Nhà ở xã hội và nhà cho thuê sẽ không bị đẩy ra các khu vực xa trung tâm mà được tích hợp trong các khu đô thị hỗn hợp có trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, chợ, không gian văn hóa thể thao, cây xanh và kết nối giao thông công cộng. Ảnh: Lê Toàn.

Không tùy tiện chuyển mục đích quỹ đất phục vụ an sinh

Tại chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” tháng 7/2026 với chủ đề “Quy hoạch tổng thể TP.HCM - Tầm nhìn 100 năm”, do Thường trực HĐND TP.HCM tổ chức, vấn đề nhà ở xã hội và nhà ở giá phù hợp tiếp tục là một trong những nội dung được cử tri đặc biệt quan tâm.

Trả lời câu hỏi của cử tri về phương án phân bổ quỹ đất cho nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ tại các cực đô thị mới và khu công nghiệp, ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho rằng, nhà ở cùng với giáo dục và y tế là những cấu phần hạ tầng xã hội cốt lõi, phải được đặt song hành với hạ tầng kinh tế và hạ tầng kỹ thuật trong quá trình quy hoạch đô thị.

Ông Phạm Bình An chỉ ra, thị trường bất động sản hiện nay chủ yếu dành cho nhà đầu tư với khoảng 70% nguồn cung nhà ở thương mại nhưng giá rất cao, nằm ngoài tầm với của đa số người lao động. Trong khi đó, đây lại là đối tượng chính có nhu cầu rất lớn về nhà ở.

Vì vậy, quy hoạch phải giải quyết bài toán không chỉ tối ưu về tiếp cận hạ tầng cho người dân mà còn góp phần giải quyết nhà ở cho đa số. Theo đó, quy hoạch sẽ dành một quỹ đất rất rõ ràng cho nhà ở xã hội, nhà ở giá phù hợp để bán, cho thuê, và thuê mua.

Các khu vực được ưu tiên bố trí loại hình nhà ở này gồm các cực đô thị mới, khu công nghiệp, trung tâm logistics, khu đổi mới sáng tạo và các khu vực quanh các nhà ga metro, đường sắt đô thị, bến xe và cảng. Đây là những nơi tập trung đông người dân và việc làm. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc, giúp người dân giảm chi phí đi lại, giảm áp lực giao thông và nâng cao chất lượng sống.

Đáng chú ý, nhà ở xã hội và nhà cho thuê sẽ không bị đẩy ra các khu vực xa trung tâm mà được tích hợp trong các khu đô thị hỗn hợp có trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, chợ, không gian văn hóa thể thao, cây xanh và kết nối giao thông công cộng. Định hướng này cũng được áp dụng đối với các chương trình tái định cư nhằm bảo đảm người dân được tiếp cận môi trường sống có chất lượng tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Tuy nhiên, chỉ bố trí quỹ đất thôi là chưa đủ, ông Phạm Bình An cho biết Thành phố sẽ triển khai nhiều cơ chế ưu đãi để thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội, bao gồm hỗ trợ thủ tục đầu tư, miễn giảm tiền sử dụng đất và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Trong quá trình triển khai quy hoạch phân khu, quy hoạch đô thị và chương trình phát triển nhà ở, các chỉ tiêu về diện tích nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, trường học, y tế và không gian công cộng sẽ được kiểm soát chặt chẽ. Đồng thời, thành phố cũng xây dựng cơ chế giám sát nhằm bảo đảm quỹ đất phục vụ an sinh không bị chuyển đổi mục đích tùy tiện.

“Đây là cam kết của chính quyền nhằm đảm bảo an sinh lâu dài cho lực lượng lao động đang đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của thành phố”, ông Bình An nói thêm.

Ông Hoàng Tùng, Trưởng Ban Đô thị HĐND TP.HCM cho biết thêm, thành phố đang đặt mục tiêu xây dựng khoảng 200.000 căn nhà ở xã hội trong nhiệm kỳ hiện nay. Đây được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân trong bối cảnh đô thị tiếp tục mở rộng và thu hút lao động.

Đô thị TOD phải lấy con người làm trung tâm 

Theo thuyết minh dự thảo quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm cho thấy, không gian đô thị của TP.HCM chuyển từ mô hình đô thị đơn tâm truyền thống sang mô hình siêu đô thị đa cực, trong đó khu vực trung tâm hiện hữu tiếp tục giữ vai trò là trung tâm hành chính, tài chính quốc tế, thương mại, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của toàn Thành phố.

Các cực phát triển được kết nối bằng hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức hiện đại. Đồng thời phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được xác định là định hướng chủ đạo nhằm hình thành các trung tâm đô thị mật độ cao xung quanh các đầu mối giao thông lớn, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và xây dựng đô thị phát thải thấp.

Đáng chú ý, đơn vị tư vấn quy hoạch đề xuất lồng ghép các yếu tố xã hội, bình đẳng giới và hòa nhập (GEDSI) vào chiến lược phát triển TOD. Theo đó, một đô thị TOD văn minh phải lấy con người làm trung tâm, đảm bảo triết lý tăng trưởng bao trùm, không để bất kỳ nhóm xã hội nào bị tổn thương hay bị gạt ra ngoài lề của sự phát triển hạ tầng.

Một trong những nội dung quan trọng là chính sách an sinh nhà ở. Đơn vị tư vấn đề xuất ưu tiên dành tỷ lệ quỹ đất nhất định để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ hoặc triển khai các chương trình hỗ trợ thuê nhà cho người lao động thu nhập thấp trong phạm vi từ 400 m đến 1.000 m quanh các nhà ga metro. Đồng thời ngăn chặn triệt để tình trạng đầu cơ bất động sản đẩy người nghèo ra xa các trục giao thông công cộng.

Bên cạnh đó, các dự án TOD cũng được yêu cầu ưu tiên tái định cư tại chỗ thân thiện. Người dân thuộc diện giải tỏa mặt bằng phục vụ dự án TOD được ưu tiên tái định cư ngay tại các block chung cư thuộc vùng ảnh hưởng của chính nút TOD đó nhằm duy trì sinh kế ổn định và cấu trúc cộng đồng lâu đời.