Định hướng nhất quán từ Đại hội XIII

So với Đại hội XII, vấn đề bảo hiểm xã hội được đề cập toàn diện, sâu hơn trong các văn kiện Đại hội XIII. Báo cáo Chính trị tại Đại hội XIII xác định yêu cầu cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội theo hướng đa tầng, dựa trên nguyên tắc đóng - hưởng, chia sẻ và bền vững.

Báo cáo phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025 đặt mục tiêu đến năm 2025 có khoảng 55% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội; phấn đấu 45% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm xã hội và 35% tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

Độ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,16% dân số. Ảnh: Đức Thanh

Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện pháp luật, bảo đảm cân đối Quỹ bảo hiểm xã hội dài hạn, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, từng bước tách điều chỉnh lương hưu khỏi tiền lương của người đang làm việc.

Ở tầm nhìn dài hạn, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030 xác định mục tiêu tiến tới bảo hiểm xã hội toàn dân, phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại, hội nhập quốc tế.

Theo đó, đến năm 2030, khoảng 60% lực lượng lao động tham gia bảo hiểm xã hội, 45% tham gia bảo hiểm thất nghiệp và 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội.

Những định hướng này thể hiện rõ chủ trương xuyên suốt của Đảng về bảo vệ quyền con người, không để ai bị bỏ lại phía sau, đồng thời phản ánh bước phát triển mới về tư duy, lý luận bảo hiểm xã hội trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tiếp thu chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.

Cùng với triển khai Nghị quyết Đại hội XIII, các định hướng phát triển bảo hiểm xã hội đã được thể chế hóa mạnh mẽ, nổi bật là Luật bảo hiểm xã hội 2024. Luật đã mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, tăng tính hấp dẫn và linh hoạt của bảo hiểm xã hội tự nguyện thông qua việc bổ sung chế độ trợ cấp thai sản, đồng thời làm rõ yếu tố đa tầng của hệ thống bảo hiểm xã hội.

Một điểm tiến bộ quan trọng là việc thực hiện trợ cấp hưu trí xã hội đối với người từ 75 tuổi trở lên, thay vì từ 80 tuổi như trước. Quy định này góp phần mở rộng diện bao phủ an sinh cho người cao tuổi, từng bước bảo đảm thu nhập và ổn định cuộc sống khi về già.

Những cải cách trên đã tạo nền tảng thuận lợi cho công tác tổ chức thực hiện. Đến hết năm 2025, độ bao phủ bảo hiểm xã hội đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi, trong đó bảo hiểm xã hội bắt buộc chiếm 38,6%, bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt 6,5%. Độ bao phủ bảo hiểm thất nghiệp đạt 35,07%, trong khi bảo hiểm y tế đạt 95,16% dân số.

Toàn hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam đang chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng cho hơn 3,5 triệu người, trong đó trên 83% người hưởng tại khu vực đô thị nhận qua tài khoản ngân hàng. Các quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục được quản lý chặt chẽ, hiệu quả, bảo đảm cân đối dài hạn; những vấn đề lớn như tuổi nghỉ hưu, điều chỉnh lương hưu từng bước được xử lý hài hòa, tạo sự đồng thuận xã hội.

Việc mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội, nhất là nhóm người cao tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội và lương hưu hằng tháng, đã góp phần củng cố vững chắc hệ thống an sinh xã hội quốc gia. Cùng với chính sách bảo hiểm y tế đã tiệm cận bao phủ toàn dân, bảo hiểm xã hội tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột then chốt của an sinh xã hội.

Không chỉ mang ý nghĩa xã hội, các quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp còn trở thành quỹ tài chính công ngoài ngân sách có quy mô lớn, góp phần huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển thông qua kênh trái phiếu Chính phủ, hỗ trợ ổn định thị trường vốn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo

Bước sang năm 2026, ngành bảo hiểm xã hội xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm nhằm tiếp tục cụ thể hóa mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân. Theo đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ bám sát các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và sự chỉ đạo của Bộ Tài chính; chủ động nắm bắt vướng mắc trong thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kịp thời đề xuất hoàn thiện pháp luật và quy trình nghiệp vụ phù hợp với thực tiễn và tổ chức bộ máy.

Ngành tiếp tục triển khai các giải pháp chủ động, sáng tạo trong công tác thu, mở rộng độ bao phủ người tham gia, giảm tình trạng chậm đóng; phối hợp với địa phương đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế vào nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế các cấp.

Một trọng tâm lớn là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo. Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục đơn giản hóa, cắt giảm hồ sơ, mẫu biểu; tăng cường mẫu biểu điện tử tương tác trên cơ sở kết nối, chia sẻ dữ liệu dân cư; rà soát, tái cấu trúc các phần mềm nghiệp vụ; mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành theo Khung kiến trúc số Bộ Tài chính, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin.

Cùng với đó là tăng cường truyền thông, vận động về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nhất là các nội dung mới của Luật bảo hiểm xã hội 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật bảo hiểm y tế; nâng cao chất lượng quản lý, sử dụng an toàn, hiệu quả các quỹ bảo hiểm; kiểm soát chặt chẽ chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế; tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng chống trục lợi.

Song song với nhiệm vụ chuyên môn, ngành bảo hiểm xã hội tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; xây dựng đội ngũ viên chức đủ phẩm chất, năng lực; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ”, gắn với kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.

Với nền tảng hơn 30 năm xây dựng và phát triển, cùng sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính và sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững và phục vụ sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.