Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, đến nay đang có tới 344 văn bản quy phạm pháp luật quy định về quản lý, kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Trong đó, hầu như bộ ngành nào cũng đều có thể thò “bàn tay quyền lực” vào hoạt động kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu. Đương nhiên, hàng hóa của doanh nghiệp ít nhiều bị chậm trễ để thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng.

Nhiều cơ quan chức năng chưa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa tại cửa khẩu

Ví dụ, Bộ Khoa học Công nghệ có Thông tư 27/2012/TT-BKHCN ngày 12/12/2012, Quyết định 1171/QĐ-BKHCN ngày 27/5/2015 quy định về hàng hóa nhập khẩu thuộc nhóm 2, chỉ được thông quan khi cơ quan kiểm tra ra thông báo kết quả đáp ứng yêu cầu chất lượng. Bộ Công thương có Thông tư 48/2011/TT-BCT ngày 30/12/2011 và Thông tư  08/2012/TT-BCT ngày 09/4/2012 quy định hàng hóa nhóm 2 nhập khẩu phải được kiểm tra khi nhập khẩu và việc miễn, giảm kiểm tra chất lượng… phải có sự đồng ý của Bộ Công Thương. Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn có Thông tư 34/2014/TT-BNNPTNT ngày 31/10/2014 quy định tất cả các lô hàng muối nhập khẩu đều được kiểm tra, đánh giá về chất lượng khi nhập khẩu; Thông tư 21/2015/TT-BNNPTNT ngày 08/6/2015 quy định thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu phải kiểm tra chất lượng. Bộ Xây dựng có Thông tư 14/2010/TT-BXD  ngày 20/8/2010 quy định doanh nghiệp phải cung cấp cho Hải quan cửa khẩu khi làm thủ tục gạch ốp lát Bản chứng nhận hợp quy và kết quả thử nghiệm chất lượng...

Quy định chặt chẽ, doanh nghiệp chịu cảnh “một cổ nhiều tròng”, còn các cơ quan chức năng vẫn khá “đủng đỉnh” trong việc cải cách, hiện đại hóa. Ông Nguyễn Quang Sơn, Trưởng phòng giám sát (Cục Giám sát Quản lý, Tổng cục Hải quan), cho biết, nhiều cơ quan kiểm tra chuyên ngành thực hiện thủ tục kiểm tra chuyên ngành chủ yếu bằng phương thức thủ công. Chia sẻ với phóng viên Báo Đầu tư Online - baodautu.vn mới đây, có doanh nghiệp cho rằng, nhiều cơ quan chức năng chưa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa tại cửa khẩu.

Ông Vũ Duy Ba, Phó giám đốc Công ty TNHH Thương mại Quỳnh An đưa ra một ví dụ, công ty ông mỗi ngày có khoảng 20 - 30 container hàng tại Cửa khẩu Thanh Thủy (Hà Giang). Tuy nhiên, khi làm thủ tục xin giấy phép cho phương tiện giao thông xuất cảnh phải về làm thủ tục tại Công an tỉnh Hà Giang cách cửa khẩu mấy chục kilômét. Điều này khiến cho nhiều chủ phương tiện phải quay đi quay lại nhiều lần, kéo dài thời gian, phát sinh chi phí.

Ví dụ được ông Ba đưa ra không phải trường hợp cá biệt. Theo thông tin từ Tổng cục Hải quan, nhiều cơ quan kiểm tra chuyên ngành chưa có đủ lực lượng và phương tiện kiểm tra tại cửa khẩu. Việc kiểm tra hàng hóa nhập khẩu được thực hiện trên mẫu hàng từ cửa khẩu gửi về phòng thí nghiệm trong nội địa hoặc tại kho bảo quản hàng hóa nên kéo dài thời gian thông quan.

Trước thực trạng này, đại diện Tổng cục Hải quan cho biết, các cơ quan chức năng cần thay đổi tư duy quản lý phương thức quản lý rủi ro, hiện đại hoá thủ tục quản lý, minh bạch hóa hình thức kiểm tra. Hướng tới áp dụng thông lệ quốc tế (công nhận kết quả kiểm tra của quốc gia khác, công nhận chất lượng nhãn hiệu nổi tiếng...), đẩy nhanh tiến độ kết nổi cổng thông tin một cửa...