Gánh họa khi uống thuốc điều trị gout không đúng chỉ định

Chỉ sau hơn 5 tuần sử dụng thuốc điều trị gout chứa hoạt chất Allopurinol theo chỉ định, chị Thúy (48 tuổi) bất ngờ xuất hiện các mảng ban đỏ rải rác ở tay và ngực kèm ngứa nhẹ. Cho rằng đây chỉ là phản ứng dị ứng thông thường, chị tự theo dõi tại nhà mà không đến cơ sở y tế.

Ảnh minh họa.

Ít ngày sau, các tổn thương lan nhanh khắp cơ thể. Da nóng rát, vùng mắt sưng phù, các mảng đỏ ngày càng dày đặc khiến chị phải nhập viện cấp cứu tại bệnh viện địa phương. Dù được điều trị trong 10 ngày, tình trạng cải thiện rất ít nên chị tiếp tục được chuyển đến viện.

BS.CKI Trần Thị Thanh Tuyền, chuyên khoa miễn dịch lâm sàng khi thăm khám cho chị Thúy cho biết, thời điểm nhập viện, bệnh nhân vẫn còn nhiều sang thương da đỏ ngứa, loét nặng ở miệng và lưỡi khiến việc ăn uống gần như không thể thực hiện. Trước đó, chị Thúy còn xuất hiện khó thở và sưng mắt do phản ứng dị ứng diễn tiến nặng.

Theo bác sỹ Tuyền, dị ứng thuốc không chỉ gây nổi ban hay ngứa thông thường mà ở một số trường hợp có thể dẫn đến tổn thương da và niêm mạc diện rộng, phản ứng viêm toàn thân, khó thở, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Nguy cơ này thường phức tạp hơn ở những người mắc nhiều bệnh nền hoặc phải sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc.

Chị Thúy vốn có tiền sử đái tháo đường, gan nhiễm mỡ và đã điều trị các bệnh mạn tính bằng nhiều loại thuốc trong thời gian dài mà chưa từng ghi nhận phản ứng bất thường.

Gần đây, khi phát hiện nồng độ axit uric trong máu tăng cao, chị được kê thêm thuốc điều trị gout chứa hoạt chất Allopurinol sử dụng hằng ngày. Chính sau khoảng 5 tuần điều trị, phản ứng dị ứng mới xuất hiện và nhanh chóng diễn tiến nghiêm trọng.

Do người bệnh đồng thời mắc đái tháo đường, gan nhiễm mỡ và đang sử dụng nhiều loại thuốc điều trị bệnh nền, quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn. Các bác sỹ phải vừa kiểm soát phản ứng dị ứng thuốc, vừa theo dõi chặt chẽ nguy cơ tăng đường huyết, tổn thương gan cũng như phòng ngừa nhiễm trùng. Bệnh nhân được điều trị bằng corticoid, thuốc ức chế miễn dịch kết hợp chăm sóc tổn thương da và hỗ trợ dinh dưỡng.

BS.CKI Trần Thị Thanh Tuyền cho biết corticoid là nhóm thuốc thường được sử dụng để kiểm soát các phản ứng viêm và dị ứng nặng. Tuy nhiên, ở người mắc đái tháo đường, việc sử dụng thuốc phải được tính toán rất thận trọng để tránh làm tăng đường huyết. Trong khi đó, tình trạng gan nhiễm mỡ cũng đòi hỏi bác sỹ cân nhắc kỹ lưỡng khi lựa chọn và điều chỉnh thuốc nhằm hạn chế ảnh hưởng đến chức năng gan.

Không chỉ vậy, khi da và niêm mạc bị tổn thương trên diện rộng, hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể suy giảm, người bệnh rất dễ mất nước, suy kiệt và đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Vì vậy, ngoài kiểm soát phản ứng dị ứng, bác sỹ còn phải theo dõi sát diễn biến toàn thân và các bệnh nền để hạn chế tối đa biến chứng.

