Ảnh minh họa.

Chính phủ vừa có Tờ trình số 1059/TTr-CP gửi Quốc hội báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy.

Theo đó, để sớm hoàn thành tuyến đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, Chính phủ trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư Dự án.

Dự án có điểm đầu giao với đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt thuộc địa phận xã Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An; điểm cuối kết nối vào Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy thuộc khu vực cặp cửa khẩu Thanh Thủy/Nậm On trên biên giới giữa Việt Nam và Lào (kết nối quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy).

Tổng chiều dài Dự án khoảng 60 km, nằm trọn trong địa phận tỉnh Nghệ An, được đầu tư với quy mô 4 làn xe, chiều rộng từ 22 m đến 24,75 m. Các vị trí đào sâu, đắp cao và các cầu trên tuyến được thiết kế theo quy mô 6 làn xe, với chiều rộng từ 29 m đến 32,25 m; công tác giải phóng mặt bằng thực hiện theo quy mô quy hoạch 6 làn xe.

Công trình đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật đường ô tô cao tốc, với vận tốc thiết kế 100 km/h đối với các đoạn thông thường và 80 km/h đối với các đoạn khó khăn, bảo đảm tần suất thiết kế và các vị trí khống chế cao độ.

Với quy mô đầu tư như trên, Chính phủ xác định sơ bộ tổng mức đầu tư là 23.940,34 tỷ đồng, trong đó: chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 2.822,26 tỷ đồng; chi phí xây dựng và thiết bị 17.726,47 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án, tư vấn và chi phí khác 1.063,59 tỷ đồng; chi phí dự phòng 2.328,02 tỷ đồng.

Tại Tờ trình số 1059, Chính phủ kiến nghị triển khai Dự án theo hình thức đầu tư công; sau khi hoàn thành sẽ xây dựng phương án thu hồi vốn nhà nước.

Để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và phù hợp với quy định của Điều 93 Luật Đất đai 2024 và Điều 6 Luật Đầu tư công, Chính phủ đề xuất phân chia Dự án thành 10 dự án thành phần. Trong đó, Dự án thành phần 1 - Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy có tổng mức đầu tư 21.118,08 tỷ đồng.

Các Dự án thành phần 2 đến 10 có tổng mức đầu tư từ 102 tỷ đồng đến 742,88 tỷ đồng, là các dự án thành phần bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đoạn qua các xã Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Sơn Lâm và Kim Bảng.

Thực tiễn triển khai cho thấy các dự án đường bộ cao tốc thường có quy mô và yêu cầu kỹ thuật phức tạp, tổng mức đầu tư lớn; thời gian chuẩn bị và hoàn thiện các thủ tục đầu tư theo quy định pháp luật để khởi công thường cần khoảng 3 năm (phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt Dự án, phê duyệt thiết kế kỹ thuật, dự toán, đấu thầu lựa chọn nhà thầu, bồi thường giải phóng mặt bằng...), thời gian thi công hoàn thành tối thiểu từ 2 đến 3 năm.

Mặt khác, tuyến đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy có khoảng 20 km cuối tuyến đi qua địa hình rất khó khăn, với độ dốc dọc và dốc ngang lớn.

Bên cạnh đó, tuyến còn đi qua khu vực rừng phòng hộ nên phải chuyển đổi mục đích sử dụng rừng và bố trí nhiều cầu cạn vượt địa hình có trụ cao trên 50 m (khoảng 8,5 km/20 km). Điều kiện tiếp cận mặt bằng, tập kết máy móc, thiết bị và vật liệu thi công rất khó khăn.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đề xuất và trình Quốc hội cho phép Dự án áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù như: không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công; cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu toàn bộ các gói thầu thuộc Dự án (trình tự, thủ tục chỉ định thầu thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu)...

Nếu được chấp thuận các cơ chế nêu trên, Chính phủ dự kiến Dự án sẽ được phê duyệt chủ trương đầu tư trong năm 2025; phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi vào quý II/2026; thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư từ cuối năm 2025; thiết kế kỹ thuật và lựa chọn nhà thầu, phấn đấu khởi công Dự án trong quý III/2026; cơ bản hoàn thành năm 2028 và đưa vào khai thác năm 2029.

Khi hoàn thành, Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy sẽ góp phần hình thành trục đường bộ cao tốc Đông - Tây, kết nối với các trục dọc gồm: cao tốc Bắc - Nam, đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 1 và đường bộ ven biển.

Công trình sẽ đáp ứng nhu cầu vận tải, mở dư địa và động lực phát triển không gian vùng với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ, hiện đại; rút ngắn thời gian đi lại; tăng cường kết nối giữa Thủ đô Viêng Chăn (Lào) và Thủ đô Hà Nội (Việt Nam) cùng các trung tâm kinh tế, cảng biển; nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy liên kết vùng và hợp tác phát triển; đồng thời góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và giảm nghèo bền vững.