Đủ năng lực mới được tham gia bảo hiểm hàng hải

Từ năm 2010, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 219/2010/TT-BTC hướng dẫn tiêu chí xác định tổ chức bảo hiểm có uy tín trong lĩnh vực hàng hải theo quy định tại Pháp lệnh thủ tục bắt giữ tàu biển.

Chủ tàu, người thuê tàu, người khai thác tàu thuận lợi hơn trong việc lựa chọn doanh nghiệp bảo hiểm đáng tin cậy. (Ảnh minh họa)

Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm có uy tín trong lĩnh vực hàng hải phải đáp ứng nhiều tiêu chí. Trước hết, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ tối thiểu 300 tỷ đồng, đảm bảo năng lực tài chính vững mạnh. Tiếp đó, cần duy trì mức biên khả năng thanh toán theo quy định pháp luật, thể hiện khả năng đáp ứng các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong hoạt động bảo hiểm.

Về mặt tổ chức, doanh nghiệp phải có bộ phận nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải chuyên trách, với người đứng đầu có ít nhất 3 năm kinh nghiệm hoặc có bằng cấp chuyên môn phù hợp nhằm đảm bảo chất lượng nghiệp vụ.

Ngoài ra, doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản lý và tổ chức bộ máy hoạt động phù hợp, đảm bảo hiệu quả và tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm hàng hải. Đặc biệt, doanh nghiệp được phép phát hành thư bảo lãnh hoặc cam kết bảo lãnh cho tàu biển bị bắt giữ, với điều kiện các hoạt động này phải được sự chấp thuận của tòa án theo quy định hiện hành.

Những tiêu chí này nhằm đảm bảo chỉ có những tổ chức có đủ năng lực tài chính, chuyên môn và uy tín mới được tham gia bảo hiểm hàng hải, bảo vệ quyền lợi cho các bên liên quan trong các thủ tục bắt giữ tàu biển tại Việt Nam.

Hàng năm, căn cứ các tiêu chí, hồ sơ, tài liệu chứng minh của doanh nghiệp bảo hiểm, Bộ Tài chính sẽ rà soát và công bố danh sách tổ chức bảo hiểm có uy tín trong lĩnh vực hàng hải.

Việc áp dụng quy định này đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, việc khuyến khích các doanh nghiệp vận tải biển sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp bảo hiểm đã góp phần nâng cao năng lực và vai trò của thị trường bảo hiểm.

Đối với chủ tàu, người thuê tàu hoặc người khai thác tàu, việc công bố danh sách các tổ chức bảo hiểm uy tín giúp họ thuận lợi hơn trong việc lựa chọn doanh nghiệp bảo hiểm đáng tin cậy để phát hành thư cam kết, qua đó hỗ trợ tàu biển được thả nhanh chóng, giảm thiểu tổn thất kinh tế và tránh gián đoạn vận tải hàng hải.

Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, việc được công khai danh sách các tổ chức bảo hiểm có uy tín trong lĩnh vực hàng hải giúp họ dễ dàng tiếp cận, thực hiện phát hành thư cam kết nhằm đảm bảo nghĩa vụ tài sản của chủ tàu, người thuê tàu hoặc người khai thác tàu khi tàu biển bị bắt giữ.

Đối với cơ quan tư pháp, danh sách này giúp Tòa án tăng cường tính linh hoạt khi tiếp nhận và xử lý yêu cầu bắt giữ tàu biển, đồng thời giảm thiểu trách nhiệm pháp lý cũng như các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại liên quan đến việc bắt giữ tàu sai quy định.

Không còn phù hợp với thực tế

Tuy nhiên, qua 15 năm áp dụng, tồn tại, hạn chế đã xuất hiện. Một số căn cứ pháp lý để ban hành Thông tư số 219/2010/TT-BTC hiện đã hết hiệu lực và được thay thế, như Luật Kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10; Nghị định số 46/2007/NĐ-CP ngày 27/3/2007 của Chính phủ về chế độ tài chính đối với doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp môi giới bảo hiểm; Nghị định số 118/2008/NĐ-CP ngày 27/11/2008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính.

Bên cạnh đó, Luật Kinh doanh bảo hiểm cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã có nhiều quy định mới liên quan đến vấn đề tài chính và nhân sự của doanh nghiệp bảo hiểm.

Do vậy, các tiêu chí xác định tổ chức bảo hiểm có uy tín trong lĩnh vực hàng hải theo Thông tư số 219/2010/TT-BTC không còn phù hợp với thực tế. Thêm vào đó, Thông tư này chưa quy định cụ thể về giới hạn thời gian thông báo của Bộ Tài chính cũng như thời hạn hiệu lực của Thông báo, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau và gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, Thông tư 219 quy định tiêu chí về kinh nghiệm làm việc, bằng cấp và chứng chỉ đào tạo của người đứng đầu bộ phận nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa vận chuyển hoặc bộ phận nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu, trách nhiệm dân sự của chủ tàu hoặc bộ phận nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải. Tuy nhiên, pháp luật về kinh doanh bảo hiểm không quy định cụ thể tên gọi hay chức năng của các bộ phận nghiệp vụ này.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm không phân chia riêng biệt bộ phận nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa vận chuyển hoặc bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự của chủ tàu, mà chỉ có các bộ phận nghiệp vụ chung về khai thác, bồi thường cho toàn bộ nghiệp vụ. Vì thế, quy định này không phù hợp với thực tế hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, việc quy định về kinh nghiệm, bằng cấp và chứng chỉ đào tạo của người đứng đầu bộ phận nghiệp vụ không sát với thực tế hoạt động doanh nghiệp bảo hiểm, gây khó khăn trong việc xác định doanh nghiệp có đáp ứng tiêu chí hay không.