Dòng dầu của những năm đất nước gian khó

Ngày 26/6/1986, dòng dầu thương mại đầu tiên từ mỏ Bạch Hổ được đưa lên từ lòng biển Đông. Sự kiện ấy không chỉ đánh dấu sự ra đời của ngành công nghiệp khai thác dầu khí ngoài khơi Việt Nam, mà còn mở ra một nguồn lực chiến lược cho nền kinh tế trong những năm đầu Đổi mới.

Thời điểm đó, đất nước vừa trải qua nhiều năm khó khăn sau chiến tranh, nguồn lực cho phát triển còn hạn chế, khả năng tạo ngoại tệ của nền kinh tế còn khiêm tốn. Trong bối cảnh ấy, mỗi tấn dầu khai thác được không đơn thuần mang ý nghĩa kinh tế, mà còn có giá trị đặc biệt đối với tiến trình phát triển đất nước.

Thử vỉa dầu trong tầng móng mỏ Bạch Hổ. Ảnh: ĐVCC.

Nguồn thu từ dầu khí đã góp phần quan trọng bổ sung ngân sách nhà nước, tạo nguồn ngoại tệ phục vụ nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu cho sản xuất, đồng thời hỗ trợ tiến trình đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế.

Cố Tổng Bí thư Đỗ Mười từng khẳng định: “Lúa của Đồng bằng sông Cửu Long và dầu của Xí nghiệp Liên doanh Vietsovpetro là những nhân tố bảo đảm thành công cho sự nghiệp đổi mới”. Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt khi thăm Vietsovpetro năm 1994 cũng nhấn mạnh: “Mỗi tấn dầu thô ngày hôm nay Vietsovpetro khai thác bằng hàng chục, hàng trăm tấn dầu thô trong tương lai”.

Từ góc nhìn của người trực tiếp tham gia những giếng khoan đầu tiên tại Bạch Hổ, ông Trần Hồi, nguyên Phó tổng giám đốc Địa chất Vietsovpetro, cho rằng thành công năm 1986 là kết quả của quyết định chiến lược đưa mỏ Bạch Hổ vào khai thác sớm.

Chỉ hơn một năm sau khi giếng BH-5 cho dòng dầu công nghiệp, giàn MSP-1 đã đưa giếng khai thác đầu tiên vào hoạt động đúng ngày 26/6/1986. Với điều kiện kỹ thuật, hạ tầng và kinh nghiệm khai thác ngoài khơi còn hạn chế vào thời điểm đó, tốc độ triển khai này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ông Ngô Thường San, nguyên Tổng giám đốc Vietsovpetro, nguyên Tổng giám đốc Petrovietnam cho rằng, dòng dầu đầu tiên từ Bạch Hổ đã tạo nguồn thu ngân sách, nguồn ngoại tệ và nguồn lực quan trọng cho công cuộc Đổi mới. Đó cũng là lời khẳng định tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước khi lựa chọn dầu khí là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước.

Hoạt động khai thác dầu khí tại mỏ Bạch Hổ. Ảnh: ĐVCC.

Đáng chú ý, năm 1986 cũng là năm Đại hội VI của Đảng khởi xướng công cuộc Đổi mới. Vì vậy, dòng dầu đầu tiên từ Bạch Hổ không chỉ bổ sung nguồn lực vật chất cho nền kinh tế, mà còn củng cố niềm tin rằng Việt Nam có thể làm chủ tài nguyên, công nghệ và xây dựng một ngành công nghiệp hiện đại trên biển.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhớ lại, thời điểm đó Việt Nam gần như chưa có nhiều ngành kinh tế có khả năng tạo ra nguồn USD ổn định và quy mô lớn. Dòng dầu từ Bạch Hổ đã giúp đất nước có điều kiện nhập khẩu máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất, duy trì khả năng thanh toán quốc tế, giữ uy tín tín dụng quốc gia và tạo nguồn lực cho những công trình hạ tầng chiến lược.

“Nếu không có dòng tiền dầu khí thời điểm ấy, quá trình Đổi mới của Việt Nam sẽ khó khăn hơn rất nhiều, thậm chí có thể chậm lại đáng kể”, ông Thịnh nhận định.

Quan trọng hơn, những thành công ban đầu tại Bạch Hổ đã tạo dựng niềm tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ một ngành công nghiệp hiện đại, hợp tác quốc tế hiệu quả và từng bước hội nhập với kinh tế thế giới bằng chính năng lực của mình.

Kỳ tích dầu trong đá móng và di sản cho tương lai

Nếu dòng dầu đầu tiên năm 1986 đánh dấu sự khai sinh của ngành công nghiệp khai thác dầu khí ngoài khơi Việt Nam, thì việc phát hiện và khai thác thành công dầu trong tầng đá móng granit nứt nẻ tại Bạch Hổ đã tạo nên bước ngoặt mang tầm vóc quốc tế.

Ngày 6/9/1988, dòng dầu thương mại đầu tiên từ tầng đá móng được khai thác thành công. Thành tựu này làm thay đổi căn bản nhận thức khoa học về tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, đồng thời thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn quốc tế. Từ đó, Bạch Hổ gắn liền với khái niệm “kỳ quan dầu khí trong đá móng” - một trường hợp địa chất đặc biệt của thế giới.

Từ thực tiễn tại Bạch Hổ, Vietsovpetro trở thành một “trường học lớn” của ngành dầu khí Việt Nam, nơi nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân đã trưởng thành. Ảnh: DVCC.

Phát hiện này đã mở rộng đáng kể triển vọng dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam. Nhiều mỏ dầu trong đối tượng đá móng sau đó được phát hiện và đưa vào khai thác, tạo nên giai đoạn phát triển mạnh mẽ của ngành dầu khí Việt Nam. Riêng tại Bạch Hổ, khoảng 80% sản lượng dầu được khai thác từ tầng đá móng.

Đến ngày 4/6/2026, Vietsovpetro đã khai thác lũy kế khoảng 255 triệu tấn dầu từ Lô 09-1, trong đó mỏ Bạch Hổ giữ vai trò chủ lực. Từ năm 1995 đến nay, hơn 60 tỷ m3 khí đồng hành đã được đưa vào bờ phục vụ phát triển kinh tế, trong khi tổng đóng góp cho ngân sách nhà nước đạt gần 60 tỷ USD.

Nhưng giá trị lớn nhất mà Bạch Hổ để lại không chỉ nằm ở sản lượng dầu hay những con số đóng góp ngân sách.

Từ thực tiễn khai thác tại đây, ngành dầu khí Việt Nam từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và công nhân kỹ thuật có khả năng làm chủ chuỗi giá trị dầu khí ngoài khơi, từ khoan, xây lắp công trình biển, lắp đặt giàn khai thác, thi công đường ống đến vận hành và xử lý các tình huống kỹ thuật phức tạp trên biển.

Từ một dự án hợp tác quốc tế, Vietsovpetro trở thành “trường học lớn” của ngành dầu khí Việt Nam, nơi nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư và công nhân trưởng thành.

Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn khẳng định: “Bạch Hổ không chỉ là một mỏ dầu. Đây là nơi hình thành năng lực công nghiệp dầu khí ngoài khơi của Việt Nam”.

Theo ông Lê Ngọc Sơn, từ dòng dầu đầu tiên ấy, Petrovietnam đã từng bước phát triển từ một ngành công nghiệp còn non trẻ trở thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng quốc gia, với hệ sinh thái hoàn chỉnh và chuỗi giá trị từ dầu khí, khí, điện, lọc hóa dầu đến dịch vụ kỹ thuật. Bạch Hổ không tạo nên toàn bộ hành trình đó, nhưng là nền móng quan trọng để Petrovietnam tích lũy nguồn lực, công nghệ, nhân lực và năng lực quản trị cho những bước phát triển tiếp theo.

Bốn mươi năm sau dòng dầu đầu tiên, Bạch Hổ vẫn là biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ và năng lực sáng tạo của người dầu khí Việt Nam.

Từ những quyết định khai phá ban đầu đến kỳ tích dầu trong đá móng, từ một mỏ dầu ngoài khơi đến nền tảng của ngành công nghiệp dầu khí hiện đại, Bạch Hổ cho thấy rằng với tầm nhìn đúng đắn, quyết tâm đủ lớn và khả năng làm chủ khoa học - công nghệ, Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp tục chinh phục những không gian phát triển mới từ biển khơi.

Giữ lửa di sản Bạch Hổ vì thế không phải là nhắc lại những thành tích của quá khứ, mà là tiếp nối tinh thần dám nhận việc khó, làm chủ công nghệ và kiến tạo những năng lực mới cho tương lai năng lượng quốc gia.