Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa TP.Cần Thơ vừa điều trị một trường hợp thủy đậu biến chứng nặng với viêm phổi, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), viêm gan và rối loạn đông máu.

Người bệnh là anh P.H.P., 32 tuổi, ngụ tỉnh Vĩnh Long. Theo người nhà, anh chưa từng mắc thủy đậu và cũng chưa tiêm vắc-xin phòng bệnh.

Thời gian gần đây, các cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp thủy đậu diễn tiến nặng ở người lớn.

Khoảng một tuần sau khi vợ và các con mắc thủy đậu, anh P. xuất hiện các bóng nước rải rác toàn thân. Những ngày đầu, người bệnh không sốt nhưng có biểu hiện mệt mỏi, suy nhược.

Dù đã điều trị tại một cơ sở y tế tư nhân nhưng tình trạng không cải thiện. Đến ngày thứ tư của bệnh, anh được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa TP.Cần Thơ trong tình trạng nổi nhiều bóng nước toàn thân, loét niêm mạc miệng, ăn uống kém và tiêu chảy.

Sau khoảng 10 giờ điều trị tại Khoa Truyền nhiễm, người bệnh xuất hiện suy hô hấp cấp tiến triển nhanh, không đáp ứng với liệu pháp oxy thông thường nên được chuyển khẩn đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc.

Tại đây, các bác sỹ xác định bệnh nhân bị suy hô hấp nặng, cô đặc máu, nhịp tim nhanh và tụt huyết áp. Người bệnh được đặt nội khí quản, thở máy xâm lấn và điều trị bằng thuốc kháng virus Acyclovir đường tĩnh mạch cùng nhiều biện pháp hồi sức tích cực khác.

Do tình trạng bệnh diễn biến phức tạp, ê kíp điều trị phải áp dụng nhiều kỹ thuật chuyên sâu như lọc máu liên tục, mở phổi bằng phương pháp CPAP 40/40 và truyền các chế phẩm máu để điều chỉnh rối loạn đông máu.

Công tác chăm sóc cũng đối mặt nhiều thách thức bởi cơ thể người bệnh xuất hiện bóng nước dày đặc trên da, kèm theo tổn thương loét niêm mạc miệng, mũi và tai. Nhân viên điều dưỡng phải vệ sinh, tắm gội và thay đổi tư thế cho người bệnh hằng ngày nhằm phòng ngừa loét tỳ đè và hạn chế tổn thương da nặng hơn.

Theo các bác sỹ, mỗi lần xoay trở người bệnh đều là một áp lực lớn đối với nhân viên y tế bởi chỉ số SpO2 thường tụt sâu và kéo dài. Sau gần một tháng điều trị tích cực, sức khỏe bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Đến ngày thứ 25, người bệnh được rút nội khí quản thành công và hai ngày sau được chuyển ra khỏi Khoa Hồi sức tích cực.

Theo các bác sỹ, thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do virus Varicella Zoster gây ra, thường diễn biến nhẹ ở trẻ em. Tuy nhiên, ở người lớn, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não, viêm cơ tim, suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng.

Thời gian gần đây, các cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp thủy đậu diễn tiến nặng ở người lớn. Bệnh không chỉ xảy ra ở người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai hoặc trẻ sơ sinh mà còn có thể xuất hiện ở những người trưởng thành khỏe mạnh.

Các chuyên gia cảnh báo thủy đậu có thể gây nhiều biến chứng nội tạng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não màng não, viêm tủy cắt ngang và có nguy cơ tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Trong đó, viêm phổi do thủy đậu là biến chứng thường gặp và đặc biệt nguy hiểm. Nguy cơ cao hơn ở người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai trong 6 tháng cuối thai kỳ và người có thói quen hút thuốc lá.

Biến chứng này thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 của bệnh, có thể dẫn đến suy hô hấp nặng, ho ra máu và đe dọa tính mạng người bệnh.

