Hà Nội quyết tâm chặn, siết chặt phòng dịch dịp Tết Nguyên đán

Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội Bùi Văn Hào cho biết, trong năm 2025, tình hình dịch bệnh truyền nhiễm trên địa bàn TP cơ bản được kiểm soát tốt; không ghi nhận các bệnh nguy hiểm xâm nhập như Ebola, MERS-CoV, Marburg, Chikungunya.

Tính đến nay, Hà Nội chưa ghi nhận trường hợp mắc hoặc nghi mắc bệnh do virus Nipah, bại liệt hay các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác. Các bệnh lưu hành như sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi chỉ ghi nhận rải rác, không có ổ dịch lớn.

Thời gian qua, CDC Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp giám sát chủ động tại 70 bệnh viện, phòng khám và cộng đồng; duy trì đội cơ động chống dịch trong suốt kỳ nghỉ Tết; tổ chức tập huấn cho mạng lưới y tế cơ sở về giám sát và phòng, chống bệnh do virus Nipah; đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số nhằm nâng cao nhận thức phòng tránh virus Nipah cho người dân.

Đoàn công tác của Bộ Y tế kiểm tra khu vực giám sát y tế bằng máy đo thân nhiệt hành khách nhập cảnh tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Về công tác chuẩn bị vật tư, hóa chất phòng, chống dịch, CDC Hà Nội hiện dự trữ 1.000 kg Cloramin B, 500 lít hóa chất diệt muỗi, hàng nghìn bộ trang phục phòng hộ cá nhân cùng nhiều máy phun khử khuẩn các loại.

Tại 126 Trạm Y tế phường, xã, hệ thống máy phun và hóa chất cũng được bảo đảm đầy đủ, sẵn sàng triển khai khi có tình huống dịch bệnh xảy ra. TP cũng tiếp tục duy trì hoạt động tiêm chủng mở rộng, rà soát, tiêm bù, tiêm vét các loại vắc-xin theo đúng chỉ đạo, góp phần nâng cao miễn dịch cộng đồng.

Thời gian qua, CDC Hà Nội đã chủ động xây dựng và triển khai các kế hoạch phòng, chống dịch bệnh từ sớm, từ xa. Đặc biệt, tại sân bay Nội Bài, công tác kiểm dịch y tế được tăng cường thông qua việc bổ sung trang thiết bị, hệ thống máy đo thân nhiệt, giám sát hành khách nhập cảnh và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng nhằm kiểm soát các trường hợp đến từ khu vực đang lưu hành dịch bệnh. CDC Hà Nội cũng đẩy mạnh công tác truyền thông phòng bệnh ngay tại khu vực cửa khẩu.

Công tác hậu cần, vật tư phòng dịch được chuẩn bị đầy đủ; dung dịch sát khuẩn, phương tiện phòng hộ và trang thiết bị y tế được bổ sung tại sân bay, sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh.

“Trong dịp Tết Nguyên đán, lưu lượng hành khách quốc tế nhập cảnh qua sân bay Nội Bài thời điểm này tăng cao, tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập các dịch bệnh truyền nhiễm từ bên ngoài. Do đó, ngành y tế Thủ đô đã tăng cường giám sát y tế tại cửa khẩu, tổ chức trực 24/24 giờ; phối hợp chặt chẽ với lực lượng hải quan, an ninh hàng không để chủ động phát hiện sớm các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ.

Các hệ thống thiết bị kiểm soát cũng được bổ sung nhằm bảo đảm khả năng đáp ứng khi lượng hành khách tăng đột biến. Trong những ngày nghỉ Tết, hệ thống giám sát dịch vẫn được duy trì liên tục, thường xuyên”, Giám đốc CDC Hà Nội thông tin.

Để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giúp hành khách dễ dàng tiếp cận thông tin, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện nêu rõ, công tác truyền thông y tế tại sân bay cần được đổi mới mạnh mẽ theo hướng hiện đại, trực quan và hiệu quả hơn.

Thay vì sử dụng các bảng thông tin cố định, ngành y tế cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, sử dụng màn hình điện tử, tivi, video clip tuyên truyền về nhận biết và phòng ngừa dịch bệnh, có thể linh hoạt thay đổi nội dung, ngôn ngữ phù hợp với hành khách quốc tế.

