Cảnh báo biến chứng nguy hiểm nếu trì hoãn điều trị bệnh lý thận

Bà Hoàng có tiền sử sỏi thận hai bên và sỏi niệu quản phải nhiều năm. Do triệu chứng chỉ đau âm ỉ, người bệnh chủ quan không điều trị. Gần đây, bà xuất hiện cơn đau quặn thận dữ dội, kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm nên đến viện thăm khám.

Ảnh minh họa.

Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy thận phải của người bệnh bị ứ nước độ 3, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành suy thận nếu không can thiệp kịp thời.

Theo Ths.Phạm Thanh Trúc, chuyên khoa tiết niệu, nguyên nhân là viên sỏi niệu quản phải kích thước lớn, khoảng 22 mm, tồn tại lâu ngày gây tắc nghẽn dòng nước tiểu.

“Trong trường hợp này, ưu tiên hàng đầu là xử lý sỏi niệu quản để giải phóng tắc nghẽn, giảm áp lực ứ nước lên thận, bảo tồn chức năng thận”, bác sỹ Trúc cho biết.

Do niệu quản người bệnh giãn, ngoằn ngoèo, gấp khúc bất thường và hẹp đường tiểu, các phương pháp tán sỏi ngược dòng theo đường tự nhiên không thể thực hiện. Êkíp bác sỹ đã quyết định phẫu thuật nội soi vùng sau phúc mạc lấy sỏi. Ca mổ được tiến hành qua ba lỗ trocar nhỏ ở vùng bụng, bác sỹ rạch niệu quản tại vị trí sỏi, lấy viên sỏi ra ngoài và khâu phục hồi niệu quản.

Sau phẫu thuật, tình trạng ứ nước thận được kiểm soát, chức năng thận dần ổn định. Một tháng sau, người bệnh tiếp tục được điều trị sỏi ở cả hai thận bằng phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng ống mềm. Bác sỹ sử dụng laser phá vỡ sỏi thành các mảnh nhỏ li ti và lấy ra ngoài, giúp làm sạch sỏi cho cả hai bên thận trong cùng một lần can thiệp.

Toàn bộ sỏi sau phẫu thuật được đem phân tích thành phần nhằm xác định nguyên nhân hình thành sỏi, từ đó xây dựng kế hoạch theo dõi, chăm sóc và dự phòng tái phát phù hợp. Theo bác sỹ Trúc, khoảng 50% người bệnh có nguy cơ tái phát sỏi trong vòng 5 năm nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Sỏi tiết niệu hình thành khi nồng độ các chất khoáng như canxi, oxalat, axit uric trong nước tiểu tăng cao, ứ đọng và kết tinh. Sỏi thường xuất phát từ thận, sau đó di chuyển xuống niệu quản. Những viên sỏi nhỏ có thể không gây triệu chứng và tự đào thải theo đường tự nhiên.

Tuy nhiên, sỏi kích thước lớn khó tự thoát ra ngoài, dễ gây tắc nghẽn dòng tiểu. Nếu trì hoãn điều trị, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như nhiễm khuẩn đường tiết niệu, thận ứ nước, tổn thương chức năng thận, thậm chí suy thận cấp hoặc mạn.

Các yếu tố nguy cơ hình thành sỏi tiết niệu bao gồm uống ít nước, chế độ ăn nhiều muối, nhiều đạm động vật, thực phẩm giàu oxalat, nhịn tiểu thường xuyên.

Ngoài ra, một số bệnh lý như bất thường bẩm sinh đường tiết niệu, rối loạn chuyển hóa (gout, đái tháo đường, cường cận giáp), tiền sử phẫu thuật cắt ruột hoặc yếu tố di truyền cũng làm tăng nguy cơ tạo sỏi.

Người mắc sỏi tiết niệu có thể xuất hiện các triệu chứng như đau âm ỉ hoặc đau quặn vùng thắt lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu hồng hoặc sẫm màu, tiểu đục, có mủ khi nhiễm khuẩn, kèm sốt, ớn lạnh, buồn nôn, nôn. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Để phòng ngừa sỏi tiết niệu, các bác sỹ khuyến cáo duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày nhằm giúp nước tiểu được pha loãng, hạn chế sự kết tinh tạo sỏi. Chế độ ăn uống cần lành mạnh, cân đối, giảm muối, hạn chế đạm động vật và thực phẩm giàu oxalat, tăng cường rau xanh và trái cây.

Không nên nhịn tiểu kéo dài, đồng thời duy trì vận động thể lực đều đặn, kiểm soát cân nặng và điều trị tốt các bệnh lý nền. Người có tiền sử sỏi tiết niệu nên thăm khám định kỳ để phát hiện sớm và ngăn ngừa sỏi tái phát.

Thiếu nữ yếu liệt do hệ miễn dịch tấn công nhầm hệ thần kinh

Một thiếu nữ 17 tuổi đột ngột chóng mặt, yếu liệt tay chân và mờ mắt. Qua thăm khám chuyên sâu, bác sỹ phát hiện người bệnh mắc viêm tủy thị thần kinh, một bệnh tự miễn hiếm gặp, xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm hệ thần kinh trung ương.

Trước đó, Nhi xuất hiện buồn nôn kèm nấc cụt kéo dài. Gia đình đưa em đến cơ sở y tế địa phương và được điều trị theo hướng rối loạn tiêu hóa. Sau điều trị, các triệu chứng tiêu hóa thuyên giảm, song Nhi bắt đầu chóng mặt xoay tròn liên tục dù ở tư thế đứng, ngồi hay nằm, đi lại loạng choạng và yếu liệt tay chân. Lo lắng trước tình trạng diễn tiến nhanh và bất thường, gia đình đưa Nhi đến viện thăm khám.

BS.CKI Trần Mai Hạnh Tiên, chuyên khoa thần kinh cho biết, thăm khám lâm sàng ghi nhận người bệnh có rung giật nhãn cầu dọc tự phát và thất điều thân trục - những dấu hiệu gợi ý tổn thương hệ thần kinh trung ương, đặc biệt ở vùng thân não.

Kết quả chụp MRI 3 Tesla cho thấy các tổn thương viêm tại hành não, vùng hạ đồi quanh thành não thất ba, dải thị và thể vú hai bên. Các tổn thương phân bố dọc trục thần kinh trung ương, không phù hợp với hình ảnh đột quỵ hay khối u, hướng nhiều đến nhóm bệnh viêm tự miễn. Từ đó, bác sỹ đặt vấn đề theo dõi viêm tủy thị thần kinh và chỉ định các xét nghiệm miễn dịch chuyên sâu.

Xét nghiệm kháng thể kháng Aquaporin-4 (AQP4-IgG) trong huyết thanh cho kết quả dương tính, qua đó khẳng định chẩn đoán viêm tủy thị thần kinh. Kết quả này phù hợp với biểu hiện lâm sàng và hình ảnh MRI, đồng thời giúp loại trừ các nguyên nhân viêm nhiễm hoặc rối loạn chuyển hóa khác.

Theo bác sỹ Hạnh Tiên, viêm tủy thị thần kinh là bệnh tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch “nhận nhầm” một số cấu trúc của hệ thần kinh trung ương là tác nhân lạ và tạo kháng thể tấn công.

Khi kháng thể tấn công Aquaporin-4, phản ứng viêm mạnh được kích hoạt, gây tổn thương tế bào thần kinh đệm, phá vỡ hàng rào bảo vệ thần kinh, dẫn đến phù nề, viêm và hoại tử mô thần kinh.

Quá trình này thường xảy ra tại dây thần kinh thị giác, tủy sống và thân não. Vì vậy, người bệnh có thể xuất hiện mờ mắt, yếu liệt, rối loạn thăng bằng hoặc các triệu chứng tưởng chừng không liên quan thần kinh như nấc cụt, buồn nôn kéo dài khi vùng hành não - hạ đồi bị ảnh hưởng.

Sau hội chẩn, Nhi được điều trị theo phác đồ kiểm soát viêm và ức chế phản ứng miễn dịch đang tấn công hệ thần kinh trung ương. Người bệnh được sử dụng thuốc liều cao trong thời gian ngắn nhằm nhanh chóng làm giảm viêm, hạn chế phù nề và ngăn tổn thương lan rộng tại thân não và đường dẫn truyền thị giác.

Sau 7 ngày điều trị, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ rệt. Tình trạng chóng mặt giảm dần, khả năng giữ thăng bằng và đi lại ổn định hơn, thị lực cải thiện so với thời điểm nhập viện. Người bệnh được xuất viện trong tình trạng ổn định. Một tháng sau tái khám, Nhi hồi phục hoàn toàn, không còn các triệu chứng thần kinh.

Theo các bác sỹ, viêm tủy thị thần kinh thường khởi phát ở người trẻ, do đây là giai đoạn hệ miễn dịch hoạt động mạnh và dễ rối loạn điều hòa. Bệnh không tiến triển liên tục mà diễn ra theo từng đợt, tương ứng với các đợt hoạt hóa của hệ miễn dịch. Mỗi đợt kháng thể tăng cao sẽ gây viêm và tổn thương thần kinh; dù triệu chứng có thể thuyên giảm sau điều trị, các tổn thương thần kinh thường không hồi phục hoàn toàn.

Nếu bệnh tái phát nhiều lần, tổn thương sẽ tích lũy theo thời gian, làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực, yếu liệt kéo dài hoặc tàn phế, ngay cả khi người bệnh còn rất trẻ. Vì vậy, người mắc viêm tủy thị thần kinh cần được điều trị duy trì và theo dõi lâu dài nhằm kiểm soát hoạt động của bệnh, hạn chế các đợt viêm mới và bảo vệ chức năng thần kinh.

Bác sỹ Hạnh Tiên khuyến cáo, người có các biểu hiện như chóng mặt kéo dài không rõ nguyên nhân, đi đứng loạng choạng, rối loạn thị giác, nấc cụt hoặc buồn nôn dai dẳng kèm dấu hiệu thần kinh cần được thăm khám sớm tại các bệnh viện có chuyên khoa thần kinh.

Việc chụp MRI độ phân giải cao kết hợp xét nghiệm miễn dịch đặc hiệu đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán chính xác, giúp điều trị sớm và hạn chế các di chứng thần kinh lâu dài.

Bướu giáp tái phát sau 30 năm, khối u chèn ép đường thở

Sau ba thập kỷ tưởng đã khỏi bệnh, bà Trang (69 tuổi, TP.HCM) bất ngờ tái phát bướu giáp với khối u kích thước lớn thòng xuống trung thất, đẩy lệch khí quản và chèn ép thực quản, gây khó thở, khó nuốt, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng.

Theo Ths.Lê Thị Ngọc Hằng, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đa số các trường hợp bướu giáp nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng có thể chữa dứt điểm. Những u tuyến giáp lành tính thường hiếm khi tái phát sau phẫu thuật. Ngược lại, các trường hợp tái phát cần được theo dõi sát vì có thể liên quan đến những tế bào u có tính chất ác tính hoặc diễn tiến phức tạp theo thời gian.

Ba mươi năm trước, bà Trang được chẩn đoán bướu giáp lành tính, kích thước khoảng 5 cm và được phẫu thuật cắt bỏ khối bướu cùng một phần thùy phải tuyến giáp. Sau mổ, sức khỏe bà ổn định, dùng hormone tuyến giáp một thời gian rồi ngưng, không ghi nhận bất thường trong nhiều năm.

Từ năm 2016, thùy trái tuyến giáp của bà bắt đầu to dần. Khi đi khám, bác sỹ chẩn đoán có u giáp nhỏ, kích thước dưới 3 cm và chỉ định theo dõi. “Lúc đó tôi thấy sức khỏe bình thường, cổ không sưng, không phình nên nghĩ chưa cần can thiệp”, bà Trang chia sẻ. Tuy nhiên, khoảng một năm trở lại đây, vùng cổ bà ngày càng to, thường xuyên khó thở, nhất là khi nằm, kèm theo cảm giác nuốt nghẹn khi ăn.

