Tính đến ngày 17/7/2023, Bình Định có 15 dự án nhà ở xã hội triển khai với khoảng 10.733 căn, diện tích sử dụng căn hộ khoảng 658.903 m2; trong đó đã bàn giao đưa vào sử dụng 4 dự án với 1.587 căn, diện tích sử dụng căn hộ 107.187 m2.

Song UBND tỉnh Bình Định cho biết, trong quá trình triển khai Nghị định số 100, ngày 20/10/2015 và được sửa đổi bổ sung một số điều tại Nghị định số 49, ngày 1/4/2021 của Chính phủ, địa phương gặp nhiều vướng mắt khó khăn trong triển khai thực hiện liên quan bố trí quỹ đất thương mại dịch vụ tại các dự án nhà ở xã hội.

Cụ thể, đối với các dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận tại thời điểm Nghị quyết số 49 chưa bàn hành, diện tích đất ở xây dựng chung cư được xác định cho toàn bộ phạm vi ranh giới khu đất quy hoạch để xây dựng chung cư nhà xã hội (căn cứ theo điểm b, khoản 1, Điều 9 của Nghị định số 100).

Điều này tương tự như cách xác định đất ở xây dựng nhà liên kế, nhà biệt thự; các loại đất thương mại dịch vụ, đất phi nông nghiệp khác cũng xác định cho toàn thửa đất.

Do vậy, UBND tỉnh Bình Định khẳng định “việc xác định đất ở cho toàn khu đất quy hoạch xây dựng chung cư là phù hợp với các quy định pháp luật”.

Trên cơ sở đó, đối với các lô đất đã phê duyệt là đất ở xây dựng nhà ở xã hội; trong quá trình lập đồ án quy hoạch chi tiết để thực hiện dự án nhà ở xã hội cụ thể; UBND tỉnh Bình Định đã phê duyệt đất xây dựng công trình kinh doanh thương mại sau khi đầu tư với tỷ lệ ≤ 20% tổng diện tích lô đất đã được xác định để thực hiện dự án nhà ở nhà ở xã hội.

Theo lý giải của UBND tỉnh Bình Định, tỷ lệ này nhằm bù đắp chi phí đầu tư, góp phần giảm giá bán, giá cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội và giảm kinh phí dịch vụ quản lý, vận hành nhà ở xã hội.

Ngoài ra, việc xác định tỷ lệ này phù hợp với các nội dung mà Bộ Xây dựng hướng dẫn các địa phương khác thực hiện (như Thanh Hóa, Bắc Ninh, TP. Hà Nội).

Tuy nhiên, trong quá trình kiểm toán các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Bình Định, Kiểm toán Nhà nước xác định diện tích đất ở chỉ tính cho phần tích khối nhà chung cư (không bao gồm đất làm sân, trồng hoa, cây xanh xung quanh nhà và đất xây dựng các công trình hạ tầng bên ngoài nhà chung cư như quy định tại khoản 1, Điều 9, Nghị định số 43, ngày 15/5/2014 của Chính phủ).

Từ cách tính toán nêu trên, Kiểm toán Nhà nước xác định, tỉnh Bình Định có 6 dự án nhà ở xã hội đã bố trí diện tích đất dành cho kinh doanh thương mại vượt từ 5,65% đến 45,58% so với quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 9 của Nghị định số 100.

UBND tỉnh Bình Định cho rằng, nếu thực hiện cách xác định như Kiểm toán Nhà nước nêu trên tạo ra sự chênh nhau về chính sách hỗ trợ giữa các Nghị định số 188, ngày 20/11/2013 và Nghị định số 49, ngày 01/4/2021 của Chính phủ.

Ngoài ra, cách xác định này làm diện tích đất ở bị giảm xuống, đất để đầu tư xây dựng công trình kinh doanh thương mại bị giảm theo; dẫn đến giá bán nhà ở xã hội bị tăng lên, người dân khó tiếp cận dự án nhà ở xã hội và ảnh hưởng đến chính sách thu hút đầu tư phát triển nhà ở xã hội.

Từ các vướng mắc này, UBND tỉnh Bình Định vừa có công văn đề nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn cụ thể cách xác định đất để đầu tư xây dựng công trình kinh doanh thương mại theo quy định của Nghị định số 100, ngày 20/10/2015 của Chính phủ để có cơ sở khắc phục các dự án đã triển khai và điều chỉnh các dự án đang triển khai cho đúng quy định của pháp luật.

Ngoài 6 dự án nhà ở xã hội bố trí diện tích đất kinh doanh thương mại vượt quy định, trong báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2022 (tháng 5/2023), Kiểm toán Nhà nước còn đề cập, tỉnh Bình Định có 12 dự án đầu tư phát triển khu đô thị, dự án phát triển nhà ở thương mại không bố trí 20% quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội.