Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, trên địa bàn hiện có 72.581 phòng, căn nhà ở cho thuê thuộc nhiều loại hình khác nhau. Trong đó, quỹ nhà ở xã hội cho thuê đạt 10.056 căn, gồm 4.855 căn thuộc quỹ nhà ở cho thuê và 5.201 căn thuộc các dự án nhà ở xã hội hoàn thành từ năm 2020 đến nay.

Bên cạnh đó, thành phố hiện có 2.096 phòng, căn nhà lưu trú công nhân, bao gồm các dự án trong khu công nghiệp và quỹ nhà do Quỹ Phát triển nhà ở TP.HCM quản lý.

Tuy nhiên, theo Sở Xây dựng, thành phố vẫn chưa có đủ cơ sở để xác định chính xác nhu cầu và chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê trong giai đoạn tới. Do đó, cơ quan này đang tiếp tục triển khai điều tra xã hội học nhằm đánh giá thực trạng và nhu cầu thuê nhà của các nhóm đối tượng trên địa bàn.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng cho rằng hành lang pháp lý đối với phát triển nhà ở cho thuê vẫn còn nhiều khoảng trống. Các quy định hiện hành mới tập trung vào nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở thương mại cho thuê, trong khi chưa có cơ chế, chính sách đủ mạnh để khuyến khích hình thành quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn.

Để hoàn thành mục tiêu phát triển nhà ở xã hội và đáp ứng nhu cầu về chỗ ở của người lao động, công nhân và cán bộ, Sở Xây dựng kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, tham mưu Chính phủ sớm hoàn thiện khung chính sách cho phân khúc nhà ở cho thuê.

TP.HCM đề xuất nhiều cơ chế đặc thù phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội.

Trong đó, đáng chú ý là Sở Xây dựng kiến nghị áp dụng các ưu đãi mạnh về tài chính, bao gồm miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp trong suốt thời gian khai thác dự án cho thuê. Cụ thể, Sở Xây dựng kiến nghị ban hành gói tín dụng ưu đãi riêng cho phát triển nhà ở xã hội cho thuê, nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho thuê, phù hợp với đặc thù các dự án có thời gian thu hồi vốn dài, với mức lãi suất ổn định khoảng 3 - 4%/năm hoặc lãi suất vay cao hơn lãi suất huy động từ 1,5 - 2%/năm; thời gian vay trung và dài hạn từ 15 - 20 năm; thời gian ân hạn 3 năm.

Cơ quan này cũng kiến nghị hỗ trợ khoảng 70% - 80% lãi suất vay thương mại trong giai đoạn đầu tư và khai thác dự án, đặc biệt trong 10 năm đầu kể từ thời điểm đưa dự án vào vận hành.

Đối với nhà lưu trú công nhân, thành phố đề xuất cho phép các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, kể cả không phải doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu công nghiệp, được thuê đất trong khu công nghiệp để đầu tư xây dựng nhà ở cho người lao động.

Đáng chú ý, TP.HCM kiến nghị cho phép các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại dành từ 50% quỹ nhà trong dự án để cho thuê được hưởng cơ chế ưu đãi tương tự dự án nhà ở xã hội. Đây được xem là giải pháp nhằm thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn.

Về nguồn vốn, Sở Xây dựng đề xuất xây dựng gói tín dụng ưu đãi riêng cho nhà ở xã hội cho thuê, nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho thuê với mức lãi suất ổn định khoảng 3-4%/năm, hoặc cao hơn lãi suất huy động từ 1,5-2%/năm. Thời hạn vay được đề xuất kéo dài từ 15-20 năm, kèm thời gian ân hạn 3 năm.

Cơ quan này cũng kiến nghị Nhà nước hỗ trợ từ 70-80% lãi suất vay thương mại trong giai đoạn đầu tư và khai thác dự án, đặc biệt trong 10 năm đầu kể từ khi dự án đi vào vận hành.

Về quy hoạch, TP.HCM đề xuất trường hợp quy hoạch chung đã xác định khu vực phù hợp phát triển nhà ở thì cơ quan có thẩm quyền được căn cứ vào quy hoạch chung để xác định các chỉ tiêu dân số, quy hoạch, kiến trúc và hạ tầng, làm cơ sở lựa chọn chủ đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.

Đối với đất đai, thành phố kiến nghị cho phép UBND cấp tỉnh được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư thực hiện dự án nhà ở trên các khu đất có một phần hoặc toàn bộ diện tích do Nhà nước quản lý, hoặc các khu đất phù hợp quy hoạch phát triển nhà ở mà không phải thực hiện các thủ tục đấu giá quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất hay đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Về thủ tục đầu tư, sau khi được lựa chọn, chủ đầu tư sẽ thực hiện thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc xin cấp giấy phép xây dựng theo quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội.