Trước thực trạng ung thư gan vẫn dẫn đầu về số ca mắc mới và tử vong tại Việt Nam, các chuyên gia đầu ngành đã cập nhật nhiều tiến bộ trong dự phòng và điều trị viêm gan, xơ gan, ung thư gan, đồng thời đề xuất đưa xét nghiệm viêm gan B, C vào chương trình khám sức khỏe miễn phí toàn quốc nhằm phát hiện sớm và giảm gánh nặng bệnh tật.

Trong bối cảnh Việt Nam vẫn là một trong những quốc gia có gánh nặng bệnh gan cao trên thế giới, việc ứng dụng các tiến bộ y học trong dự phòng, chẩn đoán và điều trị đang mở ra nhiều cơ hội cải thiện hiệu quả kiểm soát bệnh.

Ảnh minh họa.

Đây cũng là nội dung trọng tâm được các chuyên gia trong và ngoài nước chia sẻ tại Hội thảo khoa học "Tiến bộ mới trong dự phòng và điều trị viêm gan, xơ gan và ung thư gan ở Việt Nam" vừa được tổ chức.

Hội thảo do Hội Gan mật Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam và Hội Phẫu thuật Gan mật tụy Việt Nam tổ chức, quy tụ hơn 400 giáo sư, bác sỹ, nhà khoa học trong các lĩnh vực nội khoa, ngoại khoa, ung bướu, chẩn đoán hình ảnh, y học cổ truyền... từ nhiều bệnh viện trên cả nước.

Chương trình được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, gồm một phiên toàn thể và tám phiên chuyên đề, tập trung cập nhật các tiến bộ mới về quản lý viêm gan, xơ gan, điều trị ung thư gan, ghép gan, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ thuật cao và các phương pháp can thiệp ít xâm lấn.

Theo số liệu GLOBOCAN được các chuyên gia dẫn lại tại hội thảo, ung thư gan hiện vẫn đứng đầu cả về số ca mắc mới và tử vong tại Việt Nam, với hơn 20.000 trường hợp mỗi năm. Hai nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng này là tỷ lệ lưu hành cao của virus viêm gan và tình trạng lạm dụng rượu, bia kéo dài.

Các chuyên gia nhận định, trước gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn, việc chuẩn hóa quy trình điều trị đa mô thức, cập nhật các kỹ thuật điều trị hiện đại và mở rộng khả năng tiếp cận các phương pháp can thiệp ít xâm lấn là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Theo thống kê được công bố tại Hội thảo, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan cao. Ước tính cả nước có hơn 6 triệu người mắc viêm gan B mạn tính và gần 1 triệu người mắc viêm gan C mạn tính.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, viêm gan virus có thể âm thầm tiến triển thành xơ gan và ung thư gan - những biến chứng nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng người bệnh.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, bên cạnh điều trị, việc mở rộng sàng lọc cộng đồng đóng vai trò quyết định trong chiến lược giảm gánh nặng bệnh gan tại Việt Nam.

Một trong những đề xuất nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là bổ sung xét nghiệm sàng lọc viêm gan B và viêm gan C vào chương trình khám sức khỏe miễn phí toàn quốc.

Theo GS-TS.Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, việc Bộ Y tế triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí từ năm 2026 là cơ hội thuận lợi để đưa hai xét nghiệm này vào gói khám cơ bản, qua đó phát hiện sớm người mắc bệnh ngay từ khi chưa có triệu chứng.

Trong khi đó, GS-TS.Lê Trung Hải, Chủ tịch Hội Gan mật Việt Nam cho biết, Hội sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động truyền thông và vận động cộng đồng tham gia phòng, chống viêm gan virus, hướng tới mục tiêu loại trừ viêm gan virus và giảm tỷ lệ mắc ung thư gan trong những năm tới.

Bên cạnh các giải pháp dự phòng, hội thảo cũng cập nhật nhiều tiến bộ mới trong điều trị bệnh gan, từ quản lý viêm gan, xơ gan, điều trị ung thư gan, ghép gan đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các kỹ thuật ngoại khoa hiện đại.

Các chuyên gia kỳ vọng, với việc tăng cường sàng lọc, mở rộng tiếp cận điều trị và ứng dụng mạnh mẽ các tiến bộ y học, Việt Nam sẽ từng bước kiểm soát hiệu quả viêm gan virus, giảm tỷ lệ xơ gan và ung thư gan, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng bằng chiến lược dự phòng chủ động, phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Về viêm gan B, theo chuyên gia đây vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất tại Việt Nam, âm thầm phá hủy gan trong nhiều năm trước khi gây xơ gan, ung thư gan hoặc tử vong. Trong bối cảnh nước ta thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B cao trên thế giới, tiêm vắc-xin vẫn được các chuyên gia đánh giá là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, an toàn và bền vững nhất.

