Bệnh nhân Trần Như Q., 38 tuổi, mắc hội chứng Eisenmenger. Đây là biến chứng của thông liên nhĩ khiến áp lực động mạch phổi tăng nặng, dẫn đến suy tim phải không hồi phục và hở van ba lá nặng.

Trước đó, bệnh nhân từng được bít dù thông liên nhĩ tại Bệnh viện Tim Hà Nội từ năm 2011, nhưng không được theo dõi sát sao và chỉ mới sử dụng thuốc điều trị trong vòng một năm trở lại đây.

Ca ghép có sự tham gia của hơn 40 chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực.

Khi nhập viện, tình trạng của bệnh nhân đã rất nguy kịch. Các bác sĩ xác định khả năng tử vong tính từng ngày, chỉ định ghép đồng thời cả tim và phổi dù không có đủ thời gian để điều trị suy dinh dưỡng và đối mặt với nguy cơ nhiễm khuẩn từ phổi người hiến.

"Suốt 21 ngày qua là những giờ phút căng thẳng tột độ với cả ê-kíp. Hôm nay, chúng tôi mới được thở phào. Một đến hai tuần nữa thôi, chúng tôi có thể trao lại cho gia đình một người con, một người mẹ, một người chị khỏe mạnh", PGS-TS.Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức xúc động chia sẻ.

Ngay khi nhận được thông tin về một thanh niên chết não hiến tạng, các bác sĩ đã tiến hành hội chẩn khẩn cấp. Câu hỏi khó đặt ra: Nếu ghép toàn bộ khối tim-phổi cho bệnh nhân Q. không thành công, liệu có đang tước đi cơ hội sống của hai bệnh nhân khác?

Tuy nhiên, với nguyên tắc “ưu tiên người bệnh nặng nhất”, quyết định cuối cùng đã được đưa ra. Đó là một lựa chọn dũng cảm, đầy trách nhiệm và mang tính nhân văn sâu sắc.

Còn theo PGS-TS.Phạm Vũ Lương, Phó Trưởng khoa Tim mạch - Lồng ngực, Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện đã chuẩn bị cho ca ghép này từ hơn một năm trước. Bộ Y tế cũng đã thẩm định đề án ghép phổi và khối tim-phổi. Đó là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa ca ghép lần này.

Ca ghép kéo dài hơn 7 tiếng đồng hồ với sự tham gia của hơn 40 chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực: tim mạch, phẫu thuật lồng ngực, gây mê hồi sức, truyền nhiễm, dinh dưỡng...

Trong quá trình phẫu thuật, bệnh nhân được hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể để tạm thời thay thế chức năng của tim và phổi. Thách thức càng lớn hơn khi phổi người hiến không hoàn toàn tương thích: kích thước lớn hơn so với lồng ngực bệnh nhân và có tiền sử nhiễm khuẩn Acinetobacter baumannii kháng thuốc.

Để xử lý, các bác sỹ buộc phải cắt bớt mô phổi, thực hiện nối hai phế quản gốc thay vì nối khí quản như thường lệ, nhằm bảo đảm việc tưới máu tối ưu. Trong suốt ca mổ, đội ngũ phẫu thuật sử dụng các thiết bị theo dõi huyết động tiên tiến, hạn chế tối đa lượng thuốc mê và truyền dịch nhằm tránh biến chứng phù phổi.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được chăm sóc tại khoa Hồi sức với chế độ giám sát đặc biệt. Các bác sĩ tiến hành hội chẩn đa chuyên khoa hằng ngày để điều chỉnh thuốc ức chế miễn dịch vốn cần thiết để tránh thải ghép nhưng lại làm tăng nguy cơ nhiễm trùng từ phổi hiến có vi khuẩn đa kháng.

Đồng thời, bệnh nhân cũng được điều trị suy thận cấp bằng cách ngừng sử dụng kháng sinh độc thận và tối ưu liều thuốc ức chế miễn dịch. Sau hai tuần, chức năng thận dần phục hồi. Quá trình phục hồi sau ghép cũng bao gồm mở khí quản, hút dịch, tập thở và tăng cường dinh dưỡng.

Nói về ca ghép tạng đặc biệt này, PGS-TS.Dương Đức Hùng xúc động, đây là ca ghép tim-phổi đầu tiên tại Việt Nam. Thành công này không chỉ là thành quả chuyên môn, mà còn là kết tinh của nỗ lực, lòng nhân ái và khát vọng sống còn của cả một tập thể.

Giây phút con gái thoát khỏi lưỡi hái tử thần, bà Vũ Thị Đức (65 tuổi), mẹ bệnh nhân nghẹn ngào cho hay, trước khi ghép, con tôi yếu lắm, nằm viện ba tháng trời, không thể tự đi lại. Khi con bước vào phòng mổ, tôi chỉ biết chào con và khóc. Không biết con có sống được không. Đêm hôm đó tôi không ngủ nổi. Đến giờ, tôi mừng khôn xiết. Cảm ơn các bác sĩ đã trả lại cho tôi đứa con gái, cho cháu ngoại tôi một người mẹ, cho gia đình tôi một người chị.

Ca ghép khối tim-phổi đầu tiên tại Việt Nam là bước tiến lớn trong lĩnh vực ghép đa tạng. Đây là kỹ thuật y học phức tạp bậc nhất, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa và nguồn lực y tế tối tân. Trên thế giới, mỗi năm chỉ có khoảng 100 ca ghép loại này được thực hiện, do nguồn tạng hiếm và nguy cơ biến chứng cao.

Ghép khối tim-phổi là phương pháp điều trị cuối cùng dành cho các bệnh nhân mắc đồng thời bệnh tim và bệnh phổi giai đoạn cuối, khi mọi phương pháp điều trị khác đã không còn hiệu quả.

Những trường hợp điển hình gồm bệnh tim bẩm sinh phức tạp kèm tăng áp động mạch phổi kiểu Eisenmenger; tăng áp động mạch phổi gây suy tim phải không hồi phục; hoặc bệnh phổi giai đoạn cuối kèm tổn thương tim trái nặng.

Thành công này không chỉ khẳng định năng lực vượt trội của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức mà còn là một bước ngoặt đáng ghi nhận của y học Việt Nam trên trường quốc tế, khi ý chí, trí tuệ và lòng nhân ái của người thầy thuốc Việt được khẳng định vững chắc