Trước thực trạng các vụ việc liên quan đến làm giả bệnh án tâm thần, nhận hối lộ giám định, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy trong các cơ sở điều trị... gây bức xúc dư luận, Bộ Y tế vừa ban hành văn bản yêu cầu các cơ sở y tế tăng cường quản lý hoạt động giám định pháp y, giám định tâm thần và điều trị bắt buộc tại các cơ sở chuyên môn.

Bộ đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố và các đơn vị y tế thuộc bộ, ngành tổ chức phổ biến, quán triệt và giám sát chặt chẽ việc thực hiện các nội dung nói trên tại tất cả cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần và giám định pháp y tâm thần thuộc quyền quản lý.

Theo Bộ Y tế, thời gian qua đã xảy ra nhiều sai phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực giám định, đặc biệt là giám định pháp y tâm thần. Một số vụ việc có dấu hiệu hình sự như giả mạo hồ sơ bệnh án để giúp đối tượng tránh trách nhiệm hình sự, nhận hối lộ để thay đổi kết luận giám định, thậm chí tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy ngay trong cơ sở điều trị bắt buộc.

Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm xói mòn lòng tin của người dân vào hệ thống y tế, gây tổn hại nghiêm trọng đến tính nghiêm minh của pháp luật.

Nhằm chấn chỉnh toàn bộ hoạt động giám định và điều trị trong lĩnh vực tâm thần, Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện chuyên khoa tâm thần, các trung tâm pháp y tâm thần, viện giám định pháp y và pháp y tâm thần trên cả nước thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 07/CT-BYT ngày 9/9/2024.

Đặc biệt, người đứng đầu đơn vị sẽ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra bất kỳ hành vi sai phạm nào liên quan đến giám định hoặc điều trị bắt buộc.

Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu tổ chức giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần phải thực hiện đúng quy trình chuyên môn, bảo đảm tính chính xác, khách quan, trung thực.

Việc tiếp nhận yêu cầu giám định phải tuân thủ Luật Giám định tư pháp và các văn bản hướng dẫn có liên quan. Giám định viên phải được bổ nhiệm, có thẻ giám định viên hợp pháp và chỉ thực hiện nhiệm vụ khi đủ điều kiện theo quy định.

Các đơn vị cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra, viện kiểm sát và chính quyền địa phương trong quá trình giám định và điều trị bắt buộc.

Việc bàn giao kết luận giám định chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành đầy đủ hồ sơ theo quy định, bàn giao đúng đối tượng có thẩm quyền và đúng trình tự pháp lý. Đặc biệt, cần tránh tình trạng cố ý “hợp thức hóa” hồ sơ cho những trường hợp không đủ điều kiện.

Trong công tác điều trị bắt buộc tại cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần, Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị phải tổ chức rà soát lại toàn bộ quy trình chuyên môn, cập nhật quy chế điều trị và ký kết hợp đồng chuyên môn với các cơ sở y tế đủ năng lực. Việc hội chẩn viện hoặc liên viện cần được tổ chức khi có đề nghị đình chỉ điều trị bắt buộc từ phía cơ quan có thẩm quyền.

Đồng thời, phải bảo đảm an ninh chặt chẽ tại cơ sở điều trị với hệ thống ba lớp cửa an toàn, camera giám sát liên tục, kiểm soát chặt người bệnh để tránh tình trạng bỏ trốn hoặc tiếp tay từ bên ngoài. Quy định việc thăm gặp người bệnh cần thực hiện nghiêm túc, không để các vật dụng cấm, chất cấm lọt vào cơ sở điều trị.

Bộ cũng lưu ý việc cấp giấy khám sức khỏe tâm thần chỉ được thực hiện tại các cơ sở được phân công, theo đúng mẫu quy định, không tự ý thiết kế mẫu giấy khám riêng.

Người đứng đầu cơ sở sẽ chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng cấp sai mẫu giấy khám, cấp khống giấy tờ, hoặc cấp giấy cho đối tượng không thực sự thăm khám. Đây là một trong những lỗ hổng dễ bị lợi dụng để né tránh trách nhiệm hình sự, hoặc phục vụ cho các mục đích bất chính.

Song song với các giải pháp quản lý, Bộ Y tế cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát nội bộ tại các cơ sở giám định và điều trị tâm thần. Những tập thể, cá nhân thực hiện tốt nhiệm vụ sẽ được biểu dương, khen thưởng kịp thời; ngược lại, các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp luật.

Cuối cùng, Bộ đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố và các đơn vị y tế thuộc bộ, ngành tổ chức phổ biến, quán triệt và giám sát chặt chẽ việc thực hiện các nội dung nói trên tại tất cả cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần và giám định pháp y tâm thần thuộc quyền quản lý.

Bộ Y tế khẳng định, thuốc giả, giấy tờ giả hay bệnh án tâm thần giả đều là những hình thức vi phạm pháp luật nghiêm trọng, gây hậu quả lớn không chỉ với cá nhân mà còn ảnh hưởng đến toàn xã hội. Để ngăn chặn triệt để các hành vi sai phạm này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan tố tụng, ngành y tế và sự giám sát của toàn xã hội.