Đến viện thăm khám, các bác sỹ ghi nhận bướu giáp đã tái phát ở thùy trái với kích thước rất lớn, lên đến 37x48x98 mm. Khối bướu không chỉ thòng xuống trung thất mà còn đẩy lệch khí quản, chèn ép đường thở gây khó thở và đè vào thực quản khiến người bệnh khó nuốt. Ngoài ra, ở thùy phải cũng xuất hiện một khối bướu khác, kích thước 26x32x40 mm.

Các bác sỹ nhận định, nếu không phẫu thuật kịp thời, khối bướu tiếp tục phát triển có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp cấp, khó nuốt kéo dài, khàn tiếng hoặc liệt dây thanh âm, ho mạn tính, sặc, thậm chí đe dọa tính mạng.

BS.CKII Trần Công Quyền, Phó khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu cho biết, bướu giáp của bệnh nhân đã thòng xuống trung thất khoảng 2 cm, vượt qua ranh giới cổ, ngực. Trong nhiều trường hợp, khối u ở vị trí này buộc phải cưa xương ức để có thể bóc tách trọn vẹn.

Đây cũng là ca phẫu thuật tuyến giáp lần thứ hai, khiến mức độ khó tăng lên đáng kể. Sau lần mổ trước, vùng tuyến giáp thường xuất hiện tình trạng viêm, dính mô, tăng sinh mạch máu và phá vỡ cấu trúc giải phẫu bình thường. “Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến chảy máu nhiều, tổn thương khí quản, thực quản hoặc đứt dây thần kinh quặt ngược”, bác sỹ Quyền cho biết.

Với mong muốn hạn chế xâm lấn, giảm nguy cơ mất máu và nhiễm trùng cho người bệnh, êkíp quyết định ưu tiên tiếp cận khối u qua đường cổ như thông thường, chỉ chẻ xương ức nếu không thể lấy bướu lên. Bác sỹ mở đường mổ dài khoảng 6 cm ở cổ, cẩn trọng bóc tách từng lớp mô, tránh tổn thương khí quản, thực quản và các mạch máu lớn.

Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Sau khoảng một giờ, khối bướu lớn ở thùy trái được lấy ra hoàn toàn qua đường cổ. Ba mươi phút sau, khối bướu nhỏ hơn ở thùy phải cũng được bóc tách thành công. Êkíp quyết định cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp nhằm loại trừ nguy cơ tái phát trong tương lai.

Sau mổ, bà Trang hồi phục nhanh, không gặp các biến chứng thường gặp như chảy máu, khó thở, nhiễm trùng, thay đổi giọng nói, tê tay chân hay suy giáp cấp. Người bệnh được hướng dẫn bổ sung hormone tuyến giáp suốt đời và xuất viện sau 3 ngày.

Theo bác sỹ Ngọc Hằng, đa số bệnh nhân bướu giáp thòng không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Bệnh thường được phát hiện tình cờ khi chụp X-quang ngực hoặc CT scan trong quá trình kiểm tra bệnh lý khác.

Khi bướu lớn dần và chèn ép các cơ quan vùng cổ - ngực, đặc biệt là khí quản và thực quản, người bệnh mới xuất hiện các triệu chứng như khó thở, khó nuốt, khàn tiếng, ho, thở rít, cảm giác nghẹn cổ hoặc đau ngực.

Sau điều trị u tuyến giáp, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sỹ để hồi phục tốt và hạn chế nguy cơ tái phát. Chế độ ăn uống cần khoa học, giàu vitamin, chất xơ và khoáng chất, uống đủ nước, hạn chế thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt, rượu bia; không hút thuốc lá. Đồng thời, duy trì vận động thể lực đều đặn, giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài. Việc tái khám định kỳ và dùng thuốc đúng liều lượng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe lâu dài.