Viêm gan B do virus HBV gây ra là bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng làm tổn thương tế bào gan và tiến triển thành viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo các chuyên gia, khoảng 25% người nhiễm virus viêm gan B có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng, trong khi 100% trường hợp ung thư gan ở trẻ em đều bắt nguồn từ viêm gan B. Chính vì vậy, tiêm vắc-xin được xem là giải pháp hiệu quả nhất để chủ động bảo vệ sức khỏe.

Điều đáng lo ngại là virus viêm gan B có cùng đường lây truyền với HIV nhưng khả năng lây nhiễm cao gấp 50–100 lần. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm HBV cao trên thế giới. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng trong giai đoạn đầu nên nhiều người chỉ phát hiện khi gan đã tổn thương nặng, làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tử vong.

Vắc-xin viêm gan B là vắc-xin tái tổ hợp, được sản xuất bằng công nghệ di truyền nhằm tổng hợp kháng nguyên bề mặt HBsAg của virus viêm gan B.

Khi được đưa vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ nhận diện kháng nguyên này và tạo ra kháng thể đặc hiệu, giúp ngăn ngừa nguy cơ nhiễm virus nếu tiếp xúc trong tương lai. Đây là biện pháp tạo miễn dịch chủ động có hiệu quả lâu dài, đặc biệt quan trọng đối với trẻ sơ sinh và những người có nguy cơ phơi nhiễm cao.

Không chỉ bảo vệ từng cá nhân, tiêm chủng còn góp phần hạn chế sự lưu hành của virus trong cộng đồng. Việc bao phủ vắc-xin rộng rãi giúp giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, từ người bệnh sang người lành qua máu, dịch cơ thể hoặc quan hệ tình dục, đồng thời góp phần giảm tỷ lệ mắc viêm gan D do loại virus này chỉ có thể phát triển trên nền nhiễm viêm gan B. Tuy nhiên, vắc-xin viêm gan B không có tác dụng phòng ngừa viêm gan A hay viêm gan C.

Hiện nay, Việt Nam đang lưu hành nhiều loại vắc-xin phòng viêm gan B với công nghệ sản xuất hiện đại, đáp ứng nhu cầu tiêm chủng cho cả trẻ em và người lớn.

Đối với trẻ nhỏ, hai loại vắc-xin phối hợp 6 trong 1 là Infanrix Hexa của Bỉ và Hexaxim của Pháp được sử dụng phổ biến để phòng đồng thời sáu bệnh nguy hiểm gồm bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và các bệnh do vi khuẩn Hib gây ra. Các loại vắc-xin này được chỉ định theo lịch tiêm từ 2 tháng tuổi, giúp trẻ giảm số lần tiêm nhưng vẫn bảo đảm tạo miễn dịch đầy đủ.

Đối với trẻ lớn và người trưởng thành, hiện có nhiều lựa chọn như Twinrix, vắc-xin kết hợp phòng viêm gan A và B; Engerix B; Heberbiovac HB; Gen-HBVax và Euvax B. Mỗi loại có chỉ định, phác đồ tiêm và lịch nhắc lại khác nhau, song đều hướng tới mục tiêu tạo miễn dịch chủ động, giúp cơ thể phòng ngừa hiệu quả virus viêm gan B trong thời gian dài.

Theo khuyến cáo, việc tuân thủ đúng lịch tiêm có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả bảo vệ. Bỏ lỡ hoặc trì hoãn các mũi tiêm có thể làm giảm khả năng tạo miễn dịch hoặc kéo dài thời gian cơ thể chưa được bảo vệ đầy đủ trước virus.

Ngoài nhóm người khỏe mạnh có nguy cơ cao, nhiều nhóm bệnh nhân cũng được khuyến cáo tiêm phòng như người phải truyền máu thường xuyên, bệnh nhân suy giảm miễn dịch, người chạy thận nhân tạo hoặc ghép tạng. Đây đều là những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm virus cao và dễ gặp biến chứng nặng nếu mắc bệnh.

Vắc-xin viêm gan B đang có tại nhiều hệ thống tiêm chủng lớn trong đó có Trung tâm Tiêm chủng Long Châu. Đại diện Hệ thống này cho hay, Long Châu hiện cung cấp nhiều loại vắc-xin chính hãng, được bảo quản theo tiêu chuẩn GSP, đồng thời triển khai quy trình tiêm chủng khép kín từ khám sàng lọc trước tiêm, tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi đến theo dõi sau tiêm và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe. Hệ thống còn hỗ trợ đặt lịch trước và nhắc lịch tiêm nhằm giúp người dân không bỏ sót các mũi tiêm quan trọng.

Trong bối cảnh viêm gan B vẫn là gánh nặng lớn đối với sức khỏe cộng đồng và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan tại Việt Nam, chủ động tiêm vắc-xin từ sớm vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Đặc biệt đối với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và các nhóm có nguy cơ cao, việc tiêm đúng lịch không chỉ giúp phòng ngừa nhiễm virus HBV mà còn góp phần giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan và những biến chứng nặng nề có thể xảy ra trong tương lai.