Thêm một loại vắc-xin vào Chương trình tiêm chủng mở rộng không đơn thuần là bổ sung một mũi tiêm cho trẻ nhỏ, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận biện pháp phòng bệnh cho những gia đình trước đây phải tự chi trả nếu muốn tiêm chủng.

Với vắc-xin phế cầu, bước chuẩn bị này đang tiến gần hơn tới giai đoạn triển khai sau khi Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương mua 331.800 liều thông qua Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF.

Vắc-xin phế cầu Prevenar 13 được đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng để sử dụng miễn phí cho trẻ em nên tiến độ cần được khẩn trương đẩy nhanh, qua đó sớm có nguồn vắc-xin phục vụ chăm sóc sức khỏe và chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa cho trẻ.

Lô vắc-xin PCV13 Prevenar 13 được mua để sử dụng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, không lưu hành thương mại. Ước tính khoảng 165.900 trẻ dưới một tuổi sẽ được tiêm 2 mũi miễn phí, qua đó bổ sung thêm một lớp bảo vệ đối với nhóm tuổi còn non yếu về miễn dịch và có nguy cơ chịu ảnh hưởng nặng bởi các bệnh do phế cầu gây ra.

Tiến độ đưa lô vắc-xin vào sử dụng đang được Bộ Y tế thúc đẩy. Tại cuộc họp do Bộ Y tế vừa tổ chức, lãnh đạo Bộ này cùng các đơn vị chuyên môn thảo luận phương án đẩy nhanh việc hoàn thiện thủ tục đối với lô vắc-xin phế cầu để phục vụ Chương trình tiêm chủng mở rộng.

Việc bổ sung vắc-xin phế cầu mang ý nghĩa đáng chú ý đối với chiến lược phòng bệnh cho trẻ em. Phế cầu có thể liên quan đến nhiều bệnh lý, trong đó những thể bệnh xâm lấn có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng ở trẻ nhỏ. Đưa vắc-xin vào chương trình tiêm chủng miễn phí giúp mở rộng cơ hội phòng bệnh trên quy mô cộng đồng, đặc biệt với những gia đình còn gặp khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ tiêm chủng có chi phí.

Tuy nhiên, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ không đồng nghĩa giản lược các bước kiểm soát cần thiết trước lúc vắc-xin được sử dụng rộng rãi.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu Cục Quản lý Dược tiếp thu ý kiến của các cơ quan, đơn vị, đặc biệt là Vụ Pháp chế để hoàn thiện báo cáo tổng hợp và đề xuất phương án triển khai trình Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ xem xét, thông qua. Các nội dung liên quan đến an toàn, chất lượng, quy trình pháp lý, kiểm định và giấy phép xuất xưởng phải được làm rõ, đồng thời bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Phòng bệnh.

Cục Quản lý Dược cũng được giao phối hợp với các đơn vị liên quan, hướng dẫn Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương hoàn thiện quy trình và thủ tục pháp lý cần thiết, bảo đảm các tiêu chuẩn trước lúc vắc-xin được đưa vào sử dụng.

Song song với thủ tục pháp lý, công tác chuẩn bị cho quá trình triển khai tiêm chủng cũng đã được tính toán. Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương xây dựng kế hoạch tập huấn, giám sát và hỗ trợ cán bộ y tế từ tuyến trung ương tới tuyến xã và bệnh viện, trong đó phổ biến, hướng dẫn chi tiết nội dung sử dụng vắc-xin phế cầu Prevenar 13 đã được Cục Quản lý Dược phê duyệt.

Khâu chuẩn bị này có ý nghĩa quan trọng bởi một loại vắc-xin mới được bổ sung vào Chương trình tiêm chủng mở rộng đòi hỏi sự đồng bộ từ hướng dẫn chuyên môn, tổ chức điểm tiêm, bảo quản, sử dụng đến giám sát an toàn sau tiêm. Quy mô hàng trăm nghìn liều cũng đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa các tuyến để nguồn vắc-xin sau lúc hoàn tất thủ tục có thể nhanh chóng đến đúng nhóm trẻ cần được bảo vệ.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, vắc-xin phế cầu Prevenar 13 được đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng để sử dụng miễn phí cho trẻ em nên tiến độ cần được khẩn trương đẩy nhanh, qua đó sớm có nguồn vắc-xin phục vụ chăm sóc sức khỏe và chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa cho trẻ.

Trong thời gian chờ vắc-xin phế cầu được triển khai trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, người dân có nhu cầu chủ động phòng bệnh vẫn có thể tiếp cận các loại vắc-xin phế cầu qua hệ thống tiêm chủng dịch vụ.

Nói thêm về vắc-xin, theo các chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Long Châu, vắc-xin phế cầu là loại vắc-xin được nghiên cứu nhằm kích thích hệ miễn dịch tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại vi khuẩn Streptococcus pneumoniae, nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm mũi họng, viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Những bệnh này đặc biệt nguy hiểm với trẻ em dưới 5 tuổi, người cao tuổi từ 50 tuổi trở lên và các nhóm có bệnh nền mạn tính như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc béo phì.

Không chỉ giúp phòng bệnh, tiêm vắc-xin phế cầu còn góp phần bảo vệ phổi, tăng cường sức đề kháng đường hô hấp, yếu tố quan trọng đối với những người có hệ miễn dịch suy yếu.

Khi được tiêm vào cơ thể, vắc-xin kích thích hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt phế cầu khuẩn ngay khi chúng xâm nhập, từ đó ngăn ngừa hiệu quả nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nặng.

Hiện nay tại Việt Nam có nhiều loại vắc-xin phế cầu đang được sử dụng, với khả năng bảo vệ trước các chủng vi khuẩn phổ biến. Trong đó có các vắc-xin thế hệ mới như Prevenar 20 giúp phòng 20 týp huyết thanh, Vaxneuvance phòng 15 týp, Synflorix phòng 10 týp, Prevenar 13 phòng 13 týp và Pneumovax 23 phòng 23 týp phế cầu. Mỗi loại có chỉ định độ tuổi và lịch tiêm khác nhau, giúp mở rộng phạm vi bảo vệ cho cả trẻ em và người lớn.

Đối tượng nên tiêm vắc-xin phế cầu bao gồm trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên, người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, bệnh phổi, người suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị hóa trị, ghép tạng. Những người có thói quen hút thuốc lá, sử dụng rượu bia nhiều hoặc vừa trải qua bệnh nặng cũng được khuyến khích tiêm phòng để tăng cường sức đề kháng.

Theo thống kê, mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,6 triệu trường hợp tử vong liên quan đến phế cầu khuẩn, cho thấy mức độ nguy hiểm của tác nhân này không thể xem nhẹ.

Phế cầu khuẩn lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, khi tiếp xúc với dịch tiết từ người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện gần, hoặc sử dụng chung đồ dùng cá nhân.

Trong mùa Đông, môi trường sinh hoạt khép kín, ít thông thoáng càng làm tăng nguy cơ lây nhiễm, đặc biệt tại gia đình, trường học, bệnh viện và các cơ sở chăm sóc người cao tuổi.