Các ngành hàng xuất khẩu đi Mỹ, trong đó có giày dép phải nâng cao hàm lượng giá trị nội địa để xuất khẩu bền vững.

Đây là khẳng định của nhiều Chuyên gia tại Diễn đàn Thương mại Việt - Mỹ 2025: “30 năm hợp tác kinh tế, thương mại - vượt qua thách thức, bước vào kỷ nguyên mới" do Bộ Công thương phối hợp với Phòng Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham Việt Nam) tổ chức.

30 năm sau khi bình thường hóa quan hệ (1995 - 2025), hợp tác kinh tế, thương mại Việt - Mỹ đã phát triển mạnh mẽ dựa trên các cột mốc quan trọng: Hiệp định Thương mại song phương năm 2000 (BTA), Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện năm 2023 và nỗ lực hướng tới Hiệp định Thương mại đối ứng công bằng và cân bằng năm 2025.

Trong dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục nâng chất lượng sản phẩm xuất khẩu, tăng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, kiểm soát chặt xuất xứ, đảm bảo hồ sơ dữ liệu về nguyên phụ liệu trong các lô hàng xuất khẩu để dễ dàng chứng minh khi được yêu cầu.

Nhờ đó, thương mại hai chiều tăng hơn 330 lần, đạt 149,5 tỷ USD năm 2024, thể hiện sự gắn kết sâu rộng của chuỗi cung ứng và vai trò then chốt của thị trường Mỹ đối với xuất khẩu Việt Nam.

Thương mại song phương tiếp tục tăng trưởng mạnh sau 11 tháng năm nay, đạt 155,6 tỷ USD, trong đó xuất khẩu sang Mỹ đạt 138,6 tỷ USD, tăng 27,2%, nhập khẩu từ Mỹ 17 tỷ USD, tăng 25,2% so với cùng kỳ.

Sau 3 thập kỷ hợp tác, quan hệ thương mại song phương đứng trước nhiều sự chuyển đổi lớn để phù hợp với giai đoạn mới với nhiều quy định, tiêu chí chặt chẽ hơn, đặc biệt là xuất khẩu của Việt Nam đối diện với thuế quan đối ứng.

Ông Nguyễn Hồng Dương, Phó vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công thương) cho rằng, thương mại song phương Việt Nam với Mỹ thời gian tới cần hết sức lưu ý tác động từ thuế đối ứng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư từ hai phía phải sớm nhận diện thách thức và phối hợp tìm giải pháp chung.

Giai đoạn tới, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào tri thức, công nghệ để vượt khỏi vị thế gia công, tiến lên các nấc giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Chính sách thuế quan của Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến thương mại mà còn tác động đến đầu tư, dòng vốn và các mục tiêu chiến lược dài hạn", TS Trần Toàn Thắng, Trưởng ban Quốc tế và Chính sách hội nhập, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) nhận định. Vì thế, việc giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo là hướng đi quyết định để biến thách thức thành cơ hội.

Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường này đang trở thành rủi ro rõ nét hơn đối với nhiều ngành hàng, nhất là khi chính sách thương mại biến động.

Bà Virginia Foote, Phó chủ tịch Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam cho biết, chính sách thuế hiện đang là điểm nghẽn trong xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ, nhưng chính sách này vẫn còn có sự thay đổi. Doanh nghiệp Việt Nam cần phải nắm được thông tin mức thuế nào sẽ áp dụng cho ngành sản xuất của mình, mặt hàng xuất khẩu của mình; tiêu chuẩn hàng hóa vào thị trường Mỹ đặc biệt là quy tắc xuất xứ.

Là quốc gia xuất khẩu lớn sang Mỹ và không ngừng tăng, nhưng hàng hóa Việt Nam đang phải cạnh tranh mạnh mẽ với các quốc gia như Malaysia, Indonesia...

Dù các nhà bán lẻ Mỹ không dễ dàng thay đổi nhà cung cấp, nhưng họ sẽ xem xét để đảm bảo chuỗi cung ứng của họ bền vững và dài hạn. "Việt Nam đã chứng minh mình là đối tác dài hạn, và cần giữ được vị thế đó", bà Virginia Foote, Phó chủ tịch AmCham lưu ý doanh nghiệp.

Về dài hạn, gia tăng nguồn cung nguyên liệu đầu vào trong nước đối với các lô hàng xuất khẩu, đáp ứng ngày càng cao về tỷ lệ xuất xứ là "chìa khóa" để doanh nghiệp nâng cao cạnh tranh và giảm thiểu rủi ro trong thương mại.