Về vật tư y tế tối thiểu phục vụ phòng, chống dịch, các đơn vị phải luôn sẵn sàng, từ thùng rác, túi ni-lông y tế đến trang phục bảo hộ cá nhân, tránh tình trạng lúng túng trong khâu chuẩn bị khi xảy ra tình huống. Công tác tập huấn cho các lực lượng kiểm dịch tại sân bay cần được tổ chức thường xuyên, liên tục, chia nhiều ca, bảo đảm cập nhật kiến thức, quy trình xử lý, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.

Liên quan đến quản lý các trường hợp nghi ngờ, lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội yêu cầu bảo đảm dữ liệu hành khách được chuyển kịp thời tới CDC các địa phương để tiếp tục theo dõi, giám sát sau khi hành khách trở về nơi cư trú, tránh nguy cơ bỏ sót ca bệnh trong giai đoạn cao điểm đi lại; công khai số điện thoại đường dây nóng để người dân dễ dàng liên hệ khi cần hỗ trợ y tế.

Ngoài ra, việc rà soát, tổ chức luồng vận chuyển bệnh nhân khoa học, hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo cũng là yêu cầu cấp thiết.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho rằng TP cần sớm rà soát hệ thống bệnh viện gần sân bay, có khoa truyền nhiễm đạt chuẩn, bảo đảm tốt nhất công tác phòng chống dịch.

TP.HCM kiểm tra thân nhiệt toàn bộ hành khách nhập cảnh, siết chặt phòng ngừa virus Nipah

Trong bối cảnh thế giới ghi nhận ca tử vong do virus Nipah và nguy cơ dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể xâm nhập qua đường hàng không, UBND TPHCM đã ban hành kế hoạch phòng, chống dịch trên toàn địa bàn, yêu cầu triển khai đồng bộ các biện pháp giám sát chặt chẽ, đặc biệt tại cửa khẩu.

Theo kế hoạch, toàn bộ hành khách nhập cảnh qua các cảng hàng không và cảng biển trên địa bàn thành phố sẽ được kiểm tra thân nhiệt từ xa nhằm phát hiện sớm các trường hợp sốt hoặc có biểu hiện nghi ngờ. Những người có triệu chứng sẽ được khai thác đầy đủ yếu tố dịch tễ, đặc biệt với trường hợp đến từ hoặc đi qua khu vực có nguy cơ.

Thành phố nhấn mạnh nguyên tắc kiểm soát y tế phải được thực hiện đồng bộ nhưng vẫn bảo đảm thuận lợi cho hoạt động xuất nhập cảnh, tránh gây ách tắc trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026.

Không chỉ dừng ở cửa khẩu, hệ thống giám sát cộng đồng cũng được kích hoạt nhằm phát hiện sớm ca nghi ngờ và người tiếp xúc có nguy cơ. Các đội đáp ứng nhanh cấp thành phố và cấp phường, xã, đặc khu được củng cố để thực hiện điều tra dịch tễ, truy vết, kiểm soát lây nhiễm.

Toàn bộ hệ thống phòng chống dịch được yêu cầu tập huấn lại về giám sát, phát hiện ca bệnh, truy vết và kiểm soát nhiễm khuẩn; đồng thời duy trì giao ban đánh giá tình hình để điều chỉnh phương án ứng phó kịp thời theo diễn biến thực tế.

Ở tuyến điều trị, các cơ sở y tế được yêu cầu rà soát toàn bộ nguồn lực, bảo đảm sẵn sàng nhân lực, thuốc, vật tư, trang thiết bị, phương tiện cách ly và hồi sức.

Công tác tập huấn chuyên môn về chẩn đoán, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn được tăng cường. Hệ thống xét nghiệm được nâng cấp năng lực, sẵn sàng thực hiện PCR và giải trình tự gen khi cần thiết, bảo đảm xác định nhanh tác nhân gây bệnh và báo cáo theo đúng quy định.

Ngành y tế phải thực hiện nghiêm biện pháp phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và người tiếp xúc gần, đồng thời triển khai đồng bộ giải pháp phòng lây nhiễm trong cơ sở khám chữa bệnh. Việc bảo vệ an toàn cho lực lượng tuyến đầu được xem là điều kiện tiên quyết để bảo vệ cộng đồng.

Song song đó, thành phố đẩy mạnh truyền thông nguy cơ dựa trên cơ sở khoa học, hướng dẫn người dân nhận biết sớm dấu hiệu nghi ngờ và chủ động phòng bệnh. Thông tin về dịch được yêu cầu cung cấp kịp thời, thống nhất, tránh gây hoang mang, đặc biệt với người nhập cảnh hoặc trở về từ khu vực có dịch. Các cơ quan chức năng cũng sẽ kiểm soát và xử lý nghiêm thông tin sai lệch.

UBND TPHCM giao Sở Y tế làm đầu mối tham mưu, chỉ đạo thống nhất công tác phòng, chống virus Nipah; tổ chức giám sát dịch tễ tại cửa khẩu và cộng đồng; phân tuyến điều trị, bảo đảm năng lực cách ly và hồi sức. Sở An toàn thực phẩm tăng cường giám sát nguy cơ từ thực phẩm, nhất là sản phẩm nguồn gốc động vật; kiểm tra điều kiện an toàn tại chợ và bếp ăn tập thể.

Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch được yêu cầu điều chỉnh hoạt động tập trung đông người phù hợp diễn biến dịch; hướng dẫn cơ sở lưu trú và doanh nghiệp du lịch thực hiện biện pháp phòng dịch, đặc biệt với khách quốc tế từ vùng nguy cơ. Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp tăng cường giám sát dịch trong doanh nghiệp, yêu cầu báo cáo ngay khi phát hiện ca nghi ngờ. Chính quyền phường, xã, đặc khu phát huy mạng lưới cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, duy trì đội đáp ứng nhanh sẵn sàng xử lý tình huống.

Virus Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu. Trong bối cảnh giao thương, du lịch gia tăng mạnh dịp Tết, việc chủ động siết chặt kiểm soát từ sớm được xem là giải pháp then chốt để bảo vệ an toàn y tế cho hơn 10 triệu dân thành phố và du khách.

Kế hoạch lần này cho thấy TPHCM lựa chọn cách tiếp cận chủ động, dự phòng từ xa, đặt mục tiêu phát hiện sớm, khoanh vùng nhanh và xử lý triệt để ngay từ ca nghi ngờ đầu tiên, nhằm không để dịch bệnh có cơ hội lan rộng trong cộng đồng.

Viêm tụy cấp sau chuỗi nhậu tất niên

Ông Tiến (48 tuổi, TP.HCM) nhập viện với tình trạng viêm tụy cấp hoại tử nguy kịch, phải điều trị hồi sức tích cực nhiều ngày. Người bệnh được đưa vào viện trong tình trạng đau bụng dữ dội vùng thượng vị, nôn ói liên tục, cơ thể mệt lả.

Người nhà cho biết một tuần trước khi nhập viện, ông Tiến Liên tục tham gia các buổi liên hoan tất niên cuối năm, gần như ngày nào cũng uống rượu bia. Ngoài ra, các bữa ăn chủ yếu xoay quanh những món nhiều đạm và chất béo như nội tạng động vật, đồ chiên rán, hải sản, đặc biệt là hàu.

Cơn đau bụng ban đầu chỉ âm ỉ nhưng nhanh chóng tăng dần về cường độ, kèm theo nôn ói nhiều, không ăn uống được. Ông Tiến được đưa đến bệnh viện trong tình trạng đau và ói dữ dội và kéo dài.

Sau khi thăm khám và khai thác bệnh sử, BS.CKI Dương Phạm Văn Thanh, Khoa Cấp cứu, nghĩ nhiều đến khả năng viêm tụy cấp và chỉ định làm các xét nghiệm cần thiết cùng chụp CT Scan vùng bụng.

Kết quả cho thấy men tụy trong máu là 729 U/L, cao gấp hơn 12 lần bình thường; triglycerid máu lên tới 81,7 mmol/L, vượt 48 lần ngưỡng bình thường (dưới 1,7 mmol/L). Hình ảnh CT Scan ghi nhận tụy phù nề, hoại tử, viêm lan rộng quanh tụy.

Bác sỹ Thanh chẩn đoán viêm tụy hoại tử do tăng triglycerid máu trên nền béo phì và đái tháo đường type 2. Theo bác sỹ Thanh, việc uống rượu bia liên tục kết hợp ăn nhiều thực phẩm giàu đạm, chất béo trong thời gian ngắn được xác định là yếu tố trực tiếp gây rối loạn chuyển hóa mỡ trong máu, khiến triglycerid tăng vọt, kích hoạt phản ứng viêm dữ dội tại tụy.

Tình trạng bệnh diễn tiến nhanh theo chiều hướng xấu, bụng chướng căng, người bệnh xuất hiện suy thận cấp, lượng nước tiểu giảm, các chỉ số viêm trong máu tăng cao, buộc phải chuyển đến khoa Hồi sức tích cực và Chống độc (ICU) để điều trị chuyên sâu. Ê-kíp ICU quyết định thay huyết tương nhằm loại bỏ nhanh lượng triglycerid “đặc quánh” trong máu.

Huyết tương tách ra có màu vàng đục, phản ánh rõ mức độ rối loạn mỡ máu nguy hiểm. Sau thay huyết tương, nồng độ triglycerid giảm mạnh từ 81,7 mmol/L xuống còn khoảng 5,1 mmol/L, giúp hạn chế tổn thương tụy tiếp diễn.

Tuy nhiên, người bệnh vẫn còn đau bụng nhiều, bụng chướng căng, chưa có nước tiểu, chức năng thận tiếp tục xấu hơn và phản ứng viêm toàn thân chưa được kiểm soát. Ê-kíp hồi sức buộc phải tiến hành lọc máu liên tục trong nhiều ngày để hỗ trợ thận và giảm tình trạng viêm.

Sau khoảng 10 ngày điều trị tích cực, tình trạng người bệnh dần cải thiện, bụng bớt chướng, có nước tiểu trở lại, cơn đau giảm. Ông Tiến sau đó được chuyển sang khoa Nội Tiêu hóa để tiếp tục theo dõi và điều trị, trước khi xuất viện trong tình trạng ổn định.

Theo BS.CKI Đinh Tuấn Vinh, khoa ICU, viêm tụy cấp là bệnh lý nguy hiểm với diễn tiến khó lường. Đây là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột, xảy ra khi các men tiêu hóa của tụy không được bài tiết đúng đường để tiêu hóa thức ăn mà tự kích hoạt ngay trong nhu mô tụy,. Khi cơ chế này bị rối loạn, các men tụy trở thành tác nhân tự phá hủy mô tụy, gây đau bụng dữ dội, phản ứng viêm toàn thân và hàng loạt biến chứng nguy hiểm.

Ở Việt Nam, nguyên nhân viêm tụy thường gặp nhất là sỏi mật, tiếp theo là rượu bia và tăng triglycerid máu. Những người có sẵn các yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, nếu uống rượu bia liên tục và ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm, chất béo trong các dịp liên hoan, nguy cơ viêm tụy cấp tăng lên rõ rệt, thậm chí chỉ sau vài ngày.

Bác sỹ Vinh cho biết các trường hợp viêm tụy cấp nặng có thể phải lọc máu, thở máy, phải phẫu thuật nếu xuất hiện biến chứng chảy máu hoặc nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí tử vong.

Nguy hiểm hơn, viêm tụy cấp tái diễn nhiều lần có thể tiến triển thành viêm tụy mạn, khiến tụy mất dần chức năng tiêu hóa và nội tiết, dẫn đến kém hấp thu, suy dinh dưỡng và đái tháo đường phải điều trị insulin suốt đời. Bác sỹ khuyến cáo người dân cần đặc biệt thận trọng trong mùa lễ Tết và các đợt liên hoan cuối năm. Rượu bia kết hợp ăn uống quá mức không chỉ gây hại gan mà còn có thể kích hoạt những biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều, tuyệt đối không chủ quan hay tự điều trị tại nhà, mà cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.