Bác sỹ cho hay, dị ứng có thể xảy ra với nhiều nhóm thuốc khác nhau, kể cả những thuốc điều trị bệnh mạn tính được kê đúng chỉ định. Trong nhiều trường hợp, người bệnh không dị ứng với toàn bộ thuốc mà chỉ phản ứng với một thành phần hoặc hoạt chất nhất định.

Mức độ phản ứng phụ thuộc vào cơ địa, tình trạng miễn dịch, số lượng thuốc sử dụng cùng lúc cũng như sự tích lũy dị nguyên sau một thời gian điều trị. Do đó, không phải tất cả người dùng thuốc điều trị gout đều gặp dị ứng và người bệnh cũng không nên tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sỹ.

Bác sỹ cho biết phản ứng dị ứng thuốc có thể xuất hiện rất sớm, chỉ sau 1-6 giờ dùng thuốc, nhưng cũng có trường hợp khởi phát muộn sau nhiều ngày hoặc nhiều tuần.

Đáng lo ngại là Hội chứng DRESS - một dạng dị ứng thuốc muộn nghiêm trọng. Đây là phản ứng miễn dịch có thể kéo dài, không chỉ gây tổn thương ngoài da mà còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như gan, thận, phổi, thậm chí dẫn đến suy tạng mạn tính hoặc các bệnh tự miễn về sau. Vì vậy, ngay cả khi giai đoạn cấp tính đã qua, người bệnh vẫn cần được theo dõi sát diễn tiến của ban đỏ và chức năng các cơ quan.

Một số người dù từng sử dụng thuốc an toàn trong quá khứ vẫn có thể xuất hiện dị ứng ở những lần dùng sau. Nguy cơ này thường cao hơn ở người có cơ địa dị ứng, mắc nhiều bệnh mạn tính, sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc hoặc có chức năng gan, thận suy giảm làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa thuốc.

BS.CKI Trần Thị Thanh Tuyền khuyến cáo, người có cơ địa dị ứng, đang sử dụng nhiều loại thuốc hoặc mắc các bệnh nền mạn tính cần được theo dõi chặt chẽ trong quá trình điều trị.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nổi ban đỏ lan nhanh, ngứa dữ dội, sưng mắt, lở loét miệng, đau rát da hoặc sốt sau khi uống thuốc, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay. Việc tiếp tục sử dụng thuốc hoặc tự mua thuốc điều trị tại nhà có thể khiến phản ứng dị ứng trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan và làm tăng nguy cơ đe dọa tính mạng.

Thuốc trúng đích thế hệ mới mở thêm cơ hội cho bệnh nhân ung thư vú giai đoạn cuối

Bà Dung, 65 tuổi được phát hiện mắc ung thư vú phải giai đoạn 4 từ năm 2023. Bệnh thuộc thể thụ thể nội tiết âm tính, HER2 dương tính và đã di căn xương. Trong suốt quá trình điều trị, dù lần lượt áp dụng 5 phác đồ khác nhau, bệnh vẫn liên tục tiến triển.

Đến cuối tháng 3/2026, tình trạng chuyển biến nghiêm trọng. Người bệnh xuất hiện mệt nhiều, khó thở, phù nề vùng mặt và hai tay, tổn thương vùng ngực loét lan rộng, chảy nhiều dịch mủ kèm nhiễm trùng nặng. Khi nhập viện cấp cứu tại viện, bà được chẩn đoán ung thư vú phải giai đoạn cuối, di căn xương, tràn dịch màng phổi và nhiễm trùng nặng vùng da thành ngực.

Trước mắt, các bác sỹ tập trung kiểm soát tình trạng nhiễm trùng bằng kháng sinh, kháng viêm, chăm sóc tổn thương da kết hợp hỗ trợ dinh dưỡng. Người bệnh cũng được xạ trị giảm nhẹ với liều 3 Gy trong 4 phân liều tại vùng thành ngực bị viêm loét nhằm giảm triệu chứng.

