Trước gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn, ngành y tế đang thúc đẩy đồng bộ các giải pháp từ tiêm chủng, sàng lọc, phát hiện sớm đến điều trị, hướng tới mục tiêu loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.

Viêm gan virus vẫn là một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng, không chỉ bởi số người mắc cao mà còn do đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan.

Viêm gan virus vẫn là một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng, không chỉ bởi số người mắc cao mà còn do đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan.

PGS-TS.Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, sau đại dịch Covid-19, nhiều bệnh truyền nhiễm như HIV/AIDS, viêm gan virus, lao, sốt xuất huyết, các bệnh lây truyền qua đường tình dục cùng các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi vẫn là gánh nặng đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Số liệu của Bộ Y tế cho thấy, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ nhiễm viêm gan B và viêm gan C cao trong khu vực. Hiện cả nước ước tính có khoảng 6,5 triệu người mắc viêm gan B và gần 1 triệu người mắc viêm gan C.

Đây cũng là hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan. Trong khi đó, ung thư gan hiện là một trong những loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam, gây gánh nặng lớn về bệnh tật cũng như tử vong.

Hưởng ứng thông điệp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2026, Bộ Y tế lựa chọn chủ đề "Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan virus và ngăn ngừa ung thư gan".

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, chủ đề này thể hiện yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh các giải pháp dự phòng, phát hiện sớm và điều trị để bảo vệ sức khỏe người dân, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.

Về viêm gan B, theo chuyên gia đây vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất tại Việt Nam, âm thầm phá hủy gan trong nhiều năm trước khi gây xơ gan, ung thư gan hoặc tử vong. Trong bối cảnh nước ta thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B cao trên thế giới, tiêm vắc-xin vẫn được các chuyên gia đánh giá là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, an toàn và bền vững nhất.

Viêm gan B do virus HBV gây ra là bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng làm tổn thương tế bào gan và tiến triển thành viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo các chuyên gia, khoảng 25% người nhiễm virus viêm gan B có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng, trong khi 100% trường hợp ung thư gan ở trẻ em đều bắt nguồn từ viêm gan B. Chính vì vậy, tiêm vắc-xin được xem là giải pháp hiệu quả nhất để chủ động bảo vệ sức khỏe.

Điều đáng lo ngại là virus viêm gan B có cùng đường lây truyền với HIV nhưng khả năng lây nhiễm cao gấp 50–100 lần. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm HBV cao trên thế giới. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng trong giai đoạn đầu nên nhiều người chỉ phát hiện khi gan đã tổn thương nặng, làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tử vong.

Vắc-xin viêm gan B là vắc-xin tái tổ hợp, được sản xuất bằng công nghệ di truyền nhằm tổng hợp kháng nguyên bề mặt HBsAg của virus viêm gan B.

Khi được đưa vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ nhận diện kháng nguyên này và tạo ra kháng thể đặc hiệu, giúp ngăn ngừa nguy cơ nhiễm virus nếu tiếp xúc trong tương lai. Đây là biện pháp tạo miễn dịch chủ động có hiệu quả lâu dài, đặc biệt quan trọng đối với trẻ sơ sinh và những người có nguy cơ phơi nhiễm cao.

Không chỉ bảo vệ từng cá nhân, tiêm chủng còn góp phần hạn chế sự lưu hành của virus trong cộng đồng. Việc bao phủ vắc-xin rộng rãi giúp giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, từ người bệnh sang người lành qua máu, dịch cơ thể hoặc quan hệ tình dục, đồng thời góp phần giảm tỷ lệ mắc viêm gan D do loại virus này chỉ có thể phát triển trên nền nhiễm viêm gan B. Tuy nhiên, vắc-xin viêm gan B không có tác dụng phòng ngừa viêm gan A hay viêm gan C.

Hiện nay, Việt Nam đang lưu hành nhiều loại vắc-xin phòng viêm gan B với công nghệ sản xuất hiện đại, đáp ứng nhu cầu tiêm chủng cho cả trẻ em và người lớn.

Đối với trẻ nhỏ, hai loại vắc-xin phối hợp 6 trong 1 là Infanrix Hexa của Bỉ và Hexaxim của Pháp được sử dụng phổ biến để phòng đồng thời sáu bệnh nguy hiểm gồm bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và các bệnh do vi khuẩn Hib gây ra. Các loại vắc-xin này được chỉ định theo lịch tiêm từ 2 tháng tuổi, giúp trẻ giảm số lần tiêm nhưng vẫn bảo đảm tạo miễn dịch đầy đủ.

Đối với trẻ lớn và người trưởng thành, hiện có nhiều lựa chọn như Twinrix, vắc-xin kết hợp phòng viêm gan A và B; Engerix B; Heberbiovac HB; Gen-HBVax và Euvax B. Mỗi loại có chỉ định, phác đồ tiêm và lịch nhắc lại khác nhau, song đều hướng tới mục tiêu tạo miễn dịch chủ động, giúp cơ thể phòng ngừa hiệu quả virus viêm gan B trong thời gian dài.

Theo khuyến cáo, việc tuân thủ đúng lịch tiêm có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả bảo vệ. Bỏ lỡ hoặc trì hoãn các mũi tiêm có thể làm giảm khả năng tạo miễn dịch hoặc kéo dài thời gian cơ thể chưa được bảo vệ đầy đủ trước virus.

Ngoài nhóm người khỏe mạnh có nguy cơ cao, nhiều nhóm bệnh nhân cũng được khuyến cáo tiêm phòng như người phải truyền máu thường xuyên, bệnh nhân suy giảm miễn dịch, người chạy thận nhân tạo hoặc ghép tạng. Đây đều là những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm virus cao và dễ gặp biến chứng nặng nếu mắc bệnh.

Vắc-xin viêm gan B đang có tại nhiều hệ thống tiêm chủng lớn trong đó có Trung tâm Tiêm chủng Long Châu. Đại diện Hệ thống này cho hay, Long Châu hiện cung cấp nhiều loại vắc-xin chính hãng, được bảo quản theo tiêu chuẩn GSP, đồng thời triển khai quy trình tiêm chủng khép kín từ khám sàng lọc trước tiêm, tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi đến theo dõi sau tiêm và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe. Hệ thống còn hỗ trợ đặt lịch trước và nhắc lịch tiêm nhằm giúp người dân không bỏ sót các mũi tiêm quan trọng.

Trong bối cảnh viêm gan B vẫn là gánh nặng lớn đối với sức khỏe cộng đồng và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan tại Việt Nam, chủ động tiêm vắc-xin từ sớm vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Đặc biệt đối với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và các nhóm có nguy cơ cao, việc tiêm đúng lịch không chỉ giúp phòng ngừa nhiễm virus HBV mà còn góp phần giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan và những biến chứng nặng nề có thể xảy ra trong tương lai.