Thai phụ N.T.T (27 tuổi, Bắc Ninh) đến Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Bắc Ninh khám thai định kỳ khi thai được 14 tuần tuổi. Đây là lần mang thai đầu tiên của chị, thai tự nhiên. Trước đó, chị đã thực hiện sàng lọc NIPT và cho kết quả bình thường.

Kết quả xét nghiệm của bệnh nhân.

Khai thác tiền sử cho thấy bệnh nhân đã phát hiện nhiễm virus viêm gan B từ nhiều năm trước nhưng chưa từng điều trị bằng thuốc kháng virus. Trong suốt quá trình mang thai, chị không ghi nhận các triệu chứng bất thường như mệt mỏi, vàng da, đau bụng hay ra máu âm đạo. Gia đình bệnh nhân cũng chưa ghi nhận trường hợp nào mắc bệnh lý gan hoặc ung thư gan.

Qua thăm khám lâm sàng, bệnh nhân tỉnh táo, tiếp xúc tốt, da và niêm mạc hồng, không phù và không có dấu hiệu xuất huyết dưới da. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm chuyên sâu cho thấy hoạt động của virus viêm gan B ở mức rất cao.

Cụ thể, chỉ số HBeAg dương tính (1774 COI) và tải lượng HBV-DNA đạt 209.000.000 IU/mL (tương đương 1.045.000.000 copies/mL), cao hơn nhiều so với ngưỡng bình thường.

Kết quả siêu âm đàn hồi mô gan ghi nhận hình ảnh thai nhi 13 tuần 6 ngày trong buồng tử cung. Độ cứng của gan tương đương F0 theo thang Metavir-LB, cho thấy gan chưa có dấu hiệu xơ hóa.

Từ các kết quả thăm khám và xét nghiệm, bác sỹ chẩn đoán bệnh nhân viêm gan virus B kèm thai 14 tuần. Thai phụ được chỉ định điều trị ngoại trú, đồng thời theo dõi sát tải lượng virus cũng như sức khỏe thai kỳ và được hẹn tái khám định kỳ nhằm kiểm soát bệnh, giảm nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con.

Theo BSCKI.Lương Thị Nga, Khoa Nội chung, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Bắc Ninh, viêm gan virus B là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến trên toàn cầu do virus HBV gây ra. Virus có thể lây truyền qua nhiều con đường như đường máu, quan hệ tình dục và đặc biệt là lây truyền từ mẹ sang con.

Tại Việt Nam, nhiễm HBV vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại khi nước ta nằm trong khu vực có tỷ lệ lưu hành cao, với khoảng hơn 8% dân số nhiễm virus viêm gan B. Trong đó, lây truyền từ mẹ sang con là một trong những con đường lây nhiễm chủ yếu. Vì vậy, việc phát hiện và quản lý viêm gan B ở phụ nữ mang thai có ý nghĩa quan trọng trong phòng chống bệnh.

Virus viêm gan B có thể gây nhiều dạng bệnh lý với mức độ khác nhau. Ở giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể bị viêm gan cấp, thậm chí một số trường hợp hiếm gặp có thể tiến triển thành viêm gan tối cấp nguy hiểm.

Khi bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính, virus tiếp tục tồn tại trong cơ thể và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp.

Theo khuyến cáo của các chuyên gia, tất cả trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc-xin viêm gan B liều sơ sinh ngay sau khi chào đời để tạo miễn dịch sớm với virus.

Đối với trẻ sinh ra từ mẹ có HBsAg dương tính, cần tiêm kháng huyết thanh viêm gan B (HBIG) và vắc-xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh. Hai mũi tiêm này nên được thực hiện cùng thời điểm nhưng ở hai vị trí khác nhau, sau đó trẻ tiếp tục tiêm đầy đủ các mũi vắc-xin theo lịch của Chương trình Tiêm chủng mở rộng.

Đối với thai phụ có tải lượng HBV DNA trên 200.000 IU/mL hoặc nồng độ HBsAg định lượng trên 10⁴ IU/mL, bác sỹ sẽ tư vấn điều trị dự phòng bằng thuốc kháng virus nhằm giảm nguy cơ lây truyền sang thai nhi.

Theo phác đồ của Bộ Y tế Việt Nam, điều trị dự phòng lây truyền từ mẹ sang con thường bắt đầu từ tuần 24-28 của thai kỳ. Tuy nhiên, theo khuyến cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2024, việc điều trị có thể bắt đầu sớm hơn, từ tuần 14-28 của thai kỳ. Trong trường hợp phát hiện muộn, thuốc nên được sử dụng ít nhất 4 tuần trước khi sinh và tiếp tục duy trì 4-12 tuần sau sinh để kiểm soát sự nhân lên của virus.

Trong quá trình theo dõi thai kỳ, thai phụ cần được kiểm tra định kỳ các chỉ số men gan AST, ALT mỗi 4-12 tuần nhằm phát hiện sớm dấu hiệu tổn thương gan. Sau sinh, cần tiếp tục theo dõi tải lượng HBV-DNA trong vòng 24 tuần để kịp thời phát hiện nguy cơ bùng phát viêm gan B.

Đối với trẻ, việc xét nghiệm HBsAg và anti-HBs khi trẻ trên 12 tháng tuổi sẽ giúp đánh giá hiệu quả dự phòng và xác định trẻ có bị nhiễm HBV hay không. Đáng lưu ý, phụ nữ nhiễm viêm gan B không bị chống chỉ định cho con bú, kể cả khi đang sử dụng thuốc kháng virus Tenofovir.

Các bác sỹ khuyến cáo, việc thăm khám thai định kỳ và theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát viêm gan B. Vì vậy, phụ nữ mang thai nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín để được tư vấn, phát hiện sớm và quản lý bệnh hiệu quả, góp phần hạn chế tối đa nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con.