Song song với điều trị triệu chứng, các bác sỹ tiến hành hội chẩn đa chuyên khoa và xác định người bệnh thuộc nhóm ung thư vú HER2 dương tính. Từ đó, các bác sỹ quyết định sử dụng Trastuzumab Deruxtecan - thuốc liên hợp kháng thể và thuốc (Antibody Drug Conjugate - ADC) thế hệ mới.

Theo BS.CKI Nguyễn Tường Vân, bác sỹ trực tiếp điều trị cho bà Dung cho hay, Trastuzumab Deruxtecan hoạt động theo cơ chế rất đặc hiệu. Phần kháng thể sẽ nhận diện và gắn vào thụ thể HER2 trên bề mặt tế bào ung thư. Sau khi đi vào bên trong tế bào, thuốc giải phóng hoạt chất hóa trị có độc tính mạnh, phá hủy DNA và tiêu diệt tế bào ác tính.

Điểm nổi bật của thuốc là hệ thống "khóa" đặc biệt giúp hoạt chất hóa trị luôn gắn chặt với kháng thể trong suốt quá trình lưu thông trong máu, hạn chế tối đa hiện tượng rò rỉ thuốc vào tuần hoàn. Nhờ đó, các tế bào lành được bảo vệ tốt hơn, đồng thời giảm đáng kể các tác dụng phụ so với hóa trị truyền thống.

"Chất khóa này chỉ bị phá vỡ khi tế bào ung thư hấp thu thuốc. Lúc đó toàn bộ hoạt chất mới được giải phóng để tiêu diệt khối u từ bên trong", bác sỹ Vân giải thích.

Sau 4 chu kỳ điều trị, các kết quả cận lâm sàng cho thấy bà Dung đáp ứng tốt với thuốc. Kích thước các tổn thương giảm rõ rệt, vùng cổ và ngực giảm sưng nề khoảng 80%, người bệnh không còn khó thở, có thể ăn uống và vận động trở lại.

Trong quá trình điều trị, bà xuất hiện một số tác dụng phụ như buồn nôn và tiêu chảy trong vài ngày đầu sau truyền thuốc. Tuy nhiên, các triệu chứng đều được kiểm soát hiệu quả bằng thuốc hỗ trợ và theo dõi sát. Hiện bà tiếp tục được truyền thuốc định kỳ mỗi 3 tuần.

Theo BS.CKI Nguyễn Tường Vân, HER2 (Human Epidermal Growth Factor Receptor 2) là loại protein có vai trò điều hòa sự phát triển và tồn tại của tế bào. Khi protein này biểu hiện quá mức, tế bào ung thư vú sẽ tăng sinh nhanh hơn, nguy cơ tái phát và di căn cũng cao hơn so với nhiều thể ung thư khác.

Những trường hợp có biểu hiện HER2 cao hơn bình thường được gọi là ung thư vú HER2 dương tính, trong khi các trường hợp có lượng HER2 thấp hoặc không có được xếp vào nhóm HER2 thấp hoặc HER2 âm tính.

Hiện nay, Trastuzumab Deruxtecan đã được mở rộng chỉ định cho cả nhóm người bệnh HER2 dương tính cũng như HER2 thấp hoặc cực thấp.

Theo bác sỹ Vân, thuốc đã được phê duyệt sử dụng tại hơn 65 quốc gia trên thế giới trong điều trị ung thư vú không còn khả năng phẫu thuật hoặc đã di căn. Nhiều nghiên cứu cho thấy phương pháp này giúp kéo dài thời gian sống không bệnh tiến triển, cải thiện tỷ lệ sống còn, kể cả ở những bệnh nhân đã có di căn não.

Tại Việt Nam, Trastuzumab Deruxtecan được nhập khẩu theo chương trình đáp ứng nhu cầu điều trị đặc biệt và được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp phép. Từ tháng 1/2026, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã triển khai sử dụng thuốc trong điều trị cho người bệnh ung thư vú phù hợp chỉ định.

