Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ về nhập khẩu cây mang theo bầu đất, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.

Theo nội dung dự thảo, tổ chức, cá nhân đề nghị cấp mã số vùng trồng nhưng không có quyền sử dụng đối với thửa đất kê khai trong hồ sơ phải bổ sung văn bản thể hiện sự đồng ý của chủ sử dụng đất. Quy định này được bổ sung trên cơ sở góp ý của Bộ Công an trong quá trình xây dựng dự thảo, nhằm làm rõ trách nhiệm giữa người đề nghị cấp mã với chủ thể có quyền sử dụng đất.

Theo khoản 1 Điều 64 Luật Trồng trọt, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15, mã số vùng trồng được cấp cho một loại cây trồng cụ thể, gắn với vị trí của một hoặc nhiều thửa đất theo đề nghị của tổ chức, cá nhân, hộ gia đình hoặc nhóm hộ. Mã số này phục vụ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường, song không có giá trị xác lập hoặc thay thế quyền sử dụng đất.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp khảo sát vùng trồng sầu riêng tại xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Phạm Hoài.

Vị trí thửa đất trong hồ sơ được xác định thông qua mã định danh trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Trường hợp thửa đất chưa có mã hoặc chưa thể khai thác thông tin, người đề nghị được tự kê khai diện tích, vị trí. Cơ chế này đã được Chính phủ cho phép tại Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ban hành ngày 31/7.

Khi thông tin về thửa đất chưa thể đối chiếu trên hệ thống dữ liệu, Chủ tịch UBND cấp xã chỉ đạo xác nhận thông tin thông qua kiểm tra thực tế hoặc hậu kiểm.

Dự thảo đồng thời quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân được cấp mã. Người kê khai phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, chính xác và trung thực của thông tin trong đơn cùng các tài liệu liên quan. Nguyên tắc tương tự cũng được áp dụng với tổ chức, cá nhân đề nghị cấp mã số cơ sở đóng gói.

Theo dự thảo, hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói gồm đơn theo mẫu, được gửi tới UBND cấp xã nơi có vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thời hạn xử lý được phân theo nhu cầu sử dụng mã số.

Nếu vùng trồng, cơ sở đóng gói không đăng ký xuất khẩu sang thị trường yêu cầu mã số, Chủ tịch UBND cấp xã dự kiến giải quyết trong tối đa 3 ngày làm việc kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ.

Đối với trường hợp đăng ký xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu mã số, thời hạn giải quyết tối đa 10 ngày làm việc. UBND cấp xã sẽ kiểm tra thông tin kê khai, đồng thời đánh giá khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của quốc gia nhập khẩu.

Với các trường hợp còn lại, cơ chế tự kê khai, tự chịu trách nhiệm được áp dụng, đi kèm hậu kiểm, giám sát, truy xuất nguồn gốc và xử lý khi phát hiện sai phạm. Cơ chế này giúp giảm khâu kiểm tra trước cấp mã đối với những hồ sơ không phục vụ xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu đặc thù, đồng thời đặt trách nhiệm pháp lý cao hơn lên chủ thể kê khai.

Dự thảo tiếp tục giao UBND cấp xã trực tiếp tiếp nhận, giải quyết thủ tục cấp và cấp lại mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Cấp xã đồng thời thực hiện kiểm tra, hậu kiểm, tạm dừng, thu hồi hoặc phục hồi mã số; cập nhật thông tin, trạng thái mã trên hệ thống nghiệp vụ.

Khi thửa đất chưa có hoặc chưa thể khai thác mã định danh, UBND cấp xã chịu trách nhiệm xác nhận vị trí, diện tích theo quy định.

Ở cấp tỉnh, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm bố trí nhân lực, kinh phí và hạ tầng cần thiết để cấp xã thực hiện các nhiệm vụ mới. Cơ quan chuyên môn cấp tỉnh giữ vai trò đầu mối hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra, giám sát và tổng hợp danh sách mã số phục vụ xuất khẩu gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo dự thảo, các mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đã được cấp hoặc chuyển đổi trước thời điểm nghị định sửa đổi có hiệu lực vẫn tiếp tục được sử dụng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo để trình Chính phủ trong tháng 9/2026. Khi quy định mới được ban hành, yêu cầu về văn bản đồng ý của chủ sử dụng đất sẽ bổ sung thêm căn cứ kiểm soát hồ sơ, nhất là trường hợp người đề nghị cấp mã sử dụng diện tích đất không thuộc quyền sử dụng của mình.