Thời gian gần đây, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm và bức xúc trước tình trạng tiêu cực, vi phạm pháp luật nghiêm trọng xảy ra tại một số cơ sở giám định pháp y tâm thần như Viện Pháp y Tâm thần Trung ương, Viện Pháp y Tâm thần Trung ương Biên Hòa và Trung tâm Pháp y Tâm thần miền núi phía Bắc.

Những vi phạm này đã làm suy giảm niềm tin của người dân vào công tác giám định pháp y, tâm thần, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công lý và an ninh xã hội.

Ảnh minh họa.

Trước thực trạng đó, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã ký Chỉ thị tăng cường quản lý hoạt động giám định pháp y, pháp y tâm thần và công tác bắt buộc chữa bệnh tâm thần.

Chỉ thị được gửi đến các bệnh viện tâm thần trung ương, các viện pháp y, các trung tâm pháp y tâm thần khu vực, các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng như các đơn vị y tế của Bộ, ngành liên quan.

Trong những năm qua, công tác giám định pháp y và pháp y tâm thần đã được quan tâm củng cố, kiện toàn và phát triển. Các đơn vị đã nỗ lực khắc phục khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, chất lượng giám định cơ bản đáp ứng yêu cầu của các cơ quan tố tụng.

Tuy nhiên, gần đây, việc một số cán bộ lãnh đạo và nhân viên y tế tại các đơn vị trên không thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, hướng dẫn chuyên môn và chỉ đạo của Bộ, đã để xảy ra các hành vi vi phạm nghiêm trọng như nhận hối lộ, làm sai lệch hồ sơ bệnh án, tiếp tay cho các hành vi sai phạm, gây ra hậu quả nghiêm trọng về y đức và pháp lý.

Chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Y tế yêu cầu thủ trưởng các đơn vị phải quán triệt và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, các hướng dẫn chuyên môn và văn bản chỉ đạo của Bộ Y tế cũng như các Bộ, ngành liên quan.

Đặc biệt, người đứng đầu đơn vị phải giữ vững bản lĩnh chính trị, tuyệt đối không để cán bộ nhân viên bị mua chuộc, lôi kéo tham gia các hành vi phạm tội hoặc tiếp tay cho sai phạm. Người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật nếu để xảy ra sai phạm tại cơ sở mình quản lý.

Bộ trưởng Bộ Y tế cũng chỉ đạo các đơn vị cần tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các đơn vị thực hiện giám định pháp y và pháp y tâm thần, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để đảm bảo công tác giám định khách quan, minh bạch, đáp ứng nhu cầu của các cơ quan tố tụng, tổ chức và cá nhân.

Công tác quản lý người bệnh bắt buộc chữa bệnh tâm thần cũng phải được thực hiện nghiêm, không để người bệnh tự ý bỏ trốn khỏi cơ sở gây nguy hiểm cho xã hội hoặc tiếp tục hành vi vi phạm pháp luật.

Ngoài ra, các bệnh viện tâm thần và cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa tâm thần phải tuân thủ nghiêm quy định về chuyên môn và cấp giấy tờ khám sức khỏe, tránh để các đối tượng lợi dụng giấy tờ này nhằm trốn tránh hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi vi phạm pháp luật.

Bộ Y tế cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số trong quản lý và công tác chuyên môn, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị hiện đại phục vụ giám định pháp y, pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc chữa bệnh tâm thần.

Những chỉ đạo này được đưa ra trong bối cảnh Bộ Y tế đã tiến hành thanh tra đột xuất và phát hiện nhiều trường hợp vi phạm nghiêm trọng tại các cơ sở pháp y tâm thần, đồng thời phối hợp với Bộ Công an xử lý các vụ việc liên quan.

Bộ này cũng đang nâng cao tiêu chuẩn bổ nhiệm giám định viên pháp y và pháp y tâm thần, yêu cầu về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và phẩm chất đạo đức nhằm đảm bảo đội ngũ giám định viên đủ năng lực và trung thực trong công tác.

Việc siết chặt quản lý, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm và ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, giám sát là những bước đi cần thiết nhằm khôi phục uy tín và nâng cao hiệu quả hoạt động giám định tư pháp tại Việt Nam.

Đây cũng là nỗ lực nhằm bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong công tác giám định pháp y, tâm thần, góp phần bảo vệ quyền lợi người dân và củng cố niềm tin của xã hội vào hệ thống pháp luật và y tế.