Bộ Y tế đang xây dựng Dự thảo nghị định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng Bảo hiểm y tế theo lộ trình, trong đó đề xuất điều chỉnh mức đóng của nhiều nhóm tham gia nhằm tạo thêm nguồn lực cho Quỹ Bảo hiểm y tế, đồng thời mở rộng quyền lợi và từng bước giảm phần chi phí người bệnh phải tự chi trả.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là mức đóng Bảo hiểm y tế hiện hành 4,5% được đề xuất điều chỉnh theo lộ trình ba bước, thay vì tăng ngay lên mức tối đa 6%.

Người tham gia Bảo hiểm y tế theo hộ gia đình dự kiến áp dụng mức đóng bằng 5,1% mức lương cơ sở từ ngày 1/1/2028, trong khi cơ chế giảm trừ mức đóng đối với các thành viên cùng tham gia trong một hộ gia đình tiếp tục được duy trì.

Với nhiều nhóm người lao động, từ ngày 1/7/2027, mức đóng dự kiến tăng từ 4,5% lên 5,1% tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Một số nhóm khác áp dụng mức 5,1% từ ngày 1/7/2028. Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động, người hưởng trợ cấp thất nghiệp và một số nhóm do ngân sách nhà nước đóng cũng được đề xuất điều chỉnh theo căn cứ đóng tương ứng.

Người tham gia Bảo hiểm y tế theo hộ gia đình dự kiến áp dụng mức đóng bằng 5,1% mức lương cơ sở từ ngày 1/1/2028, trong khi cơ chế giảm trừ mức đóng đối với các thành viên cùng tham gia trong một hộ gia đình tiếp tục được duy trì.

Sau ba năm áp dụng mức đóng mới, dự thảo đề xuất nâng tỷ lệ lên 5,4%, sau đó ba năm tiếp theo tăng lên 6%. Cách điều chỉnh từng bước nhằm bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bảo hiểm y tế nhưng vẫn có khoảng thời gian để người dân, người lao động, doanh nghiệp và ngân sách thích ứng với mức đóng mới.

Điểm đáng chú ý của đề xuất lần này không chỉ nằm ở mức đóng. Lộ trình tăng nguồn thu được đặt song hành với mở rộng phạm vi và mức hưởng, hướng Quỹ Bảo hiểm y tế tới vai trò lớn hơn trong chăm sóc sức khỏe từ sớm, thay vì chủ yếu thanh toán chi phí sau khi người dân đã mắc bệnh.

Bộ Y tế đề xuất từng bước đưa khám sức khỏe định kỳ vào phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế. Từ ngày 1/7/2027, quỹ dự kiến thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ cho một số nhóm đối tượng. Phần kinh phí chưa được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán và một số nhóm thuộc diện chính sách sẽ do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Mức thanh toán tối đa được đề xuất bằng 15% mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng được sử dụng để tính toán trong dự thảo, số tiền tương ứng khoảng 380.000 đồng.

Không dừng ở khám sức khỏe định kỳ, phạm vi chi trả còn được đề xuất mở rộng sang khám sàng lọc và chẩn đoán sớm một số bệnh có gánh nặng lớn, gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, phổi, tuyến tiền liệt, đại trực tràng, dạ dày, gan cùng viêm gan B, C.

Việc mở rộng được thực hiện theo từng giai đoạn. Từ ngày 1/7/2027, Quỹ Bảo hiểm y tế dự kiến thanh toán chi phí liên quan đến viêm gan B, C được lồng ghép trong khám sức khỏe định kỳ. Từ ngày 1/7/2028, việc thanh toán khám sàng lọc, chẩn đoán sớm ung thư cổ tử cung được đề xuất triển khai thí điểm trước khi thực hiện từ ngày 1/1/2030.

Cũng từ năm 2030, việc thanh toán khám sàng lọc, chẩn đoán sớm một số bệnh như ung thư vú, phổi, tuyến tiền liệt, đại trực tràng, tăng huyết áp và đái tháo đường dự kiến được triển khai theo lộ trình do Bộ Y tế quy định. Đối tượng, điều kiện, danh mục dịch vụ và mức thanh toán cụ thể sẽ tiếp tục được hướng dẫn trong quá trình thực hiện.

