiệu cảnh báo cần được xử trí khẩn cấp.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Mỗi phút chậm trễ, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không hồi phục nếu không được tái thông mạch kịp thời.

Các bác sỹ nhấn mạnh người dân tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian như chích máu, cạo gió, cho uống nước chanh hay dùng thuốc không rõ nguồn gốc, vì những hành động này chỉ làm mất đi “thời gian vàng” cứu sống người bệnh.

Kiểm soát hen phế quản trong mùa lạnh

Mỗi đợt không khí lạnh tăng cường cũng đồng thời kéo theo số ca nhập viện vì cơn hen cấp gia tăng rõ rệt. Với người mắc hen phế quản, mùa lạnh không chỉ là bất tiện sinh hoạt mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng nếu bệnh không được kiểm soát đúng cách.

Chủ động phòng ngừa và tuân thủ điều trị được xem là chìa khóa giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nhạy cảm này an toàn.

Theo TS.Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, không khí lạnh và ẩm là tác nhân kích thích trực tiếp đường thở vốn đã tăng phản ứng ở người bệnh hen.

Khi hít phải khí lạnh, phế quản dễ co thắt, niêm mạc phù nề và tăng tiết dịch nhầy, dẫn tới khò khè, khó thở và cảm giác nặng ngực. Đồng thời, mùa lạnh cũng là thời điểm các virus gây nhiễm khuẩn đường hô hấp phát triển mạnh, trở thành yếu tố khởi phát nhiều cơn hen cấp nguy hiểm.

Để hạn chế nguy cơ này, TS.Trường nhấn mạnh năm nguyên tắc then chốt giúp người bệnh kiểm soát tốt bệnh hen trong mùa lạnh.

Trước hết là giữ ấm cơ thể đúng cách. Người bệnh không chỉ cần mặc đủ ấm mà còn phải chú trọng vùng cổ, ngực và mũi. Việc đeo khẩu trang khi ra ngoài giúp làm ấm luồng không khí trước khi đi vào phổi, giảm kích thích đường thở.

Nguyên tắc thứ hai là duy trì đều đặn thuốc dự phòng. Theo chuyên gia, sai lầm phổ biến là tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng ổn định.

Thuốc dự phòng dạng xịt hoặc hít có vai trò kiểm soát viêm đường thở lâu dài, giúp giảm nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp. Người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng kỹ thuật theo hướng dẫn của bác sỹ.

Bên cạnh đó, vệ sinh môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng. Mùa lạnh thường khiến nhiều gia đình đóng kín cửa, tạo điều kiện cho nấm mốc và mạt bụi phát triển. Không gian sống cần được giữ khô ráo, sạch sẽ, hạn chế thảm, rèm cửa và các vật dụng dễ tích tụ bụi, đồng thời tránh nuôi thú cưng trong phòng ngủ.

Người bệnh cũng cần tránh các tác nhân kích ứng đường thở như khói thuốc lá, khói hương, mùi hóa chất nồng, phấn hoa và đặc biệt tránh để cơ thể bị nhiễm lạnh đột ngột. Song song với đó, chế độ dinh dưỡng đầy đủ và vận động hợp lý giúp tăng sức đề kháng. Việc tập luyện nên thực hiện trong nhà hoặc vào thời điểm ấm áp, khởi động kỹ và không vận động quá sức.

TS.Nguyễn Hữu Trường cũng cảnh báo, cơn hen cấp có thể diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như khó thở dữ dội phải ngồi chống tay để thở, nói từng từ ngắt quãng, thuốc cắt cơn không còn hiệu quả, môi hoặc đầu chi tím tái, hoặc có biểu hiện rối loạn ý thức.

Theo chuyên gia, hen phế quản là bệnh mạn tính chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh tuân thủ điều trị và chủ động phòng ngừa. Việc hiểu đúng về nguy cơ trong mùa lạnh và có kế hoạch ứng phó rõ ràng không chỉ giúp giảm nhập viện mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống lâu dài cho người bệnh.

Can thiệp chỉnh hình giúp trẻ khuyết tật bước lại bình thường

Từ những bước đi kiễng gót đầy khó nhọc suốt nhiều năm, một cậu bé 15 tuổi ở Phú Thọ đã có thể đứng thẳng và tập đi trở lại sau can thiệp y khoa chuyên sâu, minh chứng cho hiệu quả của mô hình phối hợp giữa y tế công lập và nguồn lực xã hội trong hỗ trợ trẻ khuyết tật.

Sau nhiều năm sống chung với di chứng vận động nặng nề, em T.T.T sinh năm 2011, trú tại phường Thanh Miếu, tỉnh Phú Thọ đã có cơ hội thay đổi khi được tiếp cận phẫu thuật chỉnh hình chuyên sâu trong khuôn khổ chương trình khám và phẫu thuật miễn phí cho trẻ khuyết tật trên địa bàn tỉnh.

Theo gia đình, T. có tiền sử u máu vùng mặt bẩm sinh và được điều trị tại nhiều cơ sở y tế ngay sau sinh. Quá trình bệnh kéo dài khiến trẻ chậm phát triển vận động.

Đến khoảng 4 đến 5 tuổi, em mới bắt đầu tập đi, song hai chi dưới yếu, kèm theo di chứng co gân gót hai bên. Nguyên nhân xuất phát từ tình trạng co rút kéo dài của cơ sinh đôi, làm gân Achilles bị căng và dẫn tới biến dạng bàn chân.

Trước can thiệp, T. đi lại rất khó khăn, dáng đi kiễng gót kéo dài do tăng phản xạ và co rút gân cơ, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh hoạt, học tập và tâm lý của trẻ. Những hạn chế về vận động khiến việc hòa nhập cuộc sống trở thành thách thức lớn.

Cơ hội thay đổi đến vào cuối tháng 11/2025, khi T. được tiếp nhận trong Chương trình Khám và phẫu thuật miễn phí cho trẻ khuyết tật tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ, diễn ra từ ngày 24 đến 28/11. Chương trình do Trung tâm II, Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh và Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ phối hợp tổ chức, với sự đồng hành và tài trợ của Quỹ Thiện Tâm thuộc Tập đoàn Vingroup.

Sau thăm khám, các bác sỹ quyết định thực hiện phẫu thuật cắt phản xạ gân cơ sinh đôi cho bệnh nhi. Đây là kỹ thuật nhằm làm giảm tình trạng tăng phản xạ, giải phóng co rút gân, cải thiện dáng đi và hạn chế tình trạng đi kiễng chân, được xem là bước can thiệp quan trọng trong phục hồi chức năng vận động cho trẻ.

Sau phẫu thuật, T. được bó bột chỉnh hình để cố định và định hình bàn chân ở tư thế phù hợp. Quá trình theo dõi hậu phẫu ghi nhận diễn biến thuận lợi, không xuất hiện biến chứng. Ngày 19 tháng 12/2025, bệnh nhi được tái khám lần đầu để thay bột mới.

Đến ngày 9/1/2026, T. được tháo bột và chuyển sang sử dụng máng chân định hình nhằm đưa bàn chân về tư thế vuông góc sinh lý.

Tại buổi tái khám, y sỹ Phạm Văn Lý thuộc Trung tâm II trực tiếp hướng dẫn gia đình các bài tập phục hồi chức năng tại nhà, nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài.

Theo đánh giá chuyên môn, nếu tuân thủ tốt phác đồ tập luyện và tái khám định kỳ, bệnh nhi có khả năng cải thiện rõ rệt khả năng vận động, dáng đi ổn định hơn và nâng cao chất lượng sống.

Khoảnh khắc T. đứng thẳng trên đôi bàn chân, bước đi những bước đầu tiên mà không còn kiễng gót đã mang lại xúc động lớn cho gia đình và đội ngũ y bác sỹ. Không chỉ là kết quả của một ca phẫu thuật, đây còn là bước ngoặt mở ra hy vọng hòa nhập cuộc sống cho một đứa trẻ từng chịu nhiều thiệt thòi.

Theo các đơn vị tổ chức, bên cạnh trường hợp của T., nhiều trẻ em khuyết tật khác trên địa bàn tỉnh Phú Thọ cũng đã được phẫu thuật hoàn toàn miễn phí và đang trong quá trình hồi phục.

Các chương trình hỗ trợ mang tính nhân văn này không chỉ giúp giải quyết bài toán điều trị y khoa mà còn góp phần tạo dựng nền tảng xã hội bền vững, nơi trẻ em yếu thế có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng và hướng tới một tương lai tự chủ hơn.