Một bệnh nhân nam, 67 tuổi, đến khám tại Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Tây Hồ trong tình trạng liệt nửa người phải, sau khoảng 3 tháng xuất hiện các triệu chứng yếu nhẹ nhưng không được kiểm tra y tế.

Việc phân biệt u não nguyên phát và u não thứ phát có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và điều trị.

Theo lời kể, ban đầu người bệnh chỉ cảm thấy tay phải yếu, khó thực hiện các động tác tinh vi như viết hay cầm đũa, bát. Do triệu chứng chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, ông chủ quan bỏ qua. Theo thời gian, tình trạng yếu lan xuống chân phải, song người bệnh vẫn có thể đi lại nên tiếp tục trì hoãn việc thăm khám.

Khoảng một tháng trước khi nhập viện, các biểu hiện trở nên rõ rệt hơn. Tay yếu nhiều hơn chân, xuất hiện đau đầu âm ỉ kéo dài, kèm chóng mặt, mất thăng bằng. Người bệnh bắt đầu chậm chạp trong suy nghĩ, giao tiếp khó khăn, thỉnh thoảng lú lẫn. Đồng thời xuất hiện tình trạng ăn uống kém và sụt cân không rõ nguyên nhân.

Đáng chú ý, bệnh nhân có tiền sử viêm gan B mạn tính nhưng không theo dõi định kỳ. Gia đình cũng có yếu tố nguy cơ cao khi bố mất vì ung thư gan, hai em trai mất do u não. Tuy nhiên, trong suốt thời gian xuất hiện triệu chứng, người bệnh chưa từng đi khám hay điều trị.

Tại thời điểm tiếp nhận, bác sỹ ghi nhận bệnh nhân tỉnh táo nhưng phản ứng chậm, có dấu hiệu lú lẫn về thời gian. Thể trạng gầy, da xanh, niêm mạc nhợt. Khám thần kinh phát hiện liệt nửa người phải với sức cơ giảm, phản xạ gân xương tăng, xuất hiện các dấu hiệu bệnh lý như Babinski và Hoffmann dương tính. Đây là những biểu hiện điển hình của tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Từ các dấu hiệu lâm sàng, bác sỹ chỉ định thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu để tìm nguyên nhân.

Kết quả cho thấy một số bất thường như tải lượng virus viêm gan B tăng, bạch cầu tăng và có protein trong nước tiểu. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất là hình ảnh cộng hưởng từ sọ não.

MRI phát hiện một khối choán chỗ tại vùng thái dương đỉnh trái, kích thước khoảng 32 mm, đồng thời xuất hiện nhiều tổn thương rải rác ở cả hai bán cầu và màng não. Phù não lan rộng gây chèn ép và đẩy lệch đường giữa gần 8 mm, dấu hiệu nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.

Các khảo sát khác như siêu âm ổ bụng, nội soi tiêu hóa, FibroScan phát hiện thêm gan nhiễm mỡ, polyp đại tràng, viêm dạ dày nhưng không phải nguyên nhân chính gây ra tình trạng thần kinh.

Tổng hợp kết quả lâm sàng và cận lâm sàng, bác sỹ chẩn đoán bệnh nhân theo dõi ung thư phổi di căn đa cơ quan, bao gồm não, phổi đối bên và hạch ổ bụng, trên nền viêm gan B mạn tính. Khối u nguyên phát nhiều khả năng xuất phát từ phổi và đã lan rộng, trong đó tổn thương não là nguyên nhân trực tiếp gây yếu liệt và rối loạn nhận thức.

Ngay sau đó, bệnh nhân được tư vấn nhập viện để điều trị chống phù não nhằm giảm áp lực nội sọ, đồng thời áp dụng các biện pháp điều trị giảm nhẹ. Bác sỹ cũng chỉ định sinh thiết khối u phổi và thực hiện giải trình tự gen để xác định hướng điều trị phù hợp.

Theo BSCKI Hoàng Anh Tuấn, chuyên khoa Thần kinh, việc phân biệt u não nguyên phát và u não thứ phát có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và điều trị. U não nguyên phát thường đơn độc, nằm sâu trong nhu mô và có xu hướng xâm lấn. Trong khi đó, u não thứ phát thường xuất hiện nhiều ổ, phân bố ở vùng vỏ và dưới vỏ não, phù não rộng và ranh giới rõ.

Trong trường hợp này, các tổn thương não xuất hiện nhiều ổ, phù não lan rộng và hình ảnh ngấm thuốc rõ, phù hợp với u não thứ phát, tức là di căn từ cơ quan khác.

Từ ca bệnh trên, các chuyên gia cảnh báo, những dấu hiệu thần kinh dù nhẹ như yếu tay, khó cầm nắm, đau đầu kéo dài, chóng mặt hay thay đổi nhận thức đều cần được thăm khám sớm. Việc chủ quan bỏ qua triệu chứng có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn nặng.

Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là ung thư, có thể khởi phát bằng những biểu hiện rất mờ nhạt. Do đó, việc khám sức khỏe định kỳ và chú ý đến những thay đổi bất thường của cơ thể là yếu tố then chốt giúp phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.