Việc đưa khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc một số bệnh vào phạm vi thanh toán, nếu được thông qua, sẽ mở rộng vai trò của Bảo hiểm y tế sang phát hiện nguy cơ và bệnh lý ở giai đoạn sớm, tạo thêm cơ hội can thiệp trước khi bệnh tiến triển nặng, đồng thời có thể góp phần hạn chế những khoản chi phí điều trị lớn ở giai đoạn muộn.

Cùng với mở rộng danh mục dịch vụ, dự thảo còn đề xuất tăng tỷ lệ thanh toán đối với nhiều nhóm người tham gia Bảo hiểm y tế. Theo đó, từ ngày 1/7/2027, người từ 75 tuổi trở lên, người khuyết tật nhẹ có mức suy giảm khả năng lao động từ 35% đến 60%, người dưới 18 tuổi và người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình dự kiến được nâng mức hưởng từ 80% lên 85% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.

Tỷ lệ này tiếp tục được đề xuất tăng lên 90% từ ngày 1/7/2029. Từ ngày 1/7/2030, mức hưởng dự kiến đạt 95% đối với khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu và cấp cơ bản.

Với những nhóm hiện được hưởng 80% nhưng không thuộc nhóm ưu tiên kể trên, dự thảo đề xuất nâng mức hưởng lên 85% từ ngày 1/7/2028 và tăng lên 90% đối với khám, chữa bệnh tại cấp ban đầu và cấp cơ bản từ ngày 1/7/2030.

Như vậy, lộ trình điều chỉnh Bảo hiểm y tế đang được xây dựng theo hướng tăng cả hai phía: người tham gia đóng góp nhiều hơn nhưng quyền lợi cũng được mở rộng, từ tỷ lệ thanh toán đến các dịch vụ dự phòng, khám sức khỏe và sàng lọc bệnh.

Việc tăng mức đóng từ 4,5% lên 6% sẽ tác động trực tiếp đến người lao động, người sử dụng lao động, người tham gia theo hộ gia đình và ngân sách nhà nước đối với những nhóm được hỗ trợ hoặc đóng Bảo hiểm y tế. Vì vậy, lộ trình điều chỉnh cần được đặt trong mối tương quan với khả năng đóng góp, mức tăng quyền lợi và hiệu quả sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế.

Ở chiều ngược lại, mở rộng quyền lợi mà không có thêm nguồn lực cũng tạo áp lực đối với khả năng cân đối quỹ. Việc chia lộ trình thành nhiều bước từ 5,1%, 5,4% đến 6% cho thấy định hướng tăng nguồn thu theo tiến trình, đồng thời gắn trách nhiệm đóng góp với những quyền lợi bổ sung mà người tham gia được hưởng.

Đáng chú ý, việc dành nguồn lực cho khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc và chẩn đoán sớm còn cho thấy sự dịch chuyển trong cách sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế, từ tập trung thanh toán điều trị sang từng bước tham gia nhiều hơn vào quản lý sức khỏe và phát hiện bệnh sớm.

Dự thảo nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/4/2027, trong khi quy định liên quan đến khám sức khỏe định kỳ được đề xuất áp dụng từ ngày 1/1/2027. Các nội dung hiện vẫn đang trong quá trình xây dựng, vì vậy mức đóng, thời điểm áp dụng và quyền lợi cụ thể chỉ chính thức thực hiện sau khi văn bản được ban hành.

Nếu được thông qua, lộ trình mới sẽ đặt nền móng cho một giai đoạn điều chỉnh đáng kể của chính sách Bảo hiểm y tế, với yêu cầu không chỉ bảo đảm nguồn lực tài chính bền vững cho quỹ mà quan trọng hơn là biến phần đóng góp tăng thêm thành những quyền lợi y tế người dân có thể tiếp cận và thụ hưởng thực chất.