Ông Lê Như Phước An, Phó tổng giám đốc Trungnam Group (thứ ba, bên trái qua) tham gia Hội thảo Khơi thông dòng vốn đầu tư vào ngành điện. Ảnh: Chí Cường

Chia sẻ tại Hội thảo “Khơi thông dòng vốn đầu tư vào ngành điện” do Báo Đầu tư tổ chức cuối tuần qua, ông Lê Như Phước An, Phó tổng giám đốc Trungnam Group cho biết, đơn vị này là nhà đầu tư tư nhân tham gia khá sâu vào chuỗi giá trị ngành sản xuất năng lượng, từ giải pháp kỹ thuật, đến xây dựng, vận chuyển, lắp đặt, vận hành.

Từ thực tế của mình, đại diện Trungnam Group cho biết, có những khó khăn nhất định khi tham gia phát triển nguồn điện quốc gia. Theo ông Phước An, lĩnh vực điện gió có yêu cầu vốn lớn, nhưng do giới hạn nguồn vốn của ngân hàng trong nước, nên các doanh nghiệp phát triển lĩnh vực này phải tìm đến nguồn vốn nước ngoài. “Đặc điểm của nguồn vốn nước ngoài khi tìm đến các thị trường là phải đủ hấp dẫn, ít rủi ro, suất sinh lời cao”, ông Phước An nói.

Ông Phước An phân tích, quy mô thị trường năng lượng của Việt Nam đã đủ hấp dẫn để các nhà đầu tư ngoại tham gia, nhưng để có thể đảm bảo yếu tố “ít rủi ro” và “sinh lời cao”, đảm bảo khơi thông nguồn vốn đáp ứng nhu cầu vốn lớn dự kiến lên tới 140 tỷ USD trong giai đoạn 2021-2030 và 180 tỷ USD vào giai đoạn 2030-2045, ông An đã đưa ra một số kiến nghị về chính sách phát triển năng lượng quốc gia.

Theo quan điểm của giới tài chính quốc tế, PPA nên được tham chiếu với quốc gia có điều kiện tương tự. Các biện pháp phân bổ rủi ro cho bên bán - mua phải rõ ràng, bình đẳng. Các định chế tài chính đánh giá, điều khoản PPA khá bất lợi cho nhà đầu tư.

Thứ nhất, phải có sự ổn định trong chính sách phát triển thị trường. Chính sách phát triển thị trường điện hiện nay chưa ổn định về quy hoạch, chính sách giá… Theo ông Phước An, nguyện vọng của nhà đầu tư là chính sách phải rõ ràng và có thể dự báo được, từ đó họ mới có thể quản lý tốt được rủi ro khi rót vốn.

Thứ hai, theo các dự thảo về cơ chế giá của Bộ Công thương công bố gần đây, cơ chế giá điện có nhiều điều bất lợi cho nhà đầu tư. Đầu tiên, việc giá điện tính bằng đồng nội tệ, thay vì USD, sẽ có rủi ro cho nguồn vốn từ nước ngoài. Cùng với đó, giá điện được xác định đến năm 2025, nhưng sau giai đoạn năm 2025, hình thức đấu giá, đấu thầu được thực hiện ra sao thì nhà đầu tư chưa được biết.

“Nhà đầu tư có cảm giác rằng, rủi ro đang đẩy về phía họ. Đây là yếu tố khá bất lợi, gây ra khó khăn trong việc kêu gọi nguồn vốn trong và ngoài nước”, ông Phước An nhấn mạnh.

Thứ ba, khi xét các hợp đồng mua bán điện (PPA), phản ánh từ giới tài chính quốc tế là khá rủi ro cho nhà đầu tư.

Đại diện Trungnam Group cho rằng, khi giới tài chính đánh giá rủi ro cao, lãi suất yêu cầu cao, chi phí vốn cao sẽ dẫn đến hiệu quả đầu tư thấp hoặc khiến giá điện phải tăng thêm khi đàm phán về giá.

Thứ tư, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu không cho vay nước ngoài để trả nguồn vốn trong nước. Tuy nhiên, nguồn vốn trong nước có đặc điểm là quy mô nhỏ và chi phí vốn cao. Thực tế, các dự án đã đi vào hoạt động, có doanh thu ổn định rất hấp dẫn với các định chế tài chính, song việc vay vốn nước ngoài để trả nợ vốn trong nước để giảm chi phí vốn dự án đã vận hành lại không được phép. Việc trả hết một khoản nợ vay bằng tiền từ một khoản vay mới (refinance) có thể giúp nhà đầu tư có thêm dư địa để vay thêm nguồn vốn trong nước cho các dự án mới. Đại diện Trungnam Group cho rằng, nên có cơ chế cho hình thức tài trợ vốn này.

Thứ năm, với tiềm năng gió của Việt Nam, công suất điện gió sẽ rất lớn. Trungnam Group có nhu cầu sản xuất cả điện để nối lưới và không nối lưới khi sản xuất hydro và amoniac. Theo ông Phước An, đây là xu hướng lớn của thế giới hiện nay để thực hiện các cam kết tại Hội nghị lần thứ 26 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26). Đại diện doanh nghiệp này đề nghị nên có chính sách ưu đãi để phát triển lĩnh vực mới theo xu hướng thế giới.

Là doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam đầu tiên và duy nhất ở thời điểm hiện tại tham gia xây dựng lưới điện truyền tải, đại diện Trung Nam Group cũng đưa ra kiến nghị ở lĩnh vực này. Lưới điện 500 kV mà doanh nghiệp này triển khai xây dựng mang tính thí điểm và đã chuyển giao 0 đồng cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Theo ông Phước An, dù quy định hiện hành đã cho phép nhà đầu tư tư nhân tham gia lĩnh vực truyền tải, nhưng đến nay, Công ty chưa thấy cơ chế thu phí truyền tải cho các doanh nghiệp tư nhân khi tham gia đầu tư.