Các chuyên gia cho rằng sự ra đời của các thuốc trúng đích thế hệ mới, đặc biệt nhóm ADC, đang mở thêm lựa chọn điều trị cho những bệnh nhân ung thư vú tiến triển hoặc di căn sau nhiều lần thất bại với các phác đồ trước đó. Bên cạnh việc kéo dài thời gian sống, mục tiêu quan trọng hơn là cải thiện chất lượng cuộc sống, giúp người bệnh giảm triệu chứng, duy trì sinh hoạt và có thêm cơ hội đồng hành cùng gia đình trong hành trình chống chọi với bệnh tật.

Tăng gần 30 kg sau một năm, người đàn ông 29 tuổi phát hiện tổn thương tiền ung thư thực quản

Những cơn ợ chua, nóng rát sau xương ức ban đầu chỉ xuất hiện sau những bữa ăn no nên anh Hùng (29 tuổi) không quá để tâm. Thế nhưng chỉ sau vài tháng, triệu chứng ngày càng dày hơn, kèm nghẹn, khó nuốt, khàn tiếng và đau tức ngực khiến anh phải đến bệnh viện kiểm tra.

Kết quả khiến người đàn ông không khỏi bất ngờ khi được xác định mắc Barrett thực quản - tổn thương tiền ung thư xuất phát từ tình trạng trào ngược dạ dày thực quản kéo dài.

Theo chia sẻ của người bệnh, áp lực công việc lớn khiến anh duy trì lối sống thiếu khoa học trong thời gian dài. Hầu hết các bữa ăn đều là thức ăn nhanh hoặc thực phẩm chế biến sẵn. Nhiều ngày, anh gộp bữa sáng và bữa trưa thành một để tranh thủ làm việc, thường xuyên uống nhiều cà phê và hút thuốc lá nhằm giữ tỉnh táo.

Sau hơn một năm với chế độ sinh hoạt này, cân nặng của anh tăng từ 68 kg lên 95 kg, tức tăng gần 30 kg và rơi vào tình trạng béo phì.

Khoảng ba tháng trước khi nhập viện, anh bắt đầu bị ợ nóng, ợ chua. Ban đầu triệu chứng chỉ xuất hiện sau bữa ăn nhưng sau đó xảy ra hằng ngày với tần suất 2-3 lần, kèm cảm giác nóng rát vùng ngực. Tình trạng tiếp tục nặng lên với biểu hiện nghẹn khi ăn, khó nuốt, khàn tiếng, đau tức ngực, buồn nôn và đôi khi nôn ra dịch màu như bã cà phê.

Kết quả nội soi thực quản - dạ dày tại viện cho thấy người bệnh bị loét thực quản diện rộng và trào ngược dạ dày thực quản độ B. Do vùng niêm mạc tổn thương có kích thước lớn hơn 3 cm, các bác sỹ chỉ định sinh thiết.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định anh mắc Barrett thực quản - biến chứng của trào ngược dạ dày thực quản kéo dài. Đây là tình trạng các tế bào niêm mạc thực quản bị biến đổi thành dạng tương tự niêm mạc ruột, được xem là tổn thương tiền ung thư, làm tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Người bệnh được chỉ định nội soi can thiệp để khoanh vùng và cắt bỏ các tế bào tổn thương. Song song với đó, các bác sỹ xây dựng kế hoạch giảm cân tích cực nhằm kiểm soát tình trạng trào ngược. Thời điểm này, anh Hùng được xác định béo phì độ II, lượng mỡ nội tạng cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn, tỷ lệ mỡ cơ thể gần 50%.

TS.Lâm Văn Hoàng, chuyên khoa nội tiết - đái tháo đường cho biết, nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Khi niêm mạc thực quản liên tục bị axit dạ dày tấn công trong thời gian dài, các tế bào tại đây có thể biến đổi thành dạng giống niêm mạc ruột, hình thành Barrett thực quản.