Các chuyên gia lưu ý, nhiều người trưởng thành vẫn cho rằng thủy đậu chỉ là bệnh của trẻ em nên bỏ qua việc tiêm phòng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy người lớn mắc thủy đậu thường có nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn trẻ nhỏ. Chủ động tiêm vắc-xin từ sớm chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước căn bệnh tưởng chừng quen thuộc nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Theo PGS-TS.Phạm Quang Thái, Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhiều nghiên cứu đã ghi nhận hiệu quả bảo vệ cao của vắc-xin thủy đậu, giúp giảm mạnh tỷ lệ nhập viện và các biến chứng nguy hiểm.

Theo ông Thái, nhiều quốc gia hiện chuyển dần sang chiến lược tiêm đủ 2 liều vắc-xin nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ và duy trì miễn dịch lâu dài. Đây cũng là xu hướng được nhiều tổ chức y tế quốc tế khuyến nghị để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.

Theo Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, thủy đậu có khả năng lây lan mạnh và có mặt ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Ở các nước có khí hậu ôn đới, ít nhất 90% trẻ em dưới 15 tuổi từng mắc bệnh, tỷ lệ này ở người lớn có thể lên tới 95%.

Tại Việt Nam và nhiều quốc gia thuộc khu vực khí hậu nhiệt đới, bệnh thường xuất hiện nhiều từ giữa tháng 3 đến tháng 5 hằng năm, khi thời tiết chuyển sang nóng ẩm.

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh qua đường hô hấp. Virus phát tán qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, khiến nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng rất cao. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, đặc biệt từ tháng 3 đến tháng 5, bệnh dễ bùng phát mạnh.

Sau thời gian ủ bệnh từ 10 đến 20 ngày, người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, sổ mũi, nổi ban đỏ, sau đó phát triển thành các nốt phỏng nước lan khắp cơ thể. Bệnh thường kéo dài từ 7 đến 10 ngày, nhưng ở người lớn, triệu chứng thường nặng hơn và nguy cơ biến chứng cao hơn so với trẻ nhỏ.

Các biến chứng của thủy đậu có thể rất nghiêm trọng, từ nhiễm trùng da, viêm phổi, suy hô hấp đến viêm não, viêm màng não với tỷ lệ tử vong cao. Ngoài ra, virus còn có thể tồn tại trong cơ thể và tái phát sau nhiều năm dưới dạng zona, tiếp tục gây ảnh hưởng lâu dài.

Đặc biệt, phụ nữ mang thai mắc thủy đậu có nguy cơ cao gặp biến chứng viêm phổi nặng, diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng chống dịch của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương nhấn mạnh, người dân không được lơ là với các dấu hiệu ban đầu như sốt, mệt mỏi hay nổi mụn nước. Khi có biểu hiện bất thường, cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán kịp thời, thay vì tự điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

Trước những nguy cơ này, các chuyên gia nhấn mạnh, tiêm vắc-xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nặng và giảm tỷ lệ tử vong.

Về tiêm chủng, được biết, hiện Hệ thống Tiêm chủng Long Châu cung cấp đầy đủ vắc-xin phòng thủy đậu nhập khẩu từ Bỉ và Mỹ, đảm bảo chất lượng và nguồn gốc rõ ràng. Người dân khi đến tiêm chủng được đội ngũ bác sỹ đạt chuẩn tư vấn kỹ lưỡng, xây dựng lịch tiêm phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe.

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát theo mùa, việc chủ động phòng bệnh, đặc biệt thông qua tiêm chủng, không chỉ bảo vệ sức khỏe mỗi cá nhân mà còn góp phần tạo nên “lá chắn” miễn dịch cho cộng đồng. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng đối với trẻ em, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và chịu nhiều ảnh hưởng lâu dài nếu bệnh diễn tiến nặng.

Các chuyên gia khuyến cáo, tiêm vắc-xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với bệnh thủy đậu. Vắc-xin giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc bệnh, hạn chế các biến chứng nguy hiểm và giảm tỷ lệ tử vong.