Với quy mô gần 100 triệu dân và tốc độ tăng trưởng cao, thị trường hàng không nội địa Việt Nam đang trở thành “điểm ngắm” hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài.

Trong dự thảo Nghị định mới nhất, cơ quan soạn thảo tiếp tục đề xuất nâng tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài tại các hãng hàng không Việt Nam từ 34% lên tối đa 49%, đồng thời kiến nghị xin ý kiến Thành viên Chính phủ đối với nội dung này.

Theo Bộ Xây dựng, tại các hiệp định hàng không song phương và đa phương mà Việt Nam tham gia ký kết, tiêu chí “sở hữu chủ phần lớn” (substantial ownership) để chỉ định hoặc chấp thuận chỉ định hãng hàng không khai thác được hiểu là nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ không quá 49% vốn tại doanh nghiệp hàng không có vốn đầu tư nước ngoài.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài sẽ tạo điều kiện để các hãng hàng không tiếp cận thêm nguồn vốn quốc tế, qua đó cải thiện năng lực tài chính, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn chịu ảnh hưởng kéo dài sau đại dịch Covid-19.

“Việc điều chỉnh tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài sẽ góp phần hỗ trợ các hãng hàng không thu hút vốn đầu tư, cải thiện hiệu quả tài chính, đồng thời tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản trị và vận hành hiện đại từ các đối tác nước ngoài”, Bộ Xây dựng đánh giá.

Theo rà soát của cơ quan soạn thảo, nhiều quốc gia hiện cho phép nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ tới 49% vốn tại hãng hàng không, như Singapore, Thái Lan, Indonesia, Brunei, Myanmar, Australia, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và Trung Quốc.

Bộ Xây dựng cũng cho biết, theo các hiệp định thương mại mà Việt Nam tham gia, đặc biệt là CPTPP và EVFTA, Việt Nam được quyền chủ động xác định và công bố tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực vận tải hàng không theo quy định pháp luật trong nước.

Hiện nay, Nghị định số 89/2019/NĐ-CP quy định tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng không không vượt quá 34% vốn điều lệ. Do đó, theo Bộ Xây dựng, việc nâng tỷ lệ này lên 49% là phù hợp và không vi phạm các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết.

Được biết, trong quá trình lấy ý kiến, Vietnam Airlines và Vietjet đều đề xuất giữ nguyên mức trần sở hữu nước ngoài 34%. Bộ Tư pháp cũng đề nghị cân nhắc duy trì mức hiện hành nhằm bảo đảm thận trọng đối với lĩnh vực vận tải hàng không.

Tuy nhiên, trên cơ sở đánh giá tổng thể, cơ quan soạn thảo cho rằng hiện các hãng hàng không trong nước vẫn chưa sử dụng hết “room” 34% hiện hành nên chưa có đủ cơ sở để khẳng định đây là mức tối ưu.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng nhận định mức 34% chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu huy động nguồn lực trong bối cảnh ngành hàng không là lĩnh vực có cường độ sử dụng vốn lớn và chịu nhiều biến động.

Theo cơ quan soạn thảo, phương án nâng lên 49% vẫn bảo đảm nguyên tắc nhà đầu tư trong nước nắm quyền kiểm soát thực tế, phù hợp với thông lệ quốc tế và không làm thay đổi bản chất doanh nghiệp Việt Nam trong hoạt động vận tải hàng không.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc nâng tỷ lệ sở hữu lên 49% không mang tính bắt buộc áp dụng mà chỉ mở rộng thêm dư địa lựa chọn cho doanh nghiệp khi phát sinh nhu cầu huy động vốn trong thực tế.

“Các rủi ro liên quan đến phụ thuộc tài chính, xung đột lợi ích hay an ninh - quốc phòng về cơ bản có thể được kiểm soát thông qua hệ thống điều kiện kinh doanh, quy định quản trị doanh nghiệp và cơ chế giám sát của cơ quan quản lý nhà nước, thay vì duy trì một mức trần sở hữu thấp mang tính hành chính”, cơ quan soạn thảo nhận định.

Được biết, trong số 7 hãng hàng không Việt Nam đang khai thác vận tải hàng không thương mại thường lệ, Vietnam Airlines hiện là hãng duy nhất có cổ đông là một hãng hàng không nước ngoài. Sau khi đầu tư hơn 2.400 tỷ đồng để nắm giữ 8,771% vốn điều lệ tại Vietnam Airlines vào năm 2016, hiện tỷ lệ sở hữu của All Nippon Airways (ANA) tại Hãng hàng không Quốc gia còn khoảng 5,62%.

Trong khi đó, Vietjet có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài dưới hình thức gián tiếp thông qua các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính, song tỷ lệ sở hữu tối đa vẫn không vượt quá 34% theo quy định tại Nghị định số 89/2019/NĐ-CP ngày 15/11/2019 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016 và Nghị định số 30/2013/NĐ-CP ngày 8/4/2013 về kinh doanh vận chuyển hàng không và hoạt động hàng không chung.