Hiệu ứng “frontloading” dần suy yếu

Lo ngại kịch bản bất ổn dưới nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, từ cuối năm 2024 và đầu năm 2025, các nhà nhập khẩu cá tra của Mỹ đã tăng tích trữ hàng hóa. Đặc biệt, kể từ khi Mỹ công bố hoãn thời gian áp dụng thuế quan đối ứng 90 ngày, hoạt động tích trữ hàng hóa của các nhà nhập khẩu Mỹ tiếp tục gia tăng, dẫn tới giá cước vận chuyển các tuyến chính từ Trung Quốc đi Mỹ tăng cao, hoạt động tích trữ hàng hóa sôi động trở lại.

Bà Chế Thị Mai Trang, Trưởng phòng Phân tích ngành hàng công nghiệp (Công ty Chứng khoán TP.HCM) cho rằng, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong quý II/2025 sẽ vẫn tăng trưởng mạnh nhờ hiện tượng “frontloading” tiếp diễn, khi các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất hàng vào Mỹ để tránh thời hạn áp thuế đối ứng và hàng hóa Việt Nam vẫn có sức cạnh tranh trên thị trường nước này.

Được biết, frontloading là một chiến lược trong lĩnh vực vận chuyển và logistics, trong đó hoạt động nhập khẩu được đẩy nhanh hơn trước các thay đổi không mong muốn như thuế quan tăng lên, hay lao động đình công. Điều này đảm bảo hàng hóa đến đúng thời gian, không bị gián đoạn và doanh nghiệp có thể tránh được những rủi ro và chi phí phát sinh, tối ưu hóa chi phí vận chuyển.

Thực tế, đối với Công ty Vĩnh Hoàn - đơn vị xuất khẩu cá tra lớn vào Mỹ, cũng có dấu hiệu tăng mạnh xuất khẩu. Trong đó, quý IV/2024 ghi nhận doanh thu tăng 34,1%, lên 3.205,8 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế tăng 386,9%, lên 440,6 tỷ đồng. Quý I/2025 tiếp tục ghi nhận lợi nhuận tăng 11,8%, lên 211,33 tỷ đồng.

Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2025, bà Nguyễn Ngô Vi Tâm, Tổng giám đốc Vĩnh Hoàn nhận định, nhiều đơn vị đang tranh thủ đẩy hàng trước khi thuế mới có hiệu lực, còn các thị trường khác vẫn ổn định. Trong đó, thách thức lớn nhất hiện tại là thiếu cá đủ kích thước do nguồn cung hạn chế.

Tuy nhiên, tình hình có dấu hiệu đảo chiều trong báo cáo doanh thu của Vĩnh Hoàn gần đây, khi doanh thu tháng 3 giảm 6%, còn 1.022 tỷ đồng; doanh thu tháng 4 tiếp tục giảm 7%, còn 1.019 tỷ đồng.

Thêm nữa, nếu nhìn rộng ra toàn ngành, theo dữ liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá tra trong tháng 5 đã giảm 17,3%, còn 138 triệu USD; lũy kế trong 5 tháng đầu năm vẫn tăng 4,2%, lên 778,2 triệu USD. Nguyên nhân chính đến từ việc các doanh nghiệp tạm thời điều chỉnh lịch xuất hàng sang Mỹ - thị trường tiêu thụ cá tra lớn nhất, nhằm tránh mức thuế cao, đồng thời chủ động tái cơ cấu thị trường.

Được biết, rút kinh nghiệm giai đoạn Covid-19 và các chính sách khó lường trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, các nhà nhập khẩu Mỹ đã tích trữ hàng hóa. Trong đó, việc tăng tích trữ hàng hóa giai đoạn từ cuối năm 2024 và đầu năm 2025 dẫn tới lượng tồn kho còn lớn. Việc nhập hàng có dấu hiệu chậm lại trong những tháng gần đây, dù đang trong giai đoạn hoãn áp thuế.

Hạ kỳ vọng kinh doanh

Thực tế, trước khi có thông tin về thuế quan đối ứng, với dữ liệu xuất khẩu tăng mạnh từ quý IV/2024 đến đầu năm 2025, Vĩnh Hoàn vẫn tự tin lập kế hoạch tăng trưởng. Năm 2025, Công ty đặt kế hoạch doanh thu tăng 10,3%, lên 13.800 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ tăng 22,3%, lên 1.500 tỷ đồng.

Tuy nhiên, khi thuế quan đối ứng được công bố, dù được hoãn 90 ngày để đàm phán, Vĩnh Hoàn vẫn hạ dự báo tình hình kinh doanh với hai kịch bản. Trong đó, kịch bản cơ bản là doanh thu 10.900 tỷ đồng (giảm 12,9% so với cùng kỳ), lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ dự kiến 1.000 tỷ đồng (giảm 18,4% so với năm 2024). Trong kịch bản tích cực, doanh thu giảm nhẹ 1,3%, còn 12.350 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ tăng 6%, lên 1.300 tỷ đồng.

Như vậy, theo kế hoạch mới cập nhật, lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ trong kịch bản cơ bản giảm 500 tỷ đồng, còn trong kịch bản tích cực giảm 200 tỷ đồng.

Ngoài ra, sau nhịp giảm đầu tháng 4 do lo ngại thuế quan, nhiều nhóm ngành đã hồi phục, thậm chí tăng vượt đỉnh trước, nhưng cổ phiếu VHC vẫn cho thấy dấu hiệu phục hồi yếu. Trong đó, từ ngày 22/4 đến ngày 3/6, cổ phiếu VHC đã tăng 28,5%, từ 43.750 đồng lên 56.200 đồng/cổ phiếu, nhưng hiện tại vẫn thấp hơn 22,3% so với đỉnh là 72.300 đồng/cổ phiếu (ngày 3/3).

Việc cổ phiếu VHC hồi phục yếu so với thị trường cho thấy sự thận trọng của dòng tiền đối với doanh nghiệp, khi mà tác động của thuế quan tới hoạt động xuất khẩu vẫn là một biến số. Đồng thời, doanh số xuất khẩu sang Mỹ cho thấy dấu hiệu sụt giảm, đặc biệt trong tháng 5, dù vẫn đang trong giai đoạn hoãn thuế, nhưng hoạt động xuất khẩu đã chậm lại.