Theo bác sỹ Hoàng, một số nghiên cứu cho thấy chỉ cần tăng trên 5 kg trong vòng một năm đã có thể làm nguy cơ xuất hiện các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản tăng gấp 2,7 lần. Đây là bệnh lý rất phổ biến, ảnh hưởng tới khoảng một phần ba dân số nói chung và lên tới 70% người béo phì nặng.

Không chỉ dừng lại ở triệu chứng khó chịu, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy béo phì liên quan mật thiết với các biến chứng nguy hiểm của trào ngược kéo dài như viêm thực quản ăn mòn, Barrett thực quản và ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Bác sỹ Hoàng phân tích, ở người béo phì thường tồn tại nhiều rối loạn sinh lý như rối loạn vận động thực quản, suy giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới, tăng nguy cơ thoát vị hoành, tăng áp lực trong ổ bụng và dạ dày, thay đổi các hormone do mô mỡ tiết ra như adiponectin và leptin. Những yếu tố này phối hợp với nhau làm tăng nguy cơ hình thành Barrett thực quản và thúc đẩy quá trình tiến triển thành ung thư.

Bên cạnh tình trạng thừa cân, các thói quen sinh hoạt thiếu khoa học cũng góp phần khiến bệnh diễn tiến nhanh hơn. Theo chuyên gia, ăn quá nhanh khiến thức ăn không được trộn đều với nước bọt, buộc dạ dày phải co bóp mạnh và tiết nhiều axit hơn để tiêu hóa. Điều này làm gia tăng nguy cơ đầy hơi và trào ngược axit.

Ngoài ra, việc ít vận động, nằm ngay sau ăn, ăn uống không đúng giờ, vừa ăn vừa làm việc hoặc thường xuyên căng thẳng đều là những yếu tố thúc đẩy bệnh trào ngược dạ dày thực quản khởi phát hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt ở người trẻ.

Để kiểm soát bệnh, bác sỹ xây dựng cho anh Hùng một phác đồ giảm cân cá thể hóa. Ngoài sử dụng thuốc hỗ trợ giảm cảm giác thèm ăn, tăng cảm giác no, người bệnh được chuyên gia dinh dưỡng tư vấn chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, những thực phẩm có tính kiềm như yến mạch, rau lá xanh đậm, các loại đậu và hạt giúp trung hòa bớt lượng axit trong dạ dày, hạn chế tổn thương niêm mạc thực quản và góp phần kiểm soát tình trạng co thắt do trào ngược.

Ngược lại, người bệnh cần hạn chế các thực phẩm có tính axit cao như cam, quýt, dứa, giấm; đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, chiên rán; bánh kẹo ngọt; đồ uống có ga và rượu bia. Bên cạnh đó, nên chia nhỏ bữa ăn, tránh ăn quá no, ăn chậm, nhai kỹ, không vừa ăn vừa làm việc, không nằm hoặc cúi gập người ngay sau ăn, bỏ thuốc lá và duy trì đi bộ hoặc ngồi nghỉ khoảng 30 phút sau bữa ăn.

Sau ba tháng kiên trì điều trị và tái khám định kỳ mỗi tháng, anh Hùng đã giảm được 14 kg. Các triệu chứng ợ nóng, ợ chua và đau tức vùng ngực cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, người bệnh vẫn phải nội soi thực quản định kỳ để theo dõi nguy cơ tiến triển của Barrett thực quản.

TS.Lâm Văn Hoàng khuyến cáo, trào ngược dạ dày thực quản không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm loét thực quản, Barrett thực quản và ung thư thực quản nếu không được phát hiện sớm.

Với người thừa cân, chỉ cần giảm từ 5-10% trọng lượng cơ thể cũng có thể cải thiện đáng kể triệu chứng trào ngược và góp phần giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.