Quốc hội thảo luận tại tổ về kinh tế - xã hội, ngân sách, đầu tư công

Chính phủ ý thức sâu sắc phải ổn định vĩ mô

Trong tuần làm việc đầu tiên của Kỳ họp thứ nhất vừa qua, Quốc hội Khóa XVI đã nghe các báo cáo của Chính phủ về kinh tế - xã hội, đầu tư công, tài chính, ngân sách.

Báo cáo trước Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhận định, thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực dự báo tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, khó lường, còn ở trong nước, khó khăn, thuận lợi đan xen, song thách thức nhiều hơn.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ báo cáo Quốc hội nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, mà đầu tiên là thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Nêu nhiệm vụ tiếp theo là thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, người đứng đầu Chính phủ cho biết, sẽ theo dõi sát tình hình quốc tế, trong nước, chủ động dự báo và có phản ứng chính sách linh hoạt, kịp thời. “Phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, thống nhất, hiệu quả giữa chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, kiên quyết không để xảy ra mất ổn định vĩ mô, khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống”, Thủ tướng khẳng định.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ sau đó, người đứng đầu Chính phủ thêm một lần nữa khẳng định không đánh đổi ổn định vĩ mô lấy tăng trưởng nóng.

Để tăng trưởng cao nhưng vẫn giữ được ổn định vĩ mô, theo Thủ tướng, cần tạo con đường thông thoáng cho cỗ xe kinh tế từ đột phá thể chế. Ông cho biết, Trung ương, Bộ Chính trị đang giao Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiên cứu trình Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV nghị quyết đổi mới mô hình tăng trưởng.

Người đứng đầu Chính phủ cũng cho biết thêm, trong năm 2026 này, một loạt vấn đề về thể chế phải được xử lý một cách dứt điểm, như tổng rà soát hệ thống pháp luật Việt Nam, xây dựng chiến lược hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Chia sẻ quan tâm của đại biểu về nguồn lực và phân bổ nguồn lực, Thủ tướng cho biết, dự kiến nhiệm kỳ này, tổng vốn đầu tư công là trên 8 triệu tỷ đồng, trong khi nhiệm kỳ trước chỉ có 2,87 triệu tỷ đồng. Huy động vốn của ngân sách nhà nước nhiệm kỳ này phải đạt 6,5 triệu tỷ đồng, so với nhiệm kỳ trước tăng 2,7 lần, theo Thủ tướng cũng là áp lực rất lớn.

Lãnh đạo Chính phủ làm rõ, vốn đầu tư công khoảng trên 8 triệu tỷ đồng chỉ chiếm trên 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Khoảng 80% còn lại là huy động từ các nguồn lực khác, là nguồn lực của doanh nghiệp ở trong nước, nguồn lực đầu tư của xã hội, nguồn vốn đầu tư nước ngoài (đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp).

“Vậy thì bắt buộc phải có những giải pháp rất cụ thể để có thể huy động được những nguồn lực như vậy đưa vào sản xuất, kinh doanh. Nếu chúng ta không tạo một hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng, khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư thì làm sao có thể huy động được nguồn lực 80% từ vốn đầu tư toàn xã hội và vốn đầu tư nước ngoài”, Thủ tướng nói.

Dồn sức cho tăng trưởng, song theo Thủ tướng, Chính phủ ý thức sâu sắc việc sẽ phải thực hiện các biện pháp nhằm đảm bảo kiểm soát ổn định vĩ mô, bởi có thể thúc đẩy các hình thức đầu tư để đạt tăng trưởng ngắn hạn, nhưng đổi lại là những vấn đề bất ổn trong trung và dài hạn thì cái giá phải trả đối với nền kinh tế sẽ rất lớn.

Cần thêm nhiều tập đoàn lớn để tăng trưởng 2 con số

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thì việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật.

Ủy ban này đề nghị làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh “giật cục”. Đồng thời, tăng cường kỷ luật ngân sách, cơ cấu lại chi theo hướng ưu tiên đầu tư; chủ động bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động đến lạm phát, tỷ giá, thị trường tài chính. Xây dựng lộ trình phát triển thị trường vốn, giảm dần phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Đây cũng là những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm trong các phiên thảo luận tổ. Bày tỏ đồng tình với sự quyết liệt của Chính phủ khi xác định nhiều nhiệm vụ khó phải hoàn thành trong năm 2026, các đại biểu cũng đồng thời góp ý thêm về các giải pháp cụ thể.

Nhấn mạnh phải đột phá về thể chế để mở đường cho sản xuất, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn lại nhận định của nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính, đó là nhờ đột phá thể chế trong 2 năm 2024-2025 mà tăng trưởng năm 2024 đạt 7,03%, đạt và vượt 15/15 chỉ tiêu, thu ngân sách đạt khoảng 2,1 triệu tỷ đồng. Năm 2025, GDP đạt 8,02%, hoàn thành các chỉ tiêu và thu ngân sách đạt 2,6 triệu tỷ đồng.

Nêu mục tiêu năm 2026 quyết tâm tăng trưởng 2 con số và thu ngân sách phải đạt 2,8 triệu tỷ đồng, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, để đạt được mục tiêu này, cần tập trung cải cách theo hướng “5 hóa”, bao gồm: số hóa triệt để, xanh hóa, tối ưu hóa nguồn lực, thông minh hóa quản trị và hài hòa hóa lợi ích.

“Phát triển kinh tế phải đảm bảo công bằng xã hội, chú trọng giáo dục, y tế, đào tạo nghề và giải quyết việc làm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Một vấn đề theo Chủ tịch Quốc hội là rất quan trọng, là phải tập trung cho khu vực kinh tế tư nhân. Chỉ khi kinh tế tư nhân phát triển 2 con số thì đất nước mới đạt được mức tăng trưởng tương ứng; phải có nhiều tập đoàn lớn đủ năng lực đảm nhận các dự án quy mô quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội cũng nêu thực tế, nhiều công trình lớn do doanh nghiệp tư nhân thực hiện đã bảo đảm tiến độ và chất lượng, trong khi các dự án do Nhà nước triển khai thường mất 3-4 năm để hoàn tất thủ tục. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế để phát huy hiệu quả nguồn lực tư nhân.

Vấn đề tiếp theo được Chủ tịch Quốc hội đề cập là cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng sang dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Trong đó, ứng dụng trí tuệ nhân tạo là yếu tố quan trọng nâng cao hiệu quả quản lý, xây dựng pháp luật và kiểm soát dữ liệu, kể cả trong hoạt động của Quốc hội.

Với điều hành vĩ mô, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ linh hoạt, chủ động ứng phó với các yếu tố bên ngoài như xung đột quốc tế, đồng thời bảo đảm tăng trưởng cao, đi kèm kiểm soát lạm phát và thực hiện chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm.