Tính đến ngày 2/6, Đoàn đã kiểm tra 19 cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc và thực phẩm bổ sung.

Báo cáo nhanh từ Sở Y tế cho thấy, chưa phát hiện sản phẩm nào nằm trong danh sách 12 loại sữa giả hoặc 20 loại thuốc giả được Cục An toàn thực phẩm và Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế cảnh báo.

Tuy nhiên, quá trình kiểm tra thực tế, lực lượng chức năng phát hiện một số cơ sở không mở sổ hoặc không sử dụng máy tính để quản lý nhập, xuất, tồn trữ, theo dõi số lô, hạn dùng, nguồn gốc của thuốc và thông tin liên quan khác theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, hồ sơ nhân viên chưa lưu trữ đầy đủ thông tin; chưa truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm thực phẩm bổ sung; bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc; không thực hiện thông báo, đăng tải, niêm yết bản tự công bố sản phẩm theo quy định của pháp luật…

Cũng trong quá trình kiểm tra, Đoàn đã lấy mẫu một số thực phẩm bảo vệ sức khỏe và đang tiến hành quy trình xử phạt hành chính đối với các cơ sở vi phạm.

Sở Y tế Bắc Ninh tăng cường công tác kiểm tra các cơ sở kinh doanh thuốc, thực phẩm chức năng.

Theo Sở Y tế Bắc Ninh, việc kiểm tra đột xuất giúp phát hiện kịp thời sai phạm, có tính răn đe, nhưng một số cơ sở có biểu hiện trốn tránh, thậm chí đóng cửa tạm thời khi phát hiện có đoàn kiểm tra; quá trình thu thập chứng cứ vi phạm gặp nhiều trở ngại vì thiếu nhân lực, phương tiện và gặp các hành vi đối phó tinh vi từ phía doanh nghiệp.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Đào Khắc Hùng, Phó giám đốc Sở Y tế Bắc Ninh, Trưởng đoàn kiểm tra cho biết, công tác kiểm tra, giám sát thị trường thuốc và thực phẩm chức năng hiện vẫn còn nhiều bất cập.

Việc giám sát chủ yếu chỉ diễn ra khi có dấu hiệu vi phạm rõ ràng hoặc khi nhận được phản ánh từ người tiêu dùng, truyền thông hay tổ chức xã hội. Điều này dẫn đến việc nhiều sai phạm chỉ được phát hiện sau khi đã gây ra hậu quả, làm giảm hiệu lực của hệ thống quản lý.

Ông Hùng nhận định, khoảng trống lớn nhất hiện nay chính là thiếu một cơ chế hậu kiểm hiệu quả, thiếu dữ liệu đầy đủ và thiếu hệ thống cảnh báo sớm. Chúng ta hiện vẫn chưa có hệ thống công nghệ đủ mạnh để theo dõi chuỗi cung ứng thuốc và thực phẩm chức năng một cách liên tục và minh bạch.

Việc truy xuất nguồn gốc vẫn là bài toán nan giải, đặc biệt đối với các sản phẩm bán trôi nổi qua mạng xã hội hoặc các kênh không chính thống. Trong khi lực lượng thanh tra chuyên ngành thì mỏng, địa bàn rộng, số lượng cơ sở kinh doanh rất lớn và phân tán, dẫn đến việc giám sát thường xuyên, sâu sát trở nên bất khả thi.

Thống kê cho biết, toàn tỉnh Bắc Ninh có 1.115 cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc và mỹ phẩm. Trong đó có 10 cơ sở sản xuất thuốc, 43 cơ sở bán buôn thuốc, 25 cơ sở sản xuất mỹ phẩm, 10 cơ sở xuất nhập khẩu và bảo quản thuốc, cùng với 1.029 cơ sở bán lẻ thuốc.

Với số lượng cơ sở đông và nhỏ lẻ như thế, trong khi chỉ có 5 dược sĩ phụ trách nghiệp vụ tại Sở Y tế, việc hậu kiểm và giám sát gần như quá tải; nhiều cán bộ tuyến huyện, thị xã, thành phố không có chuyên môn sâu. Chưa kể, theo quy định hiện hành, doanh nghiệp được phép tự công bố thực phẩm chức năng mà không cần thẩm định trước từ cơ quan quản lý, gây khó khăn lớn trong việc kiểm soát chất lượng.

Thực tế còn cho thấy, một số cơ sở tự công bố hàng loạt sản phẩm nhưng không lưu mẫu, không đặt nhà máy tại địa phương, khiến việc lấy mẫu kiểm nghiệm là điều không tưởng.

Theo lãnh đạo Sở Y tế, việc kiểm tra, kiểm soát thuốc và thực phẩm chức năng thời gian qua đã có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế với Công an tỉnh, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh. Nhờ đó, nhiều vụ vi phạm đã được phát hiện và xử lý.

Tuy nhiên, cơ chế phối hợp liên ngành hiện vẫn thiếu rõ ràng. Việc không có đầu mối điều phối thống nhất dẫn đến mỗi ngành thực hiện theo chức năng riêng, đôi khi chồng chéo hoặc buông lỏng; dữ liệu doanh nghiệp và sản phẩm vi phạm không được chia sẻ, khiến công tác kiểm tra thiếu căn cứ và không có tính liên tục.

Cùng với đó, nguồn lực và chuyên môn cũng là một rào cản lớn. Không có đủ nhân lực chuyên môn để kiểm định, phân biệt thuốc và thực phẩm chức năng thật - giả - kém chất lượng, nhất là trong bối cảnh công nghệ làm giả ngày càng tinh vi.

Ngành y tế Bắc Ninh đang từng bước khắc phục tình trạng trên bằng cách đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tích cực triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dược, mã hóa và truy xuất nguồn gốc sản phẩm; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành giữa Y tế, Công Thương, Công an để xử lý vi phạm từ gốc.