NHNN vừa ban hành Thông tư 63/2024/TT-NHNN quy định về hồ sơ, thủ tục thu hồi Giấy phép và thanh lý tài sản của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; hồ sơ, thủ tục thu hồi Giấy phép văn phòng đại diện tại Việt Nam của tổ chức tín dụng nước ngoài, tổ chức nước ngoài khác có hoạt động ngân hàng.

Chỉ được giải thể nếu đảm bảo thanh toán hết các khoản nợ

Thông tư 63 quy định, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (TCTD) chỉ được giải thể khi thuộc một trong 2 trường hợp sau đây. Thứ nhất, bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản khác và không trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài. Thứ hai, tổ chức tín dụng được can thiệp sớm hoặc được kiểm soát đặc biệt có tổ chức tín dụng tiếp nhận toàn bộ nghĩa vụ nợ.

Trong quá trình giám sát thanh lý tài sản, nếu phát hiện tổ chức tín dụng không có khả năng thanh toán đầy đủ các khoản nợ, Ngân hàng Nhà nước quyết định chấm dứt thanh lý và thực hiện phương án phá sản tổ chức tín dụng theo quy định tại Mục 5 Chương X và Điều 203 Luật Các tổ chức tín dụng.

Theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024, các trường hợp giải thể, chấm dứt hoạt động tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài là: TCTD không đề nghị gia hạn hoặc đề nghị gia hạn nhưng không được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản khi hết thời hạn hoạt động; TCTD bị thu hồi Giấy phép; TCTD tự nguyện giải thể nếu có khả năng thanh toán hết nợ và được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản; TCTD được can thiệp sớm hoặc được kiểm soát đặc biệt có tổ chức tín dụng tiếp nhận toàn bộ nghĩa vụ nợ.

Khi giải thể chấm dứt hoạt động theo quy định tại Điều 202, TCTD phải tiến hành thanh lý tài sản dưới sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước và theo trình tự, thủ tục thanh lý tài sản do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định. Trong quá trình giám sát thanh lý tài sản của tổ chức tín dụng bị giải thể, nếu phát hiện tổ chức tín dụng không có khả năng thanh toán đầy đủ các khoản nợ, Ngân hàng Nhà nước quyết định chấm dứt thanh lý tài sản và thực hiện phương án phá sản tổ chức tín dụng theo quy định (quy định về phá sản ngân hàng được thực hiện theo mục 5 Chương X và Điều 203 của Luật các tổ chức tín dụng).  

Điều 203 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định, sau khi NHNN có văn bản chấm dứt kiểm soát đặc biệt hoặc không áp dụng biện pháp phục hồi khả năng thanh toán hoặc chấm dứt áp dụng biện pháp phục hồi khả năng thanh toán mà tổ chức tín dụng vẫn mất khả năng thanh toán, tổ chức tín dụng phải nộp đơn yêu cầu Tòa án mở thủ tục phá sản theo quy định của pháp luật về phá sản.  Sau khi thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản tổ chức tín dụng, Tòa án áp dụng ngay thủ tục thanh lý tài sản của tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật về phá sản. Sau khi Thẩm phán chỉ định Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản, Ngân hàng Nhà nước thu hồi Giấy phép của tổ chức tín dụng. 

Đối với thanh lý tài sản, Thông tư quy định rõ thứ tự phân chia tài sản sau khi thanh lý lần lượt như sau: Thanh toán các khoản vay đặc biệt theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng; Các khoản lệ phí, chi phí thực hiện thanh lý tài sản theo quy định của pháp luật; Các khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động theo quy định của pháp luật và các quyền lợi khác theo thỏa ước lao động tập thể và hợp đồng lao động đã ký kết; Các khoản chi trả cho người gửi tiền; Các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Cuối cùng là các khoản nợ khác. 

Nếu còn thừa thì phần giá trị tài sản còn lại được chia cho các cổ đông, chủ sở hữu, thành viên góp vốn theo tỷ lệ góp vốn tại thời điểm thực hiện việc phân chia tài sản (hoặc thanh toán cho ngân hàng mẹ với trường hợp chi nhánh ngân hàng nước ngoài).  

Ngân hàng không được tẩu tán tài sản trong quá trình giải thể, thanh lý tài sản

Về các hành vi bị cấm, Thông tư 63/2024/TT-NHNN quy định, kể từ ngày cấp có thẩm quyền quyết định thông qua việc giải thể (hoặc kể từ ngày NHNN có văn bản chấp thuận nguyên tắc giải thể, hoặc kể từ ngày NHNN có văn bản yêu cầu tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thanh lý tài sản), người quản lý, người điều hành, người lao động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài không được thực hiện các hành vi sau:

Thứ nhất, cất giấu, tẩu tán tài sản.

Thứ hai, từ bỏ hoặc giảm bớt quyền đòi nợ.

Thứ ba, chuyển các khoản nợ không có bảo đảm thành các khoản nợ có bảo đảm bằng tài sản của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Thứ tư, cầm cố, thế chấp, tặng cho và cho thuê tài sản.

Thứ năm, ký kết thỏa thuận, hợp đồng mới trừ các thỏa thuận, hợp đồng nhằm thực hiện chấm dứt hoạt động.

Thứ sáu, chuyển tiền, tài sản ra nước ngoài.