Talkshow về cung ứng điện cao điểm mùa nắng nóng 2026 do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức (Ảnh: NC)

Nhu cầu điện lập kỷ lục

Miền Bắc đang bước vào những ngày cao điểm của mùa nắng nóng 2026. Như thông lệ hàng năm, ngành điện đã có sự chuẩn bị từ sớm, từ xa nhằm đảm bảo cung ứng ở mức cao nhất, giữ ổn định phụ tải, cung ứng đủ điện cho tiêu dùng và sản xuất kinh doanh.

Ngay từ đầu mùa khô (31/3/2026), hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận một cột mốc lịch sử khi sản lượng điện tiêu thụ vượt mốc 1 tỷ kWh/ngày. Nhưng chỉ 1 tuần sau đó, mốc kỷ lục trên đã được phá vỡ khi sản lượng điện trên cả nước đã chạm mốc gần 1,1 tỷ kWh/ngày, tăng hơn 142 triệu kWh so với cùng kỳ 2025.

Những con số kỷ lục trên cho thấy, nhu cầu sử dụng điện tiếp tục xu hướng tăng cao.

Ngoài phát triển điện mặt trời áp mái, cần phải có giải pháp để hạn chế sử dụng điện vào các khung giờ cao điểm, nhất là buổi tối từ 21-23h hàng ngày, thời điểm hệ thống năng lượng mặt trời đã dừng hoạt động, đây là lúc nguồn thì thiếu mà cung thì lai tăng.

Phó tổng giám đốc EVNNPC, ông Phan Tử Lượng

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia dự báo, mùa khô năm 2026 kéo dài từ cuối tháng 4 đến tháng 8, với nhiều đợt nắng nóng. Từ nay đến cuối tháng 5, nắng nóng tăng nhiệt dần và lan rộng, khiến nhu cầu sử dụng điện tăng cao, tạo áp lực lớn về cung ứng điện.

Ông Phan Tử Lượng, Phó tổng giám đốc, Tổng thư ký Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho biết: “Ngành điện, đặc biệt là EVNNPC đang phải tính toán, cân nhắc rất kỹ để đảm bảo cân bằng cung cầu trong cung ứng điện cho miền Bắc trong cao điểm mùa nóng”.

Tăng trưởng phụ tải trong những năm gần đây, về công suất cực đại theo ông Lượng là xấp xỉ 11%, trong khi tăng trưởng GDP khoảng 7-8%, mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 của nước ta là 2 con số, thì tăng trưởng về hệ số đàn hồi cũng khoảng 1,3 - 1,5 lần GDP. Do vậy, tăng trưởng về điện tất yếu cũng rất cao, trên 2 con số.

“Năm 2026, theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia, chúng ta bước vào chu kỳ El Nino (tức mưa ít và nắng nóng nhiều hơn), mưa ít dẫn đến nước về hồ thủy điện sẽ ít hơn, và nắng nóng nhiều hơn kéo theo nhu cầu sử dụng điện cao hơn bình thường. Với miền Bắc, nhu cầu sử dụng điện sẽ tập trung vào các khung giờ cao điểm từ tháng 5 đến tháng 8”, ông Lượng nói.

EVNNPC tính toán, trong những tháng hè, cao điểm sử dụng điện rơi vào những chuỗi ngày nắng nóng nhất với khung giờ từ 12 - 15h chiều và từ 21 - 23h đêm, đây vốn là các khung giờ mà công suất cực đại của hệ thống điện tại miền Bắc cao nhất. Trong đó, cao nhất rơi vào 22h đêm do người dân tăng sử dụng các thiết bị làm mát, vì thế đây là khung giờ rất dễ xảy ra mất cân bằng cung cầu điện.

Để giải quyết bài toán này, ông Lượng cho biết, EVNNPC đã thực hiện bảo trì, bảo dưỡng toàn bộ lưới điện trước mùa nắng nóng cũng như là tất cả các dự án đầu tư xây dựng từ 110kV, đến trung áp, hạ áp cho các khu vực có nguy cơ xảy ra quá tải, đảm bảo hạ tầng lưới điện.

Chủ động tiết kiệm điện

Nền kinh tế tiếp đà tăng trưởng cao, nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn, nhất là mùa nắng nóng, bên cạnh đảm bảo nguồn cung ứng từ ngành điện, các giải pháp tiết kiệm điện cần phải được triển khai đồng bộ từ mỗi gia đình, công sở, doanh nghiệp…

Cần phải nói thêm, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hiện chỉ chiếm 37% về tổng các nguồn phát điện trong cả nước, còn lại là của các cái tập đoàn, doanh nghiệp tư nhân.

Trước mục tiêu về đảm bảo an ninh năng lượng, giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia và thúc đẩy năng lượng tái tạo, tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CP-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, trong đó nêu một loạt các giải pháp đảm bảo cung ứng điện, tiết kiệm điện, lắp đặt điện mặt trời áp mái.

Một nội dung quan trọng tại Chỉ thị này, theo ông Lượng là dịch chuyển phụ tải điện, hạn chế sản xuất vào các giờ cao điểm trong những ngày nắng nóng, giảm áp lực lên hệ thống điện trong giờ cao điểm, tránh quá tải và đảm bảo cung ứng điện ổn định.

Công ty Thép Hòa Phát Hải Dương, hộ tiêu thụ điện lớn cho biết, trong quá trình đầu tư nhà máy sản xuất, doanh nghiệp ưu tiên những công nghệ có thể tái sử dụng các nguồn khí, nguồn hơi, nguồn nhiệt để có thể thu hồi phát điện.

Tổng sản lượng thép của Công ty là 2,5 triệu tấn/năm, nhu cầu sử dụng điện vào thời điểm cực đại trong ngày khoảng 130mWh. Vì thế, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Phó giám đốc Công ty cho rằng, việc chủ động tiết kiệm điện đã được doanh nghiệp triển khai đồng bộ với các giải pháp chặt chẽ, hiệu quả.

Nhờ các giải pháp tận dụng giải pháp thu hồi nhiệt, khí, hơi, và điện mặt trời Hòa Phát hiện đã tự chủ khoảng 90% nhu cầu điện sản xuất, chỉ sử dụng khoảng 10% từ điện lưới cho mục đích dự phòng và cân bằng phụ tải.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định, năm 2026, xác xuất xảy ra hiện tượng El Nino là tương đối cao, thậm chí sẽ xảy ra  “siêu El Nino”, đồng nghĩa kỷ lục về nhiệt độ có thể thiết lập trong thời gian tới.

“Nắng nhiều thì mưa ít đi, lượng mưa cuối năm trên cả nước có xu hướng thiếu hụt, nhất là Bắc bộ, nơi có nhiều hồ chứa và thủy lợi thủy điện, việc các hồ chứa này có khả năng thiếu nước là tương đối cao”, ông Hưởng dự báo.

Rõ ràng, sức ép về đảm bảo cung ứng đủ điện cho nền kinh tế càng lớn hơn bởi mục tiêu tăng trưởng kinh tế Chính phủ đặt ra cho giai đoạn 2026-2030 là 2 con số. Kèm theo thời tiết nắng nóng, “siêu El Nino”, chiến sự Trung Đông làm cho cung ứng khí hóa lỏng, nguồn than cung cấp cho các nhà máy nhiệt điện cũng sẽ có những ảnh hưởng đáng kể.

Dữ liệu của EVNNPC cho thấy, khi nhiệt độ tăng lên 1 độ thì công suất của hệ thống điện tăng từ 2-3% và trong một chu kỳ nắng nóng nếu kéo dài từ 4 - 5 ngày thì công suất cực đại của hệ thống điện tại miền Bắc có thể tăng từ 3.500 - 4.000 MW, thậm chí có giai đoạn tăng đến 5.000MW, nhất là vào khung giờ cao điểm.

“Chúng tôi đang nỗ lực để đảm bảo cân bằng cung cầu điện cho miền Bắc. Tuy nhiên, sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp trong việc tiết kiệm điện là yếu tố then chốt để vượt qua giai đoạn cao điểm nắng nóng”, ông Lượng khẳng định.

Kỳ vọng điện mặt trời áp mái

Không chỉ dừng ở việc tiết kiệm điện, Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đặt mục cao về phát triển năng lượng tái tạo, phấn đấu đạt 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong năm 2026. Phấn đấu tổng công suất phát triển điện mặt trời mái nhà đạt 20% công suất lắp đặt giai đoạn 2026 - 2030 của các địa phương.

Đề cán đích các mục tiêu này, Chỉ thị cũng nêu rất rõ, phải cởi bỏ những nút thắt đang bó buộc việc phát triển điện mặt trời áp mái, giao nhiệm vụ cho các bộ ngành liên quan có các cơ chế hỗ trợ về tín dụng xanh cho các tổ chức, cá nhân phát triển điện mặt trời áp mái.

“Với Chỉ thị của Thủ tướng, tất cả cùng chung tay chung sức, việc thực hiện các mục tiêu của Chỉ thị là không khó”, ông Phan Tử Lượng nhận định.

Thực tế, hoạt động đầu tư lắp đặt điện mặt trời áp mái được các doanh nghiệp sản xuất tới các hộ dân triển khai mạnh mẽ thời gian qua.

Đối với Tập đoàn Hòa Phát, doanh nghiệp này và các đối tác đang triển khai các dự án điện mặt trời áp mái trên toàn hệ thống nhằm tăng tự chủ năng lượng, tối ưu chi phí và thúc đẩy xanh hóa sản xuất.

Đơn cử, tại Khu liên hợp Dung Quất, Dự án điện mặt trời áp mái của Hòa Phát Dung Quất có tổng vốn đầu tư gần 600 tỷ đồng, gồm 5 phân kỳ với quy mô 79,2 MWp, dự kiến hoàn thành vào quý II/2027. Khi đi vào vận hành, hệ thống có khả năng tạo ra hơn 115 triệu kWh điện sạch mỗi năm.

Còn dự án điện mặt trời áp mái tại Tôn Hòa Phát có công suất hơn 4.100 kWp, dự kiến hoàn thành tháng 4/2026, giúp tự chủ khoảng 17% điện sản xuất.

Tại Ống thép Hòa Phát Long An, nhà máy đã hoàn thiện hệ thống đạt 7 triệu kWh, đáp ứng khoảng 50% nhu cầu điện sản xuất.

Mục tiêu đến cuối năm toàn Tập đoàn Hòa Phát sẽ lắp đặt được hệ thống điện mặt trời áp mái tại các nhà máy, Khu công nghiệp đạt khoảng 100mwp.

Hòa Phát và các đối tác cũng đang nghiên cứu, mở rộng hợp tác sang các giải pháp lưu trữ năng lượng (BESS) và các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn hơn, giúp doanh nghiệp từng bước gia tăng tỷ lệ tự chủ điện sản